تهران تابستان امسال را بدون قطعی آب ناشی از افت فشار پشت سر گذاشت؛ اتفاقی که به گفته مدیرعامل آبفای استان تهران، با وجود محدودیت منابع آبی و آسیب به زیرساخت‌ها در جنگ ۴۰ روزه، با مدیریت هوشمند فشار شبکه و همراهی مشترکان امکان‌پذیر شد. با این حال، فاصله مصرف فعلی با استاندارد مطلوب همچنان قابل توجه است.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران از افت ۲۵ درصدی مصرف روزانه در این استان و صرفه‌جویی یک میلیون مترمکعبی آن خبر داد و گفت: با وجود عقب‌ماندگی ۳۶ درصدی بارش‌ها از میانگین بلندمدت و آسیب به ۲۰۰ نقطه از تاسیسات در جنگ ۴۰ روزه، تابستان امسال بدون افت فشار یا قطعی سپری شد.
به گزارش ایرنا، علیرضا جزءقاسمی روز یکشنبه در نشست خبری با تشریح آخرین وضعیت منابع آبی استان تهران اظهار داشت: برای عبور نرمال از یک سال آبی در استان تهران نیازمند دست‌کم ۸۰۰ میلیون مترمکعب ذخیره آبی هستیم، در حالی که سال آبی گذشته این رقم زیر ۵۰۰ میلیون مترمکعب بود و در عمل با اتکا به ۲۵۰ میلیون مترمکعب ذخیره وارد مدار خدمت‌رسانی و تامین آب شدیم.
وی با اشاره به وضعیت بارش‌ها افزود: اگرچه میزان بارندگی‌های سال آبی گذشته در مقایسه با سال قبل از آن ۱۱ درصد رشد داشت، اما در مقایسه با میانگین بلندمدت همچنان با عقب‌ماندگی ۳۶ درصدی همراه هستیم.
جزءقاسمی با یادآوری اینکه وضعیت سال آبی گذشته در پهنه کشوری مثبت ارزیابی شده است، افزود: با این وجود، حوضه آبریز دریاچه نمک شامل استان‌های تهران، البرز و سمنان با افت شدید بارش روبه‌روست و از آنجا که بارندگی در سایر حوضه‌ها تاثیری در منابع محلی تهران ندارد، مدیریت منابع با حساسیت مضاعف دنبال شد.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران با قدردانی از رفتار مصرفی شهروندان گفت: مصرف روزانه آب در شهر تهران از چهار میلیون مترمکعب طی ۲ سال گذشته، اکنون به سه میلیون مترمکعب کاهش یافته است که معادل صرفه‌جویی روزانه ۲ میلیارد بطری نیم‌لیتری آب که دستاوردی راهبردی برای پایداری سفره‌های زیرزمینی و سدها به شمار می‌رود.
وی ادامه داد: در همین راستا، سرانه مصرف انفرادی شهروندان تهرانی از ۲۵۰ لیتر در شبانه‌روز به ۱۸۰ لیتر کاهش یافته است.
جزءقاسمی خاطرنشان کرد: با وجود این افت ۷۰ لیتری که حاصل اصلاحات هوشمند فشار شبکه و همراهی مستقیم مشترکان بوده، همچنان تا استاندارد مطلوب یعنی مصرف روزانه ۱۳۰ لیتر برای هر نفر فاصله داریم.
وی با اشاره به تاب‌آوری زیرساخت‌های آبرسانی در روزهای جنگ تحمیلی سوم گفت: در سالی که گذشت بیش از ۲۰۰ نقطه از تاسیسات کلیدی آبفای استان تهران مورد آسیب‌های سنگینی قرار گرفت که می‌توانست مدار خدمات را متوقف کند اما با استقرار گروه‌های امدادی و واکنش سریع، ترمیم آسیب‌ها بدون قطع آب یا ایجاد کوچک‌ترین دغدغه و تنش برای ساکنان استان انجام شد و پایتخت با آرامش کامل و بدون نوسان از پیک گرمای تابستان عبور کرد.
جزءقاسمی منابع تامین آب شرب تهران را شامل پنج سد طالقان، کرج، لار، لتیان و ماملو در کنار چاه‌های زیرزمینی خواند و اعلام کرد: کیفیت منابع آبی خط قرمز شرکت است. علاوه بر نظارت‌های مستمر ۲۵ آزمایشگاه تخصصی آبفا، شبکه‌های بهداشت و دانشگاه‌های علوم پزشکی هم به‌طور مستمر و مستقل بر فرایند سلامت آب نظارت دارند. در طول سال بالغ بر ۲ میلیون آزمون کیفی روی آب استان اجرا می‌شود تا استانداردها در سخت‌گیرانه‌ترین سطح ممکن تضمین شود.
مدیرعامل آبفای تهران مهمترین اولویت اجرایی را بهره‌برداری از چهار تصفیه‌خانه فاضلاب شامل فازهای ۷ و ۸ جنوب تهران، پرند، رودهن و ارتقای تصفیه‌خانه شهرک غرب دانست و گفت: این پروژه‌ها با سرمایه‌گذاری ۲۶ هزار میلیارد تومانی اکنون پیشرفت فیزیکی ۸۵ تا ۹۰ درصد دارند و تا پایان سال جاری وارد مدار بهره‌برداری می‌شوند.
وی یادآور شد: با ورود این واحدها به مدار، ۱۱۸ میلیون مترمکعب در سال به ظرفیت بازچرخانی پساب استان اضافه خواهد شد که نه فقط ضریب پوشش فاضلاب کشور را هفت تا هشت درصد ارتقا می‌دهد، بلکه در تهران تراز شبکه جمع‌آوری را با ظرفیت تصفیه متوازن می‌کند و پوشش تصفیه را به نزدیک ۸۰ درصد می‌رساند.
جزءقاسمی به ساماندهی خطوط انتقال و تکمیل رینگ آب تهران اشاره کرد و اذعان داشت: تکمیل رینگ غربی تا پایان امسال در اولویت قرار دارد تا با رفع ناترازی ذخیره میان سامانه‌های شرق و غرب پایتخت، امکان مانور و جابه‌جایی شبکه در تمامی مناطق بیش از پیش فراهم شود.
مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان تهران، با اشاره به چالش‌های ساختاری در مدیریت هدررفت آب اظهار داشت: هدررفت کل آب در این استان حدود ۲۲ درصد است که جزو کمترین ارقام در کشور و در تراز کشورهای پیشرفته محسوب می‌شود. از این رقم، ۱۱ درصد مربوط به هدررفت ظاهری ناشی از انشعابات غیرمجاز و خطای ابزار اندازه‌گیری، ۹.۶۷ درصد مربوط به هدررفت واقعی و فرسودگی شبکه و ۱.۳۳ درصد نیز ناشی از مصارف مجاز در فرایند تصفیه آب است.
وی با اشاره به معضلات انشعابات غیر مجاز توضیح داد: انشعابات غیرمجاز به ۲ حوزه آب منطقه‌ای و آبفا ارتباط دارد. در حوزه آبفا سالانه بیش از ۱۰۰ هزار انشعاب غیرمجاز شناسایی، قطع یا تبدیل به مجاز می‌شود، اما این چرخه به دلیل ساخت‌وسازهای خارج از بافت مصوب در روستاهای خوش‌نشین اطراف تهران ادامه دارد.
به گفته جزءقاسمی، وقتی ویلاها و بافت‌های مسکونی بدون مجوز ساخته می‌شوند، طبق قانون امکان واگذاری انشعاب رسمی به آنها وجود ندارد و همین خلا قانونی، افراد را به سمت استفاده غیرمجاز سوق می‌دهد؛علاوه بر شرکت‌های اقماری، در داخل شهر نیز انشعابات متخلفانه خارج از کنتور شناسایی و با آنها برخورد می‌شود.
مدیرعامل آبفای استان تهران با اشاره به گستردگی ۲۰ هزار کیلومتری شبکه و خطوط انتقال آب این استان با اختلاف ارتفاع ۹۰۰ متری، از ورود فناوری‌های بومی به این عرصه خبر داد و گفت: برای نخستین بار نشت یابی شبکه به روش آزمایشی با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان از طریق تحلیل داده‌های ماهواره‌ای آغاز شده است.
وی خاطرنشان کرد: شیرآلات قطع خودکار ۲۰۰ مخزن اضطراری آب که برای سناریوی زلزله با همکاری شهرداری احداث شده، پیش‌تر به صورت انحصاری در کشور ژاپن تولید می‌شد؛ به تازگی یک شرکت دانش‌بنیان داخلی موفق به بومی‌سازی آنها شده و سفارش خرید بیش از ۱۳۰ دستگاه از این شیرآلات به این مجموعه داده شده است.
جزءقاسمی درباره اقدامات حفاظتی در مقابل تهدیدات خارجی تاکید کرد: زیرساخت‌های حساس سایبری شرکت آب و فاضلاب تهران به‌طور کامل بر بستر یک شبکه داخلی اداره می‌شوند و از شبکه اینترنت جهانی ایزوله و مجزاست. این سامانه مطابق با ضوابط پدافند غیرعامل و استانداردهای افتا (امنیت فضای تولید و تبادل اطلاعات) پیاده‌سازی شده و از بیرون امکان دسترسی به آن وجود ندارد؛ به همین دلیل در جریان حملات سایبری گذشته، هیچ‌گونه آسیب یا نفوذی به تاسیسات و شبکه توزیع آب تهران گزارش نشد.
مدیرعامل آبفای استان تهران با تبیین دوگانگی و پارادوکس مالی شرکت در نتیجه صرفه‌جویی و کاهش مصرف آب گفت: این شرکت یک نهاد درآمد-هزینه‌ای است و هیچ‌گونه اعتبار جاری از دولت دریافت نمی‌کند. از طرفی ما سیاست‌های انقباضی مدیریت مصرف وزارت نیرو را به اجرا گذاشته‌ایم که در نتیجه آن، سال گذشته ۷.۶ همت و در نیمه نخست سال جاری نیز نزدیک به پنج همت کاهش درآمد را تجربه کرده‌ایم؛ در حالی که هزینه‌های جاری ما در ۶ ماهه امسال نسبت به مدت مشابه بیش از ۸۸ درصد رشد داشته است.
وی با اشاره به رفتار مشترکان و وضعیت تعرفه‌ها اظهار کرد: با پیگیری‌های انجام شده، سهم مشترکان خوش‌مصرف از ۲۹ به ۵۰ درصد رسیده، پرمصرف‌ها از ۶۵ به ۴۷ درصد و بدمصرف‌ها نیز از پنج به سه درصد کاهش یافته است. از آنجا که بخش اصلی درآمد شرکت از محل مصارف مشترکان پرمصرف و بدمصرف تامین می‌شود، این کاهش به شرکت زیان مالی وارد کرده و برای جبران این وضعیت، پیشنهاد افزایش پلکانی تعرفه بین ۶ تا ۱۲ درصد برای پله‌های مصرف بالا ارائه شد، اما مورد موافقت قرار نگرفت.
جزءقاسمی با تاکید بر شکاف سنگین میان هزینه تمام‌شده و دریافتی از مردم در حوزه آب‌بها اضافه کرد: قیمت تمام‌شده تولید هر مترمکعب آب شرب ۸۸ هزار تومان است، در حالی که میانگین بهای دریافتی در قبوض مشترکان حدود ۱۱ هزار تومان محاسبه می‌شود؛ این فاصله در سال‌های قبل حدود ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان بود اما با رشد تورم و هزینه‌ها، اکنون فاصله چشم‌گیری شده است.
مدیرعامل آبفای استان تهران افزود: به تازگی برای یک مجتمع مسکونی ۴۰ واحدی لوکس در شمال شرق تهران که با وجود ممنوعیت صریح قانونی از سیستم‌های چیلر جذبی پرمصرف استفاده کرده بود، یک قبض آب دوره‌ای ۶ ماهه به مبلغ حدود ۳۰ میلیارد تومان صادر شد؛ البته صدور چنین قبوضی نادر است، اما اقدامی برای بازدارندگی برمصرف‌ها به شمار می آید.
وی به سهم منابع زیرزمینی در شبکه آبرسانی اشاره و اظهار کرد: در سال‌های گذشته سهم آب زیرزمینی در آب شرب تهران بین ۲۵ تا ۳۰ درصد بود که در برهه‌های خشکسالی به ناچار تا ۵۰ درصد نیز افزایش یافت. با تمهیدات اعمال‌شده این سهم در حال حاضر به ۳۵ درصد رسیده و طبق برنامه در نیمه دوم سال به ۲۵ تا ۳۰ درصد کاهش می‌یابد. البته برداشت از سفره‌های زیرزمینی فقط توسط آبفا انجام نمی‌شود، بلکه شهرداری‌ها برای فضای سبز، صنایع و به‌ویژه بخش کشاورزی عمده‌ترین برداشت‌کنندگان آب‌های زیرزمینی در استان تهران هستند.
جزءقاسمی به برنامه‌های ارتقای آگاهی عمومی در مورد بهینه سازی مصرف آب اشاره و اذعان کرد: موثرترین گروه هدف در آموزش مصرف بهینه، دانش‌آموزان هستند. در همین راستا با همکاری آموزش و پرورش، طرح‌هایی چون جنگ آب و فعال‌سازی همیاران آب در مدارس با آغاز سال تحصیلی اجرا شده است؛ چرا که انتقال مفاهیم از طریق کودکان به کانون خانواده‌ها اثربخشی پایدارتری نسبت به سایر مسیرها دارد.
مدیرعامل آب و فاضلاب استان تهران درباره وضعیت فشار شبکه آب در نیمه دوم سال گفت: از بهمن سال گذشته مدیریت هوشمند فشار بر بستر شبکه سنسورگذاری و پیاده‌سازی شد و خلاف سال‌های گذشته، در هیچ نقطه‌ای قطعی آب ناشی از افت فشار یا قطعی‌های شبانه نداشتیم و با وجود اختلاف ارتفاع ۹۰۰ متری تهران، پایداری شبکه در ۲۴ ساعت شبانه‌روز در نیمه دوم سال نیز حفظ شد. همچنین در ۶ ماهه نخست امسال نزدیک به ۷۰ میلیون مترمکعب آب کمتر از منابع برداشت شد که این عدد معادل کل حجم سد لتیان است.
وی ارزش ذاتی پروژه‌های فاضلاب در دست اجرا را نزدیک به ۲۴ همت اعلام کرد و افزود: برای تکمیل طرح‌ها تا پایان سال به حدود پنج همت اعتبار نیاز است؛ البته اعتبارات عمرانی مصوب استان حدود ۵.۵ همت بوده که تاکنون یک همت آن محقق شده است.
مدیرعامل آب و فاضلاب استان تهران با با یادآوری اینکه سال گذشته ۷.۲ همت از محل منابع داخلی این شرکت برای اجرای طرح های عمرانی هزینه شد، اظهار داشت: برای اجرای فاز ۷ و ۸ تصفیه‌خانه جنوب تهران ۳۰۰ میلیارد تومان، تصفیه‌خانه پرند ۳۰۰ میلیارد تومان، شهر آفتاب ۵۰۰ میلیارد تومان و طرح آبرسانی ری ۵۰۰ میلیارد تومان تسهیلات بانکی جذب شده که بازپرداخت این تسهیلات بر عهده شرکت آبفاست.
جزءقاسمی در پاسخ به پرسش خبرنگار ایرنا درباره سرنوشت قنات‌های باستانی پایتخت و انسداد آنها گفت: شرکت آب منطقه‌ای متولی قانونی قناتها است و آبفا برای هرگونه برداشت سطحی و چاه، حق‌النظاره پرداخت می‌کند.
وی با یادآوری اینکه این شرکت، کیفیت آب ۱۸ رشته قنات تهران را از نظر قابلیت شرب مورد بررسی قرار داده است، افزود: اغلب این قناتها به دلیل ساخت‌وسازهای شهری از انتفاع ساقط شده و بقیه نیز به دلیل نفوذ چاه‌های فاضلاب و پساب‌های صنعتی آلوده هستند به طوری که از میان ۱۸ قنات بررسی‌شده فقط یک رشته قنات قابلیت استفاده داشت که وارد مدار برای استفاده در آبیاری فضای سبز شد.
مدیرعامل آبفای استان تهران همچنین گفت: سالانه ۵۸۸ میلیون مترمکعب پساب و آب بازیافتی در این استان تولید می‌شود که تا پایان سال با تکمیل پروژه‌های در دست اجرا ۱۱۸ میلیون مترمکعب دیگر به این ظرفیت افزوده خواهد شد.
به گفته وی، پساب تولیدی در سه محور تغذیه آبخوان‌ها، کشاورزی و صنایع مصرف می‌شود که در سند تخصیص آب تهران، سهم صنعت ۱۷۰ میلیون مترمکعب در نظر گرفته شده اما کل نیاز فعلی صنایع استان بین ۱۴ تا ۳۰ میلیون مترمکعب برآورد می شود که بقیه ظرفیت می‌تواند برای تعادل‌بخشی آبخوان‌ها و تامین آب مورد نیاز استفاده شود.