نویسنده کتاب «فریدالدین»، با اشاره به نقش شهید سید فریدالدین معصومی در توسعه نیروگاه‌های برق گفت: بخشی از ظرفیت‌هایی که در دوره مدیریت او ایجاد شد، در زمان خاموشی‌ها به تأمین برق کمک کرد.
خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، زهرا اسکندری: چهارم آبان، سالروز شهادت سید فریدالدین معصومی، فرصتی برای بازخوانی زندگی نخبه‌ای است که دانش و توانمندی‌های خود را در مسیر خدمت به کشور به کار گرفت. او با وجود فراهم بودن امکان ادامه زندگی و فعالیت علمی در خارج از کشور، پس از پایان تحصیلات عالی در نیوزیلند به ایران بازگشت تا آموخته‌هایش را در مسیر پیشرفت و آبادانی سرزمینش به کار گیرد.
معصومی پس از بازگشت به ایران، فعالیت حرفه‌ای خود را در حوزه انرژی آغاز کرد و پس از مدتی به مدیرعاملی هلدینگ برق و انرژی غدیر رسید. او در این مسئولیت، پیگیری و پیشبرد پروژه‌های نیروگاهی را بر عهده داشت و در تکمیل طرح‌های مهمی همچون نیروگاه سیکل ترکیبی غدیر انرژی در منطقه ویژه اقتصادی لامرد نقش مؤثری ایفا کرد؛ پروژه‌ای که با هدف تأمین برق پایدار کارخانه آلومینیوم جنوب اجرا شد.
مسیر حرفه‌ای این شهید نشان می‌دهد که پیشرفت در حوزه‌های تخصصی و صنعتی، تنها به دانش فنی محدود نمی‌شود؛ بلکه مدیریت، تصمیم‌گیری، تلاش مستمر و عبور از موانع نیز در تحقق آن نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.
سید فریدالدین معصومی چهارم آبان ۱۴۰۱، پس از پایان مأموریت کاری خود در استان فارس و در مسیر بازگشت به تهران، برای زیارت به حرم مطهر شاهچراغ(ع) رفت و در حمله تروریستی این حرم به شهادت رسید.
کتاب «فریدالدین» با تمرکز بر ابعاد مدیریتی و حرفه‌ای زندگی این شهید، تلاش می‌کند تجربه‌های او را در مسیر پیشبرد پروژه‌های برق و انرژی روایت کند. به همین مناسبت، با میلاد حبیبی، نویسنده کتاب «فریدالدین»، درباره الگوهای مدیریتی شهید معصومی، چالش‌های اجرای پروژه‌های نیروگاهی و اهمیت روایت تجربه‌های بومی در مسیر پیشرفت کشور گفت‌وگو کرده‌ایم.
* پیش از این، کتاب «من مادرم، فرید» با روایت مادر شهید و کتاب «چند قدم تا تو» به قلم الهه آخرتی و بر اساس روایت همسر شهید سید فریدالدین معصومی منتشر شده‌اند. با توجه به اینکه این آثار نیز به بخش‌هایی از زندگی و شخصیت این شهید پرداخته‌اند، شما در کتابتان چه زاویه دید متفاوتی را انتخاب کرده‌اید؟
کتاب‌هایی که پیش از این درباره شهید سید فریدالدین معصومی منتشر شده‌اند، بیشتر با رویکرد خانوادگی به زندگی ایشان پرداخته‌اند؛ به‌طوری‌که یکی از این آثار روایت مادر شهید و دیگری روایت همسر ایشان است. اما کتاب «فریدالدین» با تمرکز بر زندگی خود شهید معصومی، به‌ویژه ابعاد مدیریتی و تخصصی شخصیت ایشان در مجموعه هلدینگ برق و انرژی غدیر، به این موضوع می‌پردازد.
شهید معصومی پس از ورود به این مجموعه، مدیریت پروژه ساخت نیروگاه لامرد را بر عهده گرفت؛ نیروگاهی که یکی از پروژه‌های بزرگ و مهم کشور بود
تلاش ما این بود که در کنار روایت زندگی شهید از دوران کودکی تا شهادت، وجه مدیریتی و تخصصی ایشان را نیز به تصویر بکشیم. در همین راستا، با حدود ۲۵ نفر از همکاران، دوستان و بستگان شهید مصاحبه کردیم تا بتوانیم روایتی جامع از زندگی ایشان ارائه دهیم؛ روایتی که محور اصلی آن، فعالیت‌ها و تجربه‌های مدیریتی شهید معصومی است.
* با توجه به مسئولیت شهید سید فریدالدین معصومی به‌عنوان مدیرعامل هلدینگ برق و انرژی غدیر، ایشان چه وظایف و مسئولیت‌هایی بر عهده داشتند و مهم‌ترین فعالیت‌ها و اقداماتشان در این مجموعه چه بود؟
او تحصیلات کارشناسی ارشد و دکترای خود را در رشته مهندسی الکترونیک در کشور نیوزیلند گذراند و پس از فارغ‌التحصیلی به ایران بازگشت و مشغول به کار شد. با توجه به توانمندی‌هایی که داشت، خیلی زود در هلدینگ برق و انرژی غدیر به‌عنوان مدیر یکی از پروژه‌ها انتخاب شد.
هلدینگ برق و انرژی غدیر یکی از مجموعه‌های بزرگ فعال در حوزه نیروگاه‌سازی در کشور است که در کنار مجموعه‌هایی مانند مپنا، از مجموعه‌های اصلی در زمینه طراحی و ساخت نیروگاه به شمار می‌رود. شهید معصومی پس از ورود به این مجموعه، مدیریت پروژه ساخت نیروگاه لامرد را بر عهده گرفت؛ نیروگاهی که یکی از پروژه‌های بزرگ و مهم کشور بود. عملکرد مثبت او در پیشبرد امور این پروژه باعث شد که در همان دوره و در جوانی به مدیریت هلدینگ برق و انرژی غدیر برسد.
این مجموعه در زمان آغاز مدیریت شهید معصومی، حدود ۲۰ تا ۳۰ پروژه بزرگ نیروگاهی در سطح کشور داشت. با شروع مسئولیت او، گشایش‌های قابل‌توجهی در روند اجرای این پروژه‌ها ایجاد شد. بسیاری از این پروژه‌ها پیش از حضور او متوقف شده بودند، روند اجرایی مناسبی نداشتند یا با مشکلات مختلفی روبه‌رو بودند.
در پروژه نیروگاه لامرد، یکی از چالش‌های اصلی که سال‌ها باعث شده بود کار پروژه پیش نرود، مسئله معارضان بود. در منطقه‌ای که قرار بود نیروگاه احداث شود و همچنین در محدوده‌ای که خط انتقال برق باید از آن عبور می‌کرد، معارضانی وجود داشتند که در روند اجرای پروژه مشکل ایجاد می‌کردند و باعث می‌شدند کار متوقف شود
شهید معصومی با شیوه‌های مدیریتی خود، روحیه جهادی و تلاش شبانه‌روزی توانست بخش عمده‌ای از پروژه‌هایی را که متوقف مانده بودند یا پیشرفت مناسبی نداشتند، دوباره به جریان بیندازد و روند اجرای آن‌ها را پیش ببرد.
پروژه نیروگاه لامرد هم یکی از دستاوردهای مهم او بود. این پروژه با مشکلات و موانع جدی روبه‌رو شده بود، اما شهید معصومی با استفاده از راهکارهای مدیریتی خود توانست این موانع را برطرف کند و زمینه پیشرفت و به نتیجه رسیدن پروژه را فراهم کند.
* با توجه به اینکه پیشبرد این پروژه با چالش‌های مختلفی همراه بوده، آیا در کتاب به موانعی که شهید معصومی در مسیر مدیریت و اجرای پروژه‌ها با آن‌ها روبه‌رو بوده‌اند و نحوه مواجهه و حل این مشکلات نیز پرداخته‌اید؟
بله، دقیقاً تلاش کردیم در کتاب ابتدا توضیح بدهیم که این پروژه‌ها با چه چالش‌ها و مشکلاتی روبه‌رو بودند. برای مثال، در مقطعی با مسئله خروج آمریکا از برجام و سنگین‌تر و شدیدتر شدن تحریم‌ها مواجه شدیم و در برهه‌ای دیگر هم مسئله کرونا پیش آمد. با وجود همه این مسائل، پروژه‌ها باید پیش می‌رفتند و کار متوقف نمی‌شد.
برای مثال، در پروژه نیروگاه لامرد، یکی از چالش‌های اصلی که سال‌ها باعث شده بود کار پروژه پیش نرود، مسئله معارضان بود. در منطقه‌ای که قرار بود نیروگاه احداث شود و همچنین در محدوده‌ای که خط انتقال برق باید از آن عبور می‌کرد، معارضانی وجود داشتند که در روند اجرای پروژه مشکل ایجاد می‌کردند و باعث می‌شدند کار متوقف شود.
اما از زمانی که شهید معصومی مدیریت این پروژه و مجموعه را بر عهده گرفت، با تلاش‌هایی که انجام داد، توانست مشکلات مربوط به تحریم‌ها را برطرف کند. حتی در دوران کرونا، پیمانکاران را مجاب کرد که به هر روشی که امکان دارد، کار را دوباره پیگیری کنند تا پروژه با توقف و تأخیر بیشتری مواجه نشود.
کتاب «فریدالدین» در مجموعه آثار روایت پیشرفت قرار می‌گیرد و با محوریت موضوع «مدیریت پیشرفت» به زندگی و فعالیت‌های شهید سید فریدالدین معصومی می‌پردازد
در موضوع معارضان هم با استفاده از روش‌ها و راهکارهایی که در کتاب به آن‌ها پرداخته‌ایم، تلاش کرد این موانع را برطرف کند و کار پروژه را به نتیجه برساند. ما در کتاب سعی کردیم تمام این وقایع و اتفاقات را با جزئیات بیان و روایت کنیم؛ از مشکلاتی که در مسیر اجرای پروژه‌ها وجود داشت تا اقداماتی که شهید معصومی برای رفع این موانع انجام داد. هدف این بود که مخاطب با جزئیات این مسیر آشنا شود و بداند که این پروژه‌ها در چه شرایطی پیش رفته‌اند و شهید معصومی در جریان مدیریت آن‌ها با چه چالش‌هایی مواجه بوده است.
* با توجه به اینکه کتاب در دسته روایت پیشرفت قرار می‌گیرد، یکی از نکاتی که اهمیت دارد، روایت مسیر رسیدن به نتیجه است، نه صرفاً بیان دستاورد نهایی. آیا در کتاب تلاش کرده‌اید علاوه بر موانع و چالش‌هایی که شهید معصومی برای پیشبرد پروژه‌ها با آن‌ها مواجه بود، سرنوشت این پروژه‌ها پس از شهادت ایشان را هم دنبال کنید؟ به‌طور مشخص، پروژه‌هایی که ایشان مدیریت می‌کردند، به‌ویژه نیروگاه لامرد، پس از شهادت ایشان چه مسیری را طی کردند و آیا روند پیشرفت و ادامه فعالیت آن‌ها در کتاب روایت شده است؟
در طول فعالیت شهید معصومی در هلدینگ برق و انرژی غدیر، پروژه‌های متعددی در دست اجرا بود که ما در کتاب، با توجه به اهمیت پروژه نیروگاه لامرد، تلاش کردیم این پروژه را به‌عنوان محور اصلی روایت قرار دهیم. این پروژه در دوره مدیریت شهید معصومی به نتیجه رسید.
البته لازم است درباره فلسفه احداث این نیروگاه هم توضیح بدهم. نیروگاه لامرد با هدف تأمین برق موردنیاز کارخانه آلومینیوم این منطقه احداث شد. این کارخانه یکی از بزرگ‌ترین کارخانه‌های تولید آلومینیوم در کشور و خاورمیانه است و حدود ۲۵۰۰ نفر در آن اشتغال دارند. این مجموعه هم از نظر صادرات و ارزآوری برای کشور و هم از نظر تأمین نیاز داخلی به آلومینیوم، اهمیت زیادی دارد و فعالیت آن از جنبه‌های راهبردی برخوردار است.
نکته مهم این است که کارخانه‌های تولید آلومینیوم به برق پایدار و مستمر نیاز دارند. به همین دلیل، در زمان طراحی کارخانه آلومینیوم لامرد، تصمیم گرفته شد نیروگاهی نیز در کنار آن احداث شود تا برق موردنیاز کارخانه به‌صورت پایدار تأمین شود. بر همین اساس، پروژه نیروگاه تعریف شد، عملیات اجرایی آن آغاز شد و در دوره مدیریت شهید معصومی به نتیجه رسید.
* شما پیش‌تر در حوزه روایت پیشرفت، کتاب «آرزوهای دست‌ساز» را نوشته‌اید. با توجه به تجربه‌تان در این حوزه، مهم‌ترین چالش شما در روایت پیشرفت چه بوده است؟
یکی از چالش‌هایی که ما در حوزه روایت پیشرفت با آن مواجه هستیم، این است که موضوعاتی که قرار است به آن‌ها بپردازیم، عموماً به فناوری، تکنولوژی و صنعت مربوط می‌شوند. این موضوعات معمولاً برای عموم مردم، از نظر روایت، چندان دراماتیک و جذاب نیستند.
ما برای اینکه بتوانیم این روایت‌ها را برای مخاطب خواندنی و جذاب کنیم، همواره با این چالش روبه‌رو هستیم که از یک طرف به واقعیت پایبند باشیم و اتفاقات را دقیقاً مطابق آنچه رخ داده است، روایت کنیم و از طرف دیگر، تلاش کنیم روایت‌هایمان جذاب و قابل فهم برای عموم مردم باشند.
در واقع، با اینکه موضوعات مورد بحث ما فنی و صنعتی هستند، باید بتوانیم آن‌ها را به شکلی روایت کنیم که هم استناد و اعتبارشان حفظ شود، هم از جایگاه و اهمیت موضوع کاسته نشود و هم جذابیت خود را حفظ کنند و برای مخاطب خواندنی باشند. این یکی از چالش‌های اصلی ما در حوزه روایت پیشرفت است و تلاش می‌کنیم روایت‌هایمان را به شکلی ارائه کنیم که در عین پایبندی به واقعیت و حفظ اهمیت موضوع، برای مخاطب نیز جذاب و قابل فهم باشند.
* نکته یا موضوع دیگری درباره کتاب «فریدالدین» وجود دارد که مایل باشید به آن اشاره کنید و فکر می‌کنید پرداختن به آن برای مخاطبان ضروری است؟
کتاب «فریدالدین» در مجموعه آثار روایت پیشرفت قرار می‌گیرد و با محوریت موضوع «مدیریت پیشرفت» به زندگی و فعالیت‌های شهید سید فریدالدین معصومی می‌پردازد. مدیران در واقع مسیر حرکت و پیشرفت را مشخص می‌کنند و با تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌های خود، مقدمات پیشرفت کشور را در عرصه‌های مختلف فراهم می‌کنند. به همین دلیل، پرداختن به این حوزه اهمیت زیادی دارد و به نوعی موضوعی راهبردی محسوب می‌شود؛ چراکه ما باید بتوانیم از الگوهای بومی کشورمان و تجربه‌های مدیریتی موفق داخلی الگوبرداری کنیم.
در مجموع، کتاب «فریدالدین» تلاش می‌کند این تجربه‌ها و اقدامات را روایت کند تا مخاطب با شیوه مدیریت شهید معصومی، تصمیم‌هایی که گرفتند، چالش‌هایی که با آن‌ها مواجه شدند و اقداماتی که برای پیشبرد پروژه‌ها انجام دادند، آشنا شود
کتاب «فریدالدین» نیز با همین رویکرد تلاش کرده است به الگوهای مدیریتی شهید معصومی بپردازد. هدف ما این بود که این الگوها را با دقت و جزئیات روایت کنیم و تمام فراز و فرودها، چالش‌ها و ظرافت‌هایی را که ممکن است در مسیر مدیریت وجود داشته باشد، به تصویر بکشیم. به بیان دیگر، می‌خواستیم مخاطب با جزئیات این مسیر آشنا شود و بداند که یک مدیر در جریان پیشبرد پروژه‌ها با چه مسائل و مشکلاتی مواجه می‌شود و چگونه می‌تواند آن‌ها را مدیریت کند.
نکته مهم دیگری که در کتاب «فریدالدین» وجود دارد، این است که ما با یک مدیر جوان روبه‌رو هستیم. شهید معصومی در زمانی که مسئولیت مدیریت هلدینگ برق و انرژی غدیر را بر عهده گرفتند، از نظر تجربه مدیریتی، به‌ویژه در حوزه تخصصی و راهبردی طراحی و ساخت نیروگاه‌های تولید برق، سابقه طولانی‌ای نداشتند؛ اما با وجود این مسئله، به دلیل رویکرد جهادی و تلاش‌هایی که انجام دادند، توانستند موفقیت‌های بزرگی در این مجموعه رقم بزنند و تحولات اساسی ایجاد کنند.
برای مثال، یکی از موضوعاتی که شهید معصومی در هلدینگ برق و انرژی غدیر پایه‌گذاری کردند، توجه به توسعه نیروگاه‌های خورشیدی بود. ایشان در چندین نقطه، ایجاد نیروگاه‌های خورشیدی را در دستور کار قرار دادند و زمینه اجرای این پروژه‌ها را فراهم کردند. در برهه‌هایی که کشور با خاموشی مواجه شد، این نیروگاه‌ها توانستند نقش مؤثری در تأمین برق داشته باشند و به جبران بخشی از ناترازی و کمبود برق کشور کمک کنند.
موضوع دیگری که از نظر راهبردی اهمیت زیادی داشت، احداث نیروگاه در جزیره قشم بود. شهید معصومی برای ایجاد این نیروگاه نیز اقدام کردند و موفق شدند پروژه را به نتیجه برسانند. استقلال تأمین برق قشم از سرزمین اصلی و فراهم شدن امکان تأمین برق موردنیاز این جزیره، موضوع بسیار مهمی بود که با اجرای این پروژه محقق شد.
در مجموع، کتاب «فریدالدین» تلاش می‌کند این تجربه‌ها و اقدامات را روایت کند تا مخاطب با شیوه مدیریت شهید معصومی، تصمیم‌هایی که گرفتند، چالش‌هایی که با آن‌ها مواجه شدند و اقداماتی که برای پیشبرد پروژه‌ها انجام دادند، آشنا شود. هدف این است که بتوانیم از چنین نمونه‌های بومی و تجربه‌های مدیریتی موفقی الگوبرداری کنیم و نشان دهیم که چگونه یک مدیر جوان، با رویکرد جهادی، تلاش مستمر و تصمیم‌گیری درست، می‌تواند زمینه‌ساز تحولات مهمی در حوزه‌های تخصصی و راهبردی کشور باشد.
