فضاپیمای وویجر ۱ ناسا در آستانه ثبت رکوردی تاریخی قرار دارد و به‌زودی به نخستین ساخته دست بشر تبدیل خواهد شد که فاصله یک روز نوری از زمین را پشت سر می‌گذارد. این فضاپیما همچنان به سفر خود در اعماق فضای میان‌ستاره‌ای ادامه می‌دهد. فاصله‌ای که وویجر ۱ طی کرده، بیش از ۲۶ میلیارد کیلومتر
فضاپیمای وویجر ۱ ناسا در آستانه ثبت رکوردی تاریخی قرار دارد و به‌زودی به نخستین ساخته دست بشر تبدیل خواهد شد که فاصله یک روز نوری از زمین را پشت سر می‌گذارد. این فضاپیما همچنان به سفر خود در اعماق فضای میان‌ستاره‌ای ادامه می‌دهد.
فاصله‌ای که وویجر ۱ طی کرده، بیش از ۲۶ میلیارد کیلومتر از زمین است؛ دستاوردی شگفت‌انگیز برای فضاپیمایی که ۴۹ سال پیش پرتاب شد.
وویجر ۱ روز چهارشنبه به این نقطه تاریخی می‌رسد. در آن زمان، امواج رادیویی ارسال‌شده از فضاپیما با سرعت نور دقیقاً ۲۴ ساعت طول می‌کشند تا به زمین برسند. این فاصله همان یک روز نوری نام دارد. طبق برآورد ناسا، حدود ۱۸ هزار سال دیگر زمان لازم خواهد بود تا این فضاپیما یک سال نوری از زمین فاصله بگیرد. همچنین برای نزدیک شدن آن به ستاره‌ای دیگر، باید بیش از دو برابر این مدت انتظار کشید.
سوزان داد، مدیر پروژه وویجر، این فضاپیما را سفیر زمین در میان ستارگان می‌داند که در کنار سفر شگفت‌انگیز خود، حس کنجکاوی و شگفتی را برای ساکنان زمین به ارمغان می‌آورد.
او در گفت‌وگو با آسوشیتدپرس گفت:
وویجر ۱ یک گنجینه ملی است؛ واقعاً دستاوردی فوق‌العاده و استثنایی به شمار می‌رود.
ناسا برای گرامیداشت این اتفاق تاریخی از مردم سراسر جهان دعوت کرده است تا پس از غروب آفتاب روز سه‌شنبه، با استفاده از تلفن همراه یا چراغ‌قوه، موجی از نور طلایی ایجاد کنند. شرکت‌کنندگان باید با کد مورس، حروف V-G-R را در آسمان شب نمایش دهند؛ این حروف شناسه ارتباطی مأموریت وویجر محسوب می‌شوند.
با وجود مشکلات پراکنده‌ای که به دلیل عمر طولانی این فضاپیماها طبیعی به نظر می‌رسد، وویجر ۱ و همتای دوقلوی آن، وویجر ۲، همچنان اطلاعات علمی و فنی ارزشمندی به زمین ارسال می‌کنند. این دو فضاپیما در مسیرهای متفاوتی با سرعت حدود ۶۱ هزار کیلومتر بر ساعت در فضا حرکت دارند.
وویجر ۲ با وجود اینکه در سال ۱۹۷۷ تنها دو هفته پس از وویجر ۱ پرتاب شد، تا سال ۲۰۳۵ به فاصله یک روز نوری از زمین نخواهد رسید.
سفر تاریخی وویجرها به اعماق فضا
وویجر ۱ در سال‌های ۱۹۷۹ و ۱۹۸۰ به‌ترتیب از کنار مشتری و زحل عبور کرد و تصاویر و اطلاعات ارزشمندی در اختیار دانشمندان قرار داد. این فضاپیما پس از آن از منظومه شمسی خارج شد و در سال ۲۰۱۲ وارد منطقه‌ای شد که ناسا آن را فضای میان‌ستاره‌ای می‌نامد؛ ناحیه گسترده‌ای که میان منظومه‌های ستاره‌ای قرار دارد.
تقریباً هر روز، دو فضاپیمای وویجر اطلاعات تازه‌ای از محیطی ارسال می‌کنند که پیش از این هیچ فضاپیمای دیگری آن را به این شکل بررسی نکرده بود. این داده‌ها شامل شدت و جهت میدان مغناطیسی، فشار محیط اطراف، ذرات غبار و پرتوهای کیهانی کهکشانی هستند.
سوزان داد که از سال ۱۹۸۴ با پروژه وویجر همکاری داشته، عملکرد این فضاپیماها را به ماهواره‌های هواشناسی تشبیه می‌کند؛ با این تفاوت که آن‌ها به‌جای بررسی شرایط جوی زمین، وضعیت محیط میان‌ستاره‌ای را زیر نظر دارند.
تیم کوچکی از مهندسان کنترل پرواز در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا در پاسادنا، کالیفرنیا، تقریباً هفته‌ای یک‌بار فرمان‌هایی برای فضاپیماها ارسال می‌کنند. هر زمان که مشکلی فنی پیش بیاید، فعالیت این گروه افزایش پیدا می‌کند. در برخی مواقع نیز چند نفر از بازنشستگان پروژه که پیش‌تر روی این مأموریت کار کرده‌اند، برای حل مشکلات به تیم کمک می‌کنند.
در ماه سپتامبر، مهندسان آخرین مرحله از تلاش‌های خود برای کاهش مصرف انرژی فضاپیماهای مجهز به سوخت پلوتونیومی را به پایان رساندند. اما در ماه اکتبر، ارتباط با وویجر ۱ برای مدتی کوتاه قطع شد. متخصصان ناسا همچنان در تلاش هستند تا علت این اختلال ارتباطی را شناسایی کنند.
وویجر ۱؛ سفیر زمین و رکورددار اکتشافات فضایی
به گفته سوزان داد، دانش فنی و علاقه فراوان اعضای تیم باعث شده وویجر ۱ با وجود مشکلات متعدد، همچنان به حرکت خود ادامه دهد؛ درست مانند قطار کوچکی که با وجود تمام موانع متوقف نمی‌شود. این فضاپیما تاکنون چندین رکورد جهانی گینس را نیز به نام خود ثبت کرده است.
وویجر ۱ علاوه بر اینکه دورترین ساخته دست بشر از زمین محسوب می‌شود، در سال ۱۹۹۰ دورترین تصویر ثبت‌شده از سیاره ما را نیز به ثبت رساند. این تصویر مشهور که نقطه آبی کمرنگ نام دارد، زمین را از فاصله‌ای بسیار دور و فراتر از مدار نپتون نشان می‌دهد.
کارل سیگن، اخترشناس دانشگاه کرنل و یکی از اعضای تیم تصویربرداری وویجر، هنگام معرفی این تصویر به جهان در سال ۱۹۹۰، درباره جایگاه انسان در کیهان گفت:
روی آن نقطه آبی، تمام افرادی زندگی کرده‌اند که می‌شناسید یا حتی نامشان را شنیده‌اید؛ تمام انسان‌هایی که تاکنون روی زمین زندگی کرده‌اند، زندگی خود را در همان نقطه سپری کرده‌اند. زمین صحنه‌ای بسیار کوچک در میدان عظیم کیهانی است.
بیشتر افرادی که امروز زنده هستند، هنگام پرتاب فضاپیماهای وویجر هنوز متولد نشده بودند. با وجود این، بیل نای، از اعضای انجمن سیاره‌ای، در بیانیه‌ای تأکید کرد که این مأموریت‌ها به شکلی بر زندگی تمام انسان‌های روی زمین تأثیر گذاشته‌اند.
انجمن سیاره‌ای در سال ۱۹۸۰ با مشارکت کارل سیگن تأسیس شد. سیگن در سال ۱۹۹۶ درگذشت، اما یکی از میراث‌های ماندگار او همچنان همراه فضاپیماهای وویجر در سفر میان‌ستاره‌ای قرار دارد.
یکی از مهم‌ترین یادگارهای کارل سیگن، صفحه طلایی وویجر است که با تلاش او و همکارانش تهیه شد. هر یک از فضاپیماهای وویجر یک صفحه گرامافون با روکش طلا به قطر ۳۰ سانتی‌متر حمل می‌کنند. این صفحات حاوی پیام‌های خوشامدگویی به ۵۵ زبان مختلف، تصاویر و نمودارهایی درباره زمین و ساکنان آن هستند.
سیگن همچنین صدای پسرش نیک را که در آن زمان تنها ۶ سال داشت، در این مجموعه قرار داد. پیام ضبط‌شده او چنین بود:
سلام از طرف کودکان سیاره زمین.
علاوه بر صفحه طلایی، یک سوزن مخصوص و دستورالعمل‌های لازم برای پخش آن نیز در فضاپیماها قرار گرفته است تا اگر موجودات هوشمند دیگری در آینده این صفحات را پیدا کردند، امکان شنیدن پیام‌های زمینیان را داشته باشند.
سوزان داد درباره اهمیت این یادگار تاریخی گفت:
این صفحه در واقع یک کپسول زمان از زندگی روی زمین در سال ۱۹۷۷ است. امیدوارم چیزی یا کسی آن را پیدا کند؛ شاید هزار سال دیگر.