تهران-ایرنا- تلاش واشنگتن برای گسترش نفوذ اقتصادی و امنیتی در آسیای مرکزی، در شرایطی با چالش‌های ژئوپلیتیکی و امنیتی روبه‌رو است که تداوم بحران افغانستان و حضور ریشه‌دار روسیه و چین در این منطقه، دامنه مانور آمریکا را محدود می‌کند.
به گزارش عصر یکشنبه ایرنا، نشریه «نشنال اینترست» پس از سفر مارکو روبیو به آسیای مرکزی، نوشت که واشنگتن بار دیگر این منطقه را در کانون توجه راهبردی خود قرار داده است؛ منطقه‌ای که به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی، منابع انرژی و مواد معدنی حیاتی و مسیرهای ترانزیتی، برای آمریکا اهمیت فزاینده‌ای، یافته است.
این سفر درحالی صورت می‌گیرد که دولت دونالد ترامپ بیش از گذشته به آسیای مرکزی به‌عنوان شریکی اقتصادی برای دسترسی به مواد معدنی حیاتی، منابع انرژی، مسیرهای حمل‌ونقل و فرصت‌های توسعه صنعتی، توجه نشان می‌دهد.
در مقابل، دولت‌های آسیای مرکزی می‌کوشند با گسترش روابط خارجی خود، وابستگی به شرکای سنتی را کاهش دهند.
روبیو در نشست وزیر امور خارجه آسیای مرکزی ضمن اذعان بی‌توجه واشنگتن به این منطقه، مدعی شد که «این پایان کار نیست؛ این آغاز راه است.»
این درحالی است که روسیه از پیوندهای تاریخی، سیاسی و امنیتی با جمهوری‌های منطقه برخوردار است و چین نیز از طریق سرمایه‌گذاری و ابتکار «کمربند و جاده» جایگاه اقتصادی مهمی در آن دارد.
بنابراین، تلاش واشنگتن برای افزایش سهم خود از بازارها و منابع آسیای مرکزی، بخشی از رقابت گسترده‌تر قدرت‌های خارجی بر سر نفوذ اقتصادی و راهبردی در این منطقه به شمار می‌رود.
احتمال گسترش رقابت به حوزه امنیتی
درهمین حال، همکاری‌های اقتصادی آمریکا در آسیای مرکزی ممکن است به‌تدریج به روابط دفاعی نزدیک‌تر منجر شود.
این نشریه با بیان اینکه ازبکستان و قرقیزستان بیشتر میزبان نیروهای آمریکا در حمله به افغانستان بوده‌اند، افزود: بازگشت واشنگتن به پایگاه‌های دائمی در آسیای مرکزی با موانع جدی روبه‌رو است.
نشنال اینترست تصریح کرد که گسترش همکاری‌های اطلاعاتی، آموزش تخصصی، نظارت مرزی، امنیت سایبری و فناوری‌های دفاعی آمریکا با این منطقه، بر روابط با مسکو و پکن کمتر تاثیر دارد.
افغانستان؛ حلقه مفقوده راهبرد منطقه‌ای آمریکا
این نشریه آمریکایی با بیان اینکه کابل، حلقه اتصالی آسیای مرکزی با آسیای جنوبی است، نوشت: تعامل اقتصادی با آسیای مرکزی بدون توجه جدی به بحران افغانستان با محدودیت روبه‌رو خواهد بود
بانک جهانی هم زمستان سال گذشته درباره پروژه انتقال برق «کاساـ۱۰۰۰» تاکید کرده بود که این پروژه بدون تکمیل بخش خط انتقال برق در افغانستان نمی‌تواند به بهره‌برداری برسد.
همچنین، ثبات بلندمدت این کشور به روندی سیاسی و فراگیر نیاز دارد که از حمایت منطقه‌ای برخوردار باشد و زمینه مشارکت گروه‌های مختلف جامعه افغانستان را فراهم کند.
چشم‌انداز محدود راهبرد واشنگتن
سفر روبیو به سمرقند از افزایش توجه اقتصادی و راهبردی آمریکا به آسیای مرکزی حکایت دارد اما تبدیل این توجه به نفوذ پایدار، با مجموعه‌ای از موانع روبه‌رو است. حضور روسیه و چین، محاسبات مستقل کشورهای منطقه و تداوم بحران افغانستان، همگی بر دامنه و شکل همکاری‌های آینده واشنگتن اثر می‌گذارند.
در حالی که آمریکا می‌کوشد از مسیر سرمایه‌گذاری، تجارت و همکاری‌های امنیتی جایگاه خود را در آسیای مرکزی تقویت کند، تحقق اهداف این کشور به عواملی فراتر از توافق‌های اقتصادی وابسته است. کریدورهای منطقه‌ای و طرح‌های انتقال انرژی تا زمانی که از محیطی سیاسی و امنیتی بی‌ثبات عبور می‌کنند، نمی‌توانند از تمام ظرفیت خود بهره‌مند شوند.
بر این اساس، ثبات افغانستان نه‌تنها مسئله‌ای داخلی یا محدود به همسایگان این کشور، بلکه یکی از متغیرهای اصلی در آینده رقابت قدرت‌ها و شکل‌گیری ترتیبات اقتصادی و امنیتی در آسیای مرکزی است.