بجنورد- ایرنا- ۱۰۰ پرونده در انتظار، ۱۹۸ کودک در مراکز نگهداری؛ پشت این اعداد قصه کودکانی است که به خانه‌ای امن و خانواده‌ای پذیرا نیاز دارند و پرسشی جدی درباره مسیر فرزندخواندگی در خراسان‌شمالی شکل می‌گیرد.
به گزارش ایرنا، گاهی تمام آرزوی یک کودک، داشتن کسی است که هنگام ترس کنارش بماند، روزهای تولدش را به خاطر بسپارد و در لحظه‌های کوچک زندگی، او را نه به‌عنوان یک پرونده، بلکه به‌عنوان عضوی از خانواده ببیند.
فرزندخواندگی برای بسیاری از خانواده‌ها نیز راهی برای تجربه والدگری و ساختن پیوندی عمیق و ماندگار است؛ پیوندی که با تصمیمی ساده آغاز نمی‌شود و مسئولیتی بلندمدت به همراه دارد.
آمارهای اعلام‌شده در خراسان‌شمالی از سوی بهزیستی نشان می‌دهد که این مسیر برای بخشی از کودکان و خانواده‌ها به سرانجام رسیده، اما هنوز شمار دیگری در انتظار طی شدن مراحل قانونی و فراهم شدن شرایط واگذاری هستند؛ انتظاری که ضرورت بررسی موانع و ظرفیت‌های موجود را دوچندان می‌کند.
چشم‌انتظار یک آغوش
معاون سلامت اجتماعی اداره‌کل بهزیستی خراسان‌شمالی اعلام کرده است که در نیمه نخست امسال ۲۵ کودک به خانواده‌های متقاضی فرزندخواندگی سپرده شدند و اکنون ۱۰۰ پرونده در صف انتظار قرار دارد.
در فرزندخواندگی بررسی صلاحیت متقاضیان و تامین منافع کودک از ضرورت های اساسی است
مرتضی ترنیکی با اشاره به اینکه بیشتر کودکان واگذارشده در این مدت در گروه سنی ۲ تا سه ماه قرار داشتند، گفت: اولویت در فرآیند فرزندخواندگی با خانواده‌های بدون فرزند و متقاضیان مجرد فاقد فرزند است.
این آمار در نگاه نخست از پیوند ۲۵ کودک با خانواده‌های جدید حکایت دارد؛ اما در کنار آن، ۱۰۰ پرونده در انتظار نیز پرسشی درباره زمان و چگونگی طی مراحل فرزندخواندگی ایجاد می‌کند.
برای پاسخ دقیق به این پرسش باید مشخص شود پرونده‌ها در چه مرحله‌ای قرار دارند، چه میزان از زمان انتظار به بررسی‌های قانونی و کارشناسی اختصاص دارد و چه موانعی روند واگذاری را طولانی می‌کند.
البته وجود پرونده‌های در انتظار به‌تنهایی به معنای تاخیر غیرضروری یا وجود مانع مشخص نیست؛ زیرا در فرزندخواندگی، بررسی صلاحیت متقاضیان و تامین منافع کودک از ضرورت‌های اساسی است. با این حال، شفافیت درباره مراحل کار و مدت انتظار می‌تواند به خانواده‌ها برای شناخت بهتر مسیر پیش رو کمک کند و امکان ارزیابی عملکرد دستگاه متولی را فراهم آورد.
سال‌های کودکی در انتظار
در خراسان‌شمالی ۱۵ مرکز شبانه‌روزی نگهداری کودکان فاقد سرپرست موثر در بجنورد و شیروان فعالیت می‌کند که ۱۹۸ کودک در آن‌ها نگهداری می‌شوند.
فرزندخواندگی نباید تنها راه حمایت از کودکان فاقد سرپرست موثر تلقی شود
بیشتر این کودکان در گروه سنی هفت تا ۱۴ سال قرار دارند؛ سال‌هایی که تجربه امنیت، تعلق و رابطه پایدار با بزرگسالان می‌تواند در شکل‌گیری عاطفی و اجتماعی کودک اهمیت ویژه‌ای داشته باشد.
تفاوت میان سن بیشتر کودکان واگذارشده در نیمه نخست امسال و گروه سنی غالب در مراکز شبانه‌روزی، یکی از موضوعات قابل بررسی در سیاست‌های فرزندخواندگی است.
با وجود این، از آمار موجود نمی‌توان نتیجه گرفت که کودکان بزرگ‌تر الزاما با شانس کمتری برای واگذاری روبه‌رو هستند؛ برای چنین قضاوتی، اطلاعاتی درباره تعداد متقاضیان، ترجیحات سنی خانواده‌ها، شرایط پرونده‌ها و روند واگذاری در هر گروه سنی لازم است.
مسئله اصلی این است که نیاز کودک به خانواده با عبور او از سال‌های نخست زندگی پایان نمی‌یابد. کودکی که هفت، ۱۰ یا ۱۴ سال دارد نیز به محیطی امن، رابطه‌ای قابل اعتماد و فرصت تجربه زندگی خانوادگی نیازمند است.
بنابراین، برنامه‌ریزی برای فرزندخواندگی باید علاوه بر پاسخ به تقاضای خانواده‌ها، شرایط و نیازهای کودکان در سنین مختلف را نیز در نظر بگیرد.
از سوی دیگر، فرزندخواندگی نباید تنها راه حمایت از کودکان فاقد سرپرست موثر تلقی شود. بازگشت ایمن کودک به خانواده زیستی در صورت امکان، تقویت خانواده‌های جایگزین و فراهم کردن مراقبت پایدار و متناسب با وضعیت هر کودک نیز از موضوعاتی است که باید در سیاست‌های حمایت از کودکان مورد توجه قرار گیرد.
گره کار کجاست؟
بهزیستی خراسان‌شمالی از پیگیری برای تسریع روند فرزندخواندگی با توجه به تقاضای موجود خبر داده است؛ اقدامی که در صورت همراهی با حفظ ضوابط قانونی و رعایت منافع کودک می‌تواند به روشن‌تر شدن مسیر خانواده‌ها و کاهش انتظارهای قابل پیشگیری کمک کند.
فرزندخواندگی آغاز رابطه ای است که باید بر اعتماد، امنیت و پذیرش بنا شود
با این حال، برای مشخص شدن گره اصلی فرزندخواندگی در استان، چند پرسش همچنان نیازمند پاسخ است: متوسط زمان انتظار از ثبت درخواست تا واگذاری چقدر است؟
چه تعداد از ۱۰۰ پرونده در مرحله بررسی صلاحیت، تطبیق شرایط یا طی مراحل قضایی قرار دارند؟
آمار واگذاری به تفکیک سن کودکان چگونه است؟ و چه برنامه‌ای برای افزایش آگاهی خانواده‌ها درباره پذیرش کودکان در سنین بالاتر وجود دارد؟
پاسخ به این پرسش‌ها می‌تواند بحث فرزندخواندگی را از بیان تعداد پرونده‌ها فراتر ببرد و به ارزیابی دقیق‌تر عملکرد و شناسایی موانع احتمالی منجر شود. همچنین انتشار اطلاعات روشن درباره مراحل قانونی و مسئولیت‌های پس از واگذاری، به خانواده‌ها کمک می‌کند تصمیمی آگاهانه‌تر و پایدارتر بگیرند.
فرزندخواندگی، صرفا پایان یک پرونده اداری نیست؛ آغاز رابطه‌ای است که باید بر اعتماد، امنیت و پذیرش بنا شود. کاهش انتظار اهمیت دارد، اما شتاب در واگذاری بدون توجه به آمادگی خانواده و نیازهای کودک نیز راه‌حل نیست.
آنچه اهمیت دارد، کوتاه شدن مسیرهای غیرضروری و هموار شدن راه رسیدن هر کودک به محیطی امن و پایدار است؛ جایی که کودک نه مهمان موقت، بلکه عضوی پذیرفته‌شده از خانواده باشد.
اکنون ۱۰۰ پرونده در صف انتظار فرزندخواندگی خراسان‌شمالی قرار دارد و ۱۹۸ کودک در مراکز شبانه‌روزی نگهداری می‌شوند. پشت این اعداد، زندگی‌هایی قرار دارد که هر کدام نیازها و شرایط خاص خود را دارند؛ زندگی‌هایی که رسیدگی به آن‌ها، هم شفافیت در روند واگذاری و هم نگاه انسانی و مسئولانه به آینده کودکان را می‌طلبد.