همزمان با افزایش نگرانیها درباره احتمال ازسرگیری حملات نظامی آمریکا به ایران، میانجیها در حال رایزنی با تهران برای برگزاری نشستی در ترکیه پیش از ۱۳ آبان هستند؛ تلاشهایی که با پیشنهادهایی درباره بازگشایی تنگه هرمز، رفع محاصره دریایی و بررسی پرونده هستهای همراه شده است.
به گزارش اقتصادنیوز به نقل از ایلنا، منابع العربیه و الحدث از رایزنی میان تهران و میانجیها برای برگزاری نشستی در ترکیه پیش از چهارم نوامبر (۱۳ آبان) خبر دادند؛ نشستی که هدف آن ازسرگیری مذاکرات و جلوگیری از بازگشت درگیریهای نظامی عنوان شده است.
در اقدامی موازی، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به دستور دونالد ترامپ نامهای برای محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، ارسال کرده است؛ اقدامی که با هدف ازسرگیری مذاکرات انجام شده است.
قطر محور تلاشهای میانجیگرانه
وبسایت آکسیوس گزارش داد قطر با حمایت عربستان سعودی، پاکستان، مصر و ترکیه، تلاشهای میانجیگرانه را هدایت میکند. به نوشته این وبسایت، علی الثوادی، مذاکرهکننده قطری، هفته جاری به تهران سفر کرده و درباره توافق احتمالی با دولت ترامپ با مقامهای ایرانی گفتوگو کرده است.
میانجیها در تلاشاند اختلافات دو طرف درباره سرنوشت ذخایر اورانیوم غنیشده ایران، رفع محاصره دریایی آمریکا و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران را حلوفصل کنند. به گفته منابع آگاه، آنان به تهران اعلام کردهاند که پذیرش پیشنهادهای مطرحشده میتواند فرصتی برای جلوگیری از حملات گسترده آمریکا و اسرائیل پس از انتخابات میاندورهای آمریکا باشد.
پیشنهاد احیای توافق هستهای با آژانس
یکی از پیشنهادهای مطرحشده، احیای توافق ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در قاهره در سپتامبر ۲۰۲۵ (شهریور ۱۴۰۴) است؛ توافقی که امکان ازسرگیری بازرسیهای بینالمللی از تأسیسات هستهای ایران را فراهم میکرد، اما پس از بازگشت تحریمهای سازمان ملل علیه تهران در ماه بعد، اجرای آن متوقف شد.
بر اساس این پیشنهاد، در ازای اجازه بازرسی از تأسیسات هستهای آسیبدیده در حملات آمریکا و اسرائیل، بخشی از تحریمها کاهش مییابد و امکان فروش نفت ایران و آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده برای تأمین نیازهای بشردوستانه فراهم میشود.
آکسیوس همچنین گزارش داد مقامهای ایرانی برای بررسی این پیشنهادها، در روزهای آینده نظر مجتبی خامنهای، رهبر ایران، را جویا خواهند شد. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس، نیز در شورای امنیت اعلام کرده است که احیای توافق قاهره میتواند زمینه ازسرگیری بازرسیها را فراهم کند.
تداوم آمادگی نظامی برای حمله به ایران
با وجود تلاشهای دیپلماتیک، احتمال تشدید درگیریها همچنان مطرح است. آکسیوس گزارش داد ایال زامیر، رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، روز دوشنبه با برد کوپر، فرمانده سنتکام، درباره آمادگی برای حملات احتمالی علیه ایران گفتوگو کرده است.
به نوشته این وبسایت، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی گفتهاند حملات احتمالی ممکن است یک هفته ادامه یابد و فرماندهان ایرانی، تأسیسات انرژی، اهداف هستهای و زیرساختهای ایران را هدف قرار دهد.
در همین حال، یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت عربستان سعودی از ترامپ خواسته است برای ورود به جنگ شتاب نکند و فرصت بیشتری به مذاکرات بدهد.
دونالد ترامپ نیز روز چهارشنبه اعلام کرد مذاکرات از طریق میانجیها ادامه دارد، اما مشخص نیست به نتیجه برسد. او تأکید کرد واشنگتن میخواهد «کار را تمام کند»، چه از طریق توافق و چه به روشی دیگر.
