اصفهان - ایرنا - طرح «سیمرغ‌نامه» با هدف گردآوری و نمایش آثار هنری ایرانی که در موزه‌های جهان پراکنده شده‌اند به عنوان راهکاری برای بازسازی مرزهای فرهنگی ایران در فضای دیجیتال معرفی شد.
به گزارش ایرنا، نشست معرفی طرح «سیمرغ نامه» با عنوان «جمع‌آوری تکه‌های پراکنده هنر ایرانی» شامگاه سه‌شنبه ۲۱ مهر در شهر کتاب بهار اصفهان برگزار شد. در این نشست، کارشناسان بر این نکته تأکید کردند که سیمرغ‌نامه تلاشی است برای بازیابی کلان‌روایت هنری ایران که در سالیان اخیر در دنیای مدرن دچار گسست شده است.
مدیر نشریه «حرفه هنرمند» و بنیان‌گذار طرح «سیمرغ‌نامه» در این نشست با اشاره به ضرورت این اقدام گفت: بسیاری از آثار هنری ما در موزه‌های جهان، با عنوان «هنر ایرانی» شناخته یا ثبت نشده‌اند و در جست‌وجوهای معمول، یافت نمی‌شوند.
ایمان افسریان افزود: در سیمرغ‌نامه با بهره‌گیری از نزدیک به ۳۵۰ الگوریتم مختلف، موفق شده‌ایم حدود ۳۰ هزار اثر هنری را که در نقاط مختلف جهان پراکنده‌اند، شناسایی و گرد هم آوریم.
وی گفت: در عصر حاضر، بازسازی مرزهای فرهنگی در فضای مجازی، ضرورتی است که نمی‌توان از آن چشم‌پوشی کرد.
این نقاش و پژوهشگر فرهنگ ایران هدف اصلی سیمرغ‌نامه را بازشناسی ایران فرهنگی خواند و تصریح کرد: اکنون که مرزهای ایران تهدید شده‌اند، نیاز داریم در فضای مجازی مرزهای فرهنگی خود را دوباره بازسازی کنیم؛ چراکه به نظر می‌رسد این فضا از فضای واقعی نیز واقعی‌تر شده است. حتی نیاز داریم اصفهان را هم دوباره در فضای دیجیتال بسازیم.
یک پژوهشگر فرهنگ و هنر نیز در این نشست با تحلیل جایگاه اصفهان و مفهوم هویت، به تبیین چرایی اهمیت این طرح پرداخت.
ضرورت بازسازی کلان‌روایت هویت و تمدن ایرانی در فضای دیجیتال
آریاسپ دادبه با تأکید بر اهمیت سیمرغ‌نامه و اینکه این طرح را نمی‌توان یک انبار مجازی تلقی کرد، گفت: موزه‌ها یکی از اجزای نهاد مدرن‌اند و متولیان آن‌ها، همچون دیگر نهادهای فرهنگی مدرن، به‌عنوان وجدان‌های مستقل و نگهبانان تمدن مدرن شکل گرفته‌اند. موزه‌ها کلان‌روایتی تازه را، جدا از دیگر کلان‌روایت‌های تاریخ بشر، به صورت حضوری و دیداری در اختیار مردم قرار می‌دهند.
به گفته وی کلان‌روایت حافظه‌ای جمعی ایجاد می‌کند که به تداوم خاطرات یک تمدن می‌انجامد اما ایرانیان حدود یک قرن است که کلان‌روایت خود را فراموش کرده‌اند.
وی تصریح کرد: این اتفاق، حتی از تهاجم‌های نظامی نیز خطرناک‌تر است زیرا منجر به از دست رفتن مختصات هویتی می‌شود. ما امروز نیاز داریم دوباره تاریخ بخوانیم و با نگاهی هوشمندانه، روایت خود را از تمدنمان بازسازی کنیم.
دادبه تأکید کرد که هر تمدن متناسب با آگاهی تاریخی خود، کلان‌روایتش را شکل می‌دهد؛ این روایت نیز نمی‌تواند ثابت بماند؛ چنان‌که در تاریخ ایران، در هر دوره و متناسب با نیازهای زمانه، بازسازی شده است.
اصفهان، آخرین شهری که با روح ایرانی بنا شد
این پژوهشگر در ادامه، با اشاره به جایگاه اصفهان در تاریخ فرهنگی ایران گفت: در دوره‌های مختلف تاریخی، مکان‌هایی در ایران به کانون گردهمایی بزرگان فرهنگ، هنر و علم تبدیل شده‌اند؛ چنان‌که اصفهان در دوره دوم پادشاهی شاه عباس چنین جایگاهی داشته است.
وی با تأکید بر نقش خاطره در شکل‌گیری هویت فرهنگی افزود: خاطره، مشام روح انسان را بیدار می‌کند. حافظ، حافظ خاطره فرهنگ ایران است و این خاطره فرهنگی ایران بود که شهر اصفهان را برپا کرد.
دادبه با اشاره به طرح جامع شهر اصفهان که به گفته او در سال ۱۰۰۰ هجری قمری و با تأیید بزرگان ایران تصویب شد، اظهار داشت: انتخاب این سال نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا در حافظه ایرانی، باور به ظهور منجی جایگاهی مهم داشته است.
وی اصفهان را آخرین شهری دانست که در ایران با روح شهر ایرانی ساخته شده و تصریح کرد: در این شهر مکان‌هایی شکل گرفته‌اند که در آن‌ها بیرون از نهاد قدرت، لایه‌های گوناگون اجتماعی با یکدیگر تلاقی می‌کردند. چهارباغ، میدان نقش جهان، پل خواجو، قهوه‌خانه‌ها و بازارها از جمله فضاهایی بودند که برای حضور اجتماعی، تعامل و شادی مردم شکل گرفته بودند؛ ویژگی‌ای که غرب بعدها به آن دست یافت.
شهره تسامح دینی اصفهان تاریخی در جایگاه جهانی
دادبه همچنین تسامح دینی را از ویژگی‌های برجسته اصفهان دانست و گفت: این ویژگی در جهان کم‌نظیر بوده است. چنین تسامحی در تیسفون باستان نیز وجود داشته و مستشرقان غربی هم در نوشته‌های خود به آن اشاره کرده‌اند. برخی از آنان گفته‌اند که در اصفهان آزادی را تنفس کرده‌اند.
وی با اشاره به تأثیر گزارش‌های مربوط به ایران و اصفهان بر اندیشه متفکران غربی، از ژان‌ژاک روسو نام برد و گفت: گزارش‌هایی که درباره ایران و اصفهان خوانده می‌شد، در شکل‌گیری اندیشه‌های مربوط به آزادی تأثیرگذار بود.
به گفته دادبه، حتی توصیه‌هایی برای جلوگیری از انتشار برخی سفرنامه‌ها مطرح شده بود، با این استدلال که انتشار آن‌ها می‌تواند اخلاق مردم را تغییر دهد.
یک معمار نیز در ادامه این نشست با تأکید بر ضرورت بازخوانی میراث تاریخی برای ساخت آینده، خاطرنشان کرد: باید تاریخ را دوباره بخوانیم تا بتوانیم هویت خود را تثبیت کنیم.
بهارک کشانی با اشاره به تسامح دینی در اصفهان تاریخی گفت: تسامح دینی در اصفهان به اندازه‌ای بود که در اروپا نمونه مشابهی نداشت.
«سیمرغ‌نامه»، موزه آنلاین و گنجینه آثار تاریخ فرهنگ و هنر ایران‌زمین است که برای دسترسی به آن می‌توانید به وبگاه آن مراجعه کنید. سیمرغ‌نامه فعالیتی مستقل، عام‌المنفعه و ناسودبر محسوب می‌شود که تلاشش در راستای بازشناسی ایران فرهنگی در فضای دیجیتال است.