بندرعباس - ایرنا - خرمای کریته از ارقام تجاری و پرطرفدار نخیلات هرمزگان با سطح زیرکشت بیش از ۶ هزار هکتاری در بخش رودخانه شهرستان رودان در شرق هرمزگان، جایگاه ویژه‌ای در اقتصاد کشاورزی این منطقه دارد؛ محصولی که با برداشت سالانه حدود ۳۰ تا ۳۵ هزار تن و صادرات بخشی از تولید آن به کشورهای آسیایی و روسیه، ظرفیت قابل توجهی برای ارزآوری و رونق کسب‌وکارهای محلی ایجاد کرده است.
به گزارش خبرنگار ایرنا، استان هرمزگان با برخورداری از اقلیم گرمسیری و نخلستان‌های گسترده، با سطح زیرکشت ۳۸ هزار هکتار و برداشت سالانه ۲۰۰ هزار تن، یکی از مناطق مهم تولید خرما در کشور به شمار می‌رود؛ در میان ارقام متنوع این محصول، خرمای کریته که با نام‌های «کلوته و کلیته» نیز شناخته می‌شود، به دلیل ویژگی‌های ظاهری، بافت گوشتی، طعم شیرین و قابلیت عرضه در بازارهای داخلی و خارجی، از اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار است.
بخش رودخانه شهرستان رودان در شرق هرمزگان، از کانون‌های اصلی تولید این خرما به شمار می‌رود؛ منطقه‌ای که بخش قابل توجهی از نخلستان‌های آن به کشت کریته اختصاص یافته و این محصول در کنار دیگر ارقام خرما، سهم مهمی در درآمد کشاورزان دارد.
هفت هزار هکتار نخلستان در خدمت تولید کریته
مدیر امور باغبانی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان گفت: سطح زیرکشت خرمای کریته در استان را حدود هفت هزار هکتار عنوان کرد که ۹۰ درصد آن معادل ۶ هزار و ۳۰۰ هکتار در بخش رودخانه شهرستان رودان به عمل می آید.
محمدرضا شیخ‌زاده با اشاره به عملکرد متوسط پنج تن در هکتار افزود: میزان تولید سالانه این رقم خرما در بخش رودخانه در شرایط معمول به حدود ۳۵ هزار تن می‌رسد که نشان‌دهنده جایگاه مهم آن در اقتصاد کشاورزی منطقه است.
سطح زیرکشت خرمای کریته در هرمزگان حدود هفت هزار هکتار است که ۹۰ درصد آن معادل ۶ هزار و ۳۰۰ هکتار در بخش رودخانه شهرستان رودان به عمل می‌آید.شیخ‌زاده، باتوجه به اینکه خرمای کریته، جایگاه مهمی در سبد تولیدات کشاورزی منطقه دارد، اظهار کرد: این خرما علاوه بر تامین بخشی از نیاز بازار داخلی، به دلیل برخورداری از ویژگی‌های کیفی و مورد پسند مصرف‌کنندگان، در بازارهای صادراتی نیز عرضه می‌شود.
وی بیان کرد: طبق برآوردهای اعلام‌شده حدود ۳۰ درصد محصول تولیدی کریته رودخانه به بازارهای خارج از منطقه و کشور اختصاص می‌یابد؛ هرچند سهم صادرات و مقصد نهایی محموله‌ها می‌تواند با توجه به شرایط بازار و میزان تولید سالانه تغییر کند.
از بازارهای منطقه‌ای تا روسیه و آسیای میانه
مدیر امور باغبانی سازمان جهادکشاورزی هرمزگان ادامه داد: خرمای کریته رودان علاوه بر مصرف در بازارهای داخلی، به کشورهای مختلفی از جمله پاکستان، هند، افغانستان، تاجیکستان و روسیه صادر می‌شود؛ بازارهایی که می‌توانند زمینه گسترش فعالیت صادرکنندگان و افزایش سهم این محصول در تجارت کشاورزی هرمزگان را فراهم کنند.
شیخ‌زاده ادامه داد: توسعه صادرات کریته تنها به افزایش فروش محصول محدود نمی‌شود، بلکه با رونق فعالیت‌های مرتبط با درجه‌بندی، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و نگهداری نیز ارتباط مستقیم دارد؛ زنجیره‌ای که تقویت آن می‌تواند فرصت‌های شغلی بیشتری برای جوامع محلی ایجاد کند.
وی یادآور شد: در این میان، کیفیت محصول، رعایت استانداردهای بهداشتی، بسته‌بندی متناسب با نیاز بازار هدف و حفظ شرایط مطلوب نگهداری، از عوامل موثر و تعیین کننده بر افزایش قدرت رقابت خرمای هرمزگان در بازارهای جهانی به شمار می‌روند.
شباهت به مضافتی؛ مزیتی برای بازارپسندی کریته
مدیر امور باغبانی جهادکشاورزی هرمزگان گفت: خرمای کریته از نظر شکل ظاهری شباهت زیادی به خرمای مضافتی دارد، اما تفاوت‌هایی در رنگ و بافت میان این دو رقم دیده می‌شود؛ کریته معمولا رنگ قهوه‌ای تیره دارد و بافت آن، بسته به محل کشت و زمان برداشت، می‌تواند از نرم و گوشتی تا نسبتا سفت متغیر باشد.
خرمای کریته رودان علاوه بر مصرف در بازارهای داخلی، به کشورهای مختلفی از جمله پاکستان، هند، افغانستان، تاجیکستان و روسیه صادر می‌شود.شیخ‌زاده تصریح کرد: این خرما در گروه ارقام گوشتی و نسبتا مرطوب قرار می‌گیرد و شیرینی و شهد فراوان آن، از ویژگی‌های مورد توجه مصرف‌کنندگان است؛ ویژگی‌هایی که در کنار قیمت رقابتی و کیفیت مناسب، می‌تواند زمینه حضور مؤثرتر آن را در بازارهای مختلف فراهم کند.
وی یادآور شد: برداشت کریته در هرمزگان و بخش رودخانه رودان معمولا در شهریورماه انجام می‌شود و محصول پس از برداشت، برای عرضه به بازارهای مصرف و یا ارسال به مراکز بسته‌بندی و صادرات آماده می‌شود اما نگهداری در دمای پایین و محیط بهداشتی و مناسب، نقش مهمی در حفظ کیفیت و افزایش ماندگاری و ضایعات این محصول دارد.
سردخانه و سورتینگ؛ حلقه مهم زنجیره صادرات
مدیر جهادکشاورزی شهرستان رودان نیز با اشاره به ظرفیت‌های زیرساختی بخش رودخانه گفت: بخش رودخانه علاوه بر تولید خرمای کریته، از ظرفیت زیرساختی مناسبی برای نگهداری و آماده‌سازی محصول برخوردار بوده و چهار واحد سردخانه و سورتینگ در این بخش با ظرفیت مجموع ۳۰ هزار تن فعالیت دارند.
ایرج ذاکری افزود: فعالیت این واحدها امکان جداسازی محصول بر اساس کیفیت، نگهداری مناسب پس از برداشت و آماده‌سازی محصولات کشاورزی به‌ویژه خرما برای عرضه به بازار را فراهم می‌کند.
وی ابراز کرد: باتوجه به حجم تولید کریته در منطقه، توسعه ظرفیت نگهداری و تکمیل زنجیره فرآوری و بسته‌بندی می‌تواند در کاهش ضایعات و افزایش ارزش افزوده محصول مؤثر باشد.
مدیر جهادکشاورزی رودان گفت: در کنار کریته، ارقام دیگری همچون مجول، خنیزی، مرداسنگ و برهی نیز در بخش رودخانه تولید می‌شوند که هریک از نظر ویژگی‌های کیفی و بازار مصرف، ظرفیت‌های خاص خود را دارند.
وی این تنوع رقمی را یکی از مزیت‌های تولید خرما در رودان عنوان کرد و گفت: وجود ارقام متنوع با ویژگی‌های متفاوت، ظرفیت مناسبی برای پاسخگویی به نیاز و سلیقه بازارهای مختلف فراهم کرده است.
رودان؛ قطب متنوع تولید خرما در شرق هرمزگان
مدیر جهادکشاورزی رودان همچنین با اشاره به ظرفیت‌های شهرستان رودان در حوزه تولید محصولات نخیلات، اظهار کرد: شرایط اقلیمی مناسب و اقدامات انجام‌شده برای ارتقای کیفیت و بهره‌وری باغ‌ها، زمینه اختصاص حدود هشت هزار هکتار از اراضی شهرستان به کشت ارقام مختلف خرما را فراهم کرده است.
ذاکری افزود: پیش‌بینی می‌شود در پایان فصل برداشت، بیش از ۳۴ هزار تن خرما از نخلستان‌های شهرستان رودان برداشت شود.
وی با اشاره به تنوع ارقام تولیدی این شهرستان بیان کرد: کریته، مضافتی، پیارم و مجول از جمله ارقام تجاری و مرغوب تولیدشده در نخلستان‌های رودان هستند و در کنار آن‌ها، ارقام بومی و پرطرفداری همچون آلومهتری، مرداسنگ و خنیزی نیز کشت و برداشت می‌شوند.
مدیر جهادکشاورزی رودان، تنوع ارقام خرما را یکی از مزیت‌های تولید در این شهرستان دانست و گفت: این تنوع با فراهم کردن امکان پاسخگویی به سلیقه‌ها و نیازهای متفاوت مصرف‌کنندگان، ظرفیت مناسبی برای توسعه بازارهای فروش ایجاد کرده است.
ذاکری همچنین بر نقش خدمات فنی و ترویجی در افزایش عملکرد و حفظ کیفیت محصول تاکید کرد و افزود: کارشناسان جهاد کشاورزی در طول سال با ارائه توصیه‌های فنی و ترویجی، باغداران را در مراحل مختلف داشت و برداشت همراهی می‌کنند تا ضمن افزایش عملکرد در واحد سطح، سلامت و کیفیت محصول نهایی نیز حفظ شود.
تغییرات اقلیمی و ضرورت اصلاح الگوی کشت
تغییرات اقلیمی و ضرورت سازگاری با شرایط جدید آب‌وهوایی، از موضوعات مهم پیش روی کشاورزی هرمزگان است.
در شهرستان رودان نیز جایگزینی بخشی از اراضی کشاورزی با کشت مرکبات از جمله لیموترش، در کنار توجه به ارقام مختلف خرما، در دستورکار برخی بهره‌برداران قرار گرفته است.
بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، حدود یک هزار هکتار از اراضی منطقه در ارتباط با تغییر الگوی کشت و جایگزینی محصولات مورد توجه قرار گرفته است؛ با این حال، تعیین دقیق سطح اراضی جایگزین‌شده با لیمو و تفکیک آن از سطح زیرکشت ارقام مختلف خرما، به آمار تکمیلی نیاز دارد.
کارشناسان بخش کشاورزی بر این باورند که سازگاری کشت با شرایط اقلیمی، مدیریت بهینه منابع آب و انتخاب ارقام متناسب با ویژگی‌های هر منطقه، برای پایداری تولید و حفظ درآمد کشاورزان اهمیت فراوانی دارد.
هرمزگان؛ قطب تولید و تنوع خرما
سطح زیرکشت نخیلات هرمزگان حدود ۳۸ هزار هکتار اعلام شده که نزدیک به ۸۰ درصد آن بارور و ۲۰ درصد غیربارور است؛ میزان برداشت سالانه خرما در استان نیز حدود ۲۰۰ هزار تن برآورد می‌شود.
نخلستان‌های هرمزگان در مناطق مختلف استان پراکنده‌اند و شهرستان‌های حاجی‌آباد، میناب و رودان از مناطق مهم تولید خرما به شمار می‌روند که بیش از ۳۵ هزار بهره‌بردار در این زمینه مشغول به فعالیت هستند.
در حاجی‌آباد، سطح زیرکشت نخیلات حدود ۱۰ هزار و ۵۰۰ هکتار اعلام شده و پس از آن، میناب و رودان از دیگر مناطق شاخص تولید این محصول هستند.
خرمای پیارم، خاصویی، مضافتی، زاهدی، کریته و شاهانی، از مهم‌ترین ارقام تجاری و صادراتی استان هرمزگان به شمار می‌روند؛ محصولاتی که تنوع آن‌ها می‌تواند فرصت مناسبی برای حضور پررنگ‌تر هرمزگان در بازارهای داخلی و بین‌المللی فراهم کند.
برداشت خرما در هرمزگان با توجه به نوع رقم و شرایط آب وهوایی از اواسط خردادماه آغاز می‌شود و تا پاییز ادامه دارد؛ زمان برداشت ارقام مختلف متفاوت بوده و پیارم، به‌عنوان یکی از ارقام دیررس و صادراتی استان، معمولاً در نیمه دوم سال برداشت می‌شود.
از تولید سنتی تا ارزش‌آفرینی صادراتی
خرمای کریته رودان، علاوه بر نقش اقتصادی در معیشت نخل‌داران، بخشی از ظرفیت کشاورزی و صادرات غیرنفتی هرمزگان را تشکیل می‌دهد.
برخورداری از سطح زیرکشت قابل توجه، تولید سالانه بالا و دسترسی به بازارهای منطقه‌ای، فرصت مناسبی برای توسعه این محصول فراهم کرده است.
تقویت زیرساخت‌های سردخانه‌ای، ارتقای کیفیت بسته‌بندی، رعایت استانداردهای صادراتی و معرفی هدفمند خرمای کریته در بازارهای بین‌المللی می‌تواند به افزایش ارزش افزوده این محصول کمک کند.
باتوجه به جایگاه خرما در اقتصاد مناطق گرمسیری هرمزگان، حمایت از نخل‌داران و تکمیل زنجیره تولید تا صادرات، از مهم‌ترین راهکارها برای تقویت اقتصاد کشاورزی رودان و تثبیت جایگاه خرمای این منطقه در بازارهای جهانی به شمار می‌رود.