یزد- همزمان با سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران مراسم افتتاحیه رسمی سیزدهمین نمایشگاه بزرگ کتاب یزد با حضور مسئولان کشوری و استانی برگزار شد که از اجرای طرح الگوی وقف و تخفیف در نمایشگاه کتاب در استان یزد به عنوان الگوی کشوری یاد شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در یزد، همزمان با فرا رسیدن سی‌وچهارمین هفته کتاب جمهوری اسلامی ایران و سیزدهمین نمایشگاه بزرگ کتاب استان یزد با حضور مسئولان کشوری و استانی در محل نمایشگاه های بین المللی کتاب ایران آغاز به کار کرد.
کتابخوانی، سپر دفاعی در برابر «استعمار ذهن» است
محمدرضا نوروزپور، معاون مطبوعاتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، نیز در این مراسم با اشاره به ریشه‌های عمیق تاریخی و تمدنی ایران اسلامی اظهار داشت: ریشه بسیاری از علوم امروز جهان، برخاسته از تمدن ماست؛ حتی واژه و مفهوم «الگوریتم» برگرفته از نام خوارزمی بزرگ است که با نوشتن کتاب جبر و ریاضیات، اساس حساب را بنا نهاد. این حقیقت نشان می‌دهد که امروز تمام دنیای هوش مصنوعی، بر دوش محاسبات آن دانشمند ایرانی بنا شده است.
وی با تأکید بر اینکه این فرهنگ و تمدن، میراثی گرانبهاست، افزود: اگر امروز بر فرهنگ کتابخوانی اصرار داریم، به این دلیل است که می‌خواهیم این میراث را به احسن‌الوجه به آیندگان منتقل کنیم. این مهم از طریق فناوری‌های امروزی میسر است؛ چرا که اگر نتوانیم نسل جوان را با این ریشه‌ها آشنا کنیم و کتاب را به بخش جدایی‌ناپذیری از زندگی آن‌ها تبدیل کنیم، فرزندان ما در معرض خطر «دزدیده شدن قلب و علم» قرار می‌گیرند.
معاون مطبوعاتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با اشاره به هجمه‌های فرهنگی دشمنان تصریح کرد: بیش از چهار دهه است که شاهد تلاش برای دزدیدن ذهن و قلب جوانانمان هستیم و پدیده «استعمار ذهن» را تجربه می‌کنیم. وقتی می‌بینیم جوان ما دچار گریز هویتی می‌شود، یعنی ذهنش استعمار شده است؛ نشانه‌ی بارز این عارضه این است که فرد، هویت خود را در نمونه‌های بیگانه جستجو می‌کند و حتی باور نمی‌کند که مبدأ الگوریتم‌ها از آنِ خوارزمی ایرانی است.
وی خاطرنشان کرد: اگر امروز به یک جوان ایرانی گفته شود که کشورش پهناور، مقاوم و پویاست، متأسفانه ممکن است باورش نشود؛ چرا که ذهن او به استعمار غرب درآمده است. ما امروز پزشک این عارضه هستیم و یکی از بهترین راه‌های مبارزه با آن، عمیق کردن فهم، بینش و دانش نسل جدید از طریق کتاب است.
نوروزپور با اشاره به خاطرات نسلی خود و جایگاه ویژه استان یزد گفت: ما نسلی بودیم که در کودکی با آثار زنده‌یاد مهدی آذریزدی بزرگ شدیم. اگر امروز هم در حوزه علم حرفی برای گفتن داریم، مرهون علمایی همچون شیخ عبدالکریم حائری یزدی است که پایه‌گذار توسعه علم و دانش بنیادی شدند.
وی با تأکید بر اهمیت اقتصاد فرهنگ افزود: در دنیای امروز که همه چیز بر پایه اقتصاد می‌چرخد، ذخایر فرهنگی ما ظرفیت بسیار بزرگی در اقتصاد محسوب می‌شوند. با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین باید این ذخایر را به جهانیان معرفی کنیم تا دشمنان خبیثی مانند رژیم صهیونیستی و آمریکای جنایتکار، جرات حمله و جنایت به کشورمان را نداشته باشند.
نقش رسانه‌ها و توسعه فرهنگ وقف کتاب
معاون مطبوعاتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با گرامیداشت یاد رهبر شهید و با اشاره به جایگاه والا و کتاب‌شناسانه رهبر معظم انقلاب به عنوان الگویی بی‌نظیر در کتابخوانی، بر لزوم تحول در حوزه رسانه و تبلیغات تأکید کرد و گفت: برای اعتلای فرهنگ کتابخوانی که انسان‌هایی عمیق تربیت می‌کند، باید در عرصه رسانه کار کرد و بخش‌های تبلیغاتی را در این مسیر بسیج کرد.
نوروزپور در پایان بر ضرورت تقویت نهادهای مردمی حوزه کتاب تأکید و خاطرنشان کرد: باید برای «مجمع خیرین کتاب» تلاش کرد و ایده آن را به سطح کشوری و جهانی ارتقا داد. همچنین فرهنگ زیبای «وقف کتاب» و «نذر کتاب» ازجمله سنت‌هایی است که باید بیش از پیش در جامعه گسترش یابد.
چالش‌ها و مطالبات فرهنگی؛ از جای خالی کتابخانه یزدشناسی تا نمایشگاه‌های تخصصی
همچنین در ادامه مراسم حجت‌الاسلام عباس دانشی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان یزد با گرامیداشت رویداد اظهار داشت: نمایشگاه کتاب، فرصتی مغتنم است تا در «گلدشت کتاب» گشتی بزنیم و رجوعی دوباره به این اقیانوس بی‌کران داشته باشیم. امیدواریم تمامی این آیین‌ها و مراسم، در شأن نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران باشد.
حجت‌الاسلام دانشی با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای مقاومت و مقام شامخ رهبر معظم انقلاب، با عنوانی ویژه از ایشان یاد کرد و گفت: کتاب‌خوان‌ترین و کتاب‌شناس‌ترین رهبر دنیا، رهبر شهیدمان بود؛ جای ایشان که همواره به عنوان یک کتاب‌شناس برجسته در نمایشگاه‌های کتاب حضور داشتند، خالی است. اگر امروز رونقی در حوزه کتاب، به‌ویژه در عرصه دفاع مقدس و تقریظ‌های حکیمانه وجود دارد، مرهون نگاه عمیق ایشان است که حق بسیار گرانی بر تاریخ و تمدن ایران عزیز و جامعه اهل کتاب دارند.
دبیر سیزدهمین نمایشگاه کتاب یزد با اشاره به ریشه‌های عمیق فرهنگی این خطه افزود: یزد از دیرباز مهد صنعت چاپ، گنجینه‌ای از نسخه‌های خطی و میزبان چهارمین کتابخانه بزرگ ایران بوده است؛ وجود صدها هزار سند تاریخی، از افتخارات بزرگ این استان به شمار می‌رود.
وی با ذکر نام چهره‌های ماندگار و آثار برجسته یزدی در سپهر فرهنگ کشور تصریح کرد: این استان خطه مردانی است که در عرصه کودک، زنده‌یاد مهدی آذریزدی با «قصه‌های خوب برای بچه‌های خوب» را در دهه ۴۰ خلق کرد؛ در حوزه کتاب دفاع مقدس، حجت‌الاسلام سالاری آثار ارزشمندی با بیش از یکصد چاپ به یادگار گذاشته است، جوانی چون آقای جعفری کتاب‌های متعددی نوشته و کتاب «روح‌الله» به قلم آقای حکیمیان نگاشته شده که مفتخر به دریافت تقریظ از سوی رهبر فرزانه انقلاب شده است. این‌ها تنها قطره‌ای از اقیانوس افتخارات یزدی‌ها در حوزه کتاب است و من به این پیشینه بال می‌بالم.»
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی یزد با اشاره به قدمت یک‌قرن فعالیت برخی نمادهای فرهنگی استان، مانند تابلو کتاب‌فروشی «گلبهار» با سابقه یکصد ساله، بر لزوم تلاش مضاعف مسئولان تأکید کرد و گفت: از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی می‌خواهیم نگاه ویژه‌تری به استان یزد داشته باشد. ما هنوز «کتابخانه یزدشناسی» نداریم و جای خالی نمایشگاه‌های تخصصی در استان به شدت احساس می‌شود؛ یزد نیازمند برگزاری نمایشگاه‌های تخصصی در حوزه‌های «کدک»، «دانشجویی» و «د دینی» است.
وی گفت: ما در یزد این پتانسیل را داریم که در حوزه «یزد جهانی»، تالیفات بسیار بیشتری داشته باشیم و به مرکزی برای مطالعات جهانی تبدیل شویم. آرزوی قلبی ما این است که یزدی که امروز به عنوان شهر «صنعت» شناخته می‌شود، در عرصه «فرهنگ و کتاب» نیز چنان بدرخشد که تلالو آن چشم‌گیر باشد.
مدل فرهنگی یزد در حوزه کتاب، الگویی نوین برای سراسر کشور است
طباطبایی، معاون ارتباطات و اطلاع‌رسانی دفتر ریاست‌جمهوری با اشاره به جایگاه علمی استان یزد اظهار داشت: استان یزد همواره مهد مفاخر علمی بوده است؛ وجود چهره‌های بزرگی همچون علامه طباطبایی و اسلامی ندوشن، گواهی بر پیشینه درخشان و ریشه‌دار این استان در حوزه دانش و معرفت است
وی با اشاره به رویکرد دولت در مدیریت امور کشور، افزود: ما در مقطعی هستیم که نگاه به حوزه عدالت، به شکلی ملموس در پیش گرفته شده است؛ همان‌گونه که در حوزه اقتصاد، تلاش بر این است که نیازهای حداقلی شهروندان تأمین شود تا هیچ شهروندی با گرسنگی مواجه نگردد، در حوزه فرهنگ نیز شاهد اقدامات بسیار ارزشمندی هستیم که در استان یزد با جدیت دنبال می‌شود.
معاون ارتباطات دفتر ریاست‌جمهوری با اشاره به اقدامات مجمع خیرین یزد، این حرکت را تحسین کرد و گفت: اقدام مجمع خیرین یزد در حمایت از نمایشگاه کتاب و ارائه تخفیف ۴۰ درصدی برای خرید کتاب، که برای اولین بار در سطح کشور شاهد آن هستیم، می‌تواند به عنوان یک الگوی موفق فرهنگی در سراسر کشور معرفی و از آن الگوبرداری شود.
وی با تأکید بر ضرورت الگوبرداری از این رویکردها افزود: ما باید تلاش کنیم تا الگوی یزد را تثبیت کنیم و با الگو قرار دادن رهبر معظم انقلاب که به عنوان کتاب‌خوان‌ترین رهبر جهان شناخته می‌شوند، مسیر تعالی فرهنگی را هموار سازیم.
طباطبایی در پایان سخنان خود با تأکید بر اهمیت دانش در سیاست‌های کلان ملی تصریح کرد: ملتی که کتاب بخواند، هرگز فریب نمی‌خورد و از مسیر حق منحرف نمی‌شود. امروزه کتاب و علم، مهم‌ترین منبع قدرت و اقتدار جمهوری اسلامی ایران محسوب می‌شوند؛ قدرتی که بسیاری در جهان حسرت آن را می‌خورند. آنچه امروز در عرصه‌های فرهنگ، هنر و علم شاهد شکوفایی آن هستیم، ثمره تلاش‌های مستمر و اصیل ماست.
کتاب، گران‌بهاترین سرمایه برای روشنایی ذهن و تعالی انسان است
استاندار یزد با تأکید بر اهمیت کتاب و کتابخوانی، مطالعه را راه اصلی رهایی از جهل و نادانی دانست و گفت: ارزش و بزرگی انسان به میزان دانایی، اندیشه و فرهیختگی اوست و کتاب یکی از مهم‌ترین ابزارهای پرورش این اندیشه است.
محمدرضا بابایی در سخنانی با اشاره به خاطرات دوران کودکی و علاقه خود به کتابخوانی اظهار کرد: زمانی که دانش‌آموز مقطع ابتدایی بودم، امکاناتی مانند کتابخانه کودک و کانون پرورش فکری کودکان به شکل امروز وجود نداشت، اما به همراه برادرم که در آن زمان دانش‌آموز مقطع سوم دبستان بود، هفته‌ای دو بار مسیر محله اکبرآباد تا جوی هرهر را پیاده طی می‌کردیم تا کتاب به امانت بگیریم و پس از مطالعه، دوباره برای دریافت کتابی تازه مراجعه کنیم.
وی با یادآوری دوران اسارت و محدودیت‌های آن دوران افزود: با وجود علاقه فراوان به مطالعه، در روزهای نخست اسارت از ابتدایی‌ترین امکانات برای کتابخوانی و یادداشت‌برداری محروم بودیم. برای ثبت مطالب و آموخته‌ها، از تکه‌کاغذهای پیدا شده، چوب‌های تراشیده‌شده و حتی پاکت سیگارهای دورریخته‌شده سربازان عراقی استفاده می‌کردیم تا بتوانیم مطالب را یادداشت کنیم.
استاندار یزد با بیان اینکه این تجربه‌ها اهمیت امکانات امروز برای نسل جوان را دوچندان می‌کند، تصریح کرد: امروز فرزندان ما به امکانات ارزشمندی برای مطالعه و یادگیری دسترسی دارند و اگر قدر این فرصت‌ها را ندانند، در حق خودشان ظلم کرده‌اند.
بابایی با اشاره به جایگاه والای کتاب در زندگی انسان گفت: در عمر خود گوهری گران‌بهاتر از کتاب ندیده‌ام. در رأس همه کتاب‌ها، کتاب آسمانی و وحیانی قرآن کریم قرار دارد و پس از آن، نهج‌البلاغه از منابع ارزشمند معرفت و هدایت است. هر آنچه انسان برای هدایت و شناخت نیاز دارد، در آموزه‌های قرآن و نهج‌البلاغه قابل جست‌وجو است.
وی ادامه داد: کتاب‌ها دنیایی از نور را در ذهن انسان روشن می‌کنند و هر کدام همچون بوستانی از گل‌های متنوع، عطر و نورانیت خاصی به جان و اندیشه انسان می‌بخشند و تاریکی جهل و ناآگاهی را از بین می‌برند.
استاندار یزد با اشاره به تجربه شخصی خود از بهره‌گیری از آثار شهید آیت‌الله مرتضی مطهری خاطرنشان کرد: در دوران اسارت با یکی از دوستان به نام سیداحمد که از آثار شهید مطهری مطالعه عمیقی داشت، درباره کتاب‌هایی همچون «جاذبه و دافعه علی(ع)» و مباحث مربوط به تحریفات عاشورا گفت‌وگو می‌کردیم. تسلط و آگاهی ایشان بر این آثار برای من بسیار آموزنده بود و نشان می‌داد مطالعه تا چه اندازه می‌تواند به عمق اندیشه و معرفت انسان بیفزاید.
بابایی با تأکید بر اینکه امکانات یادگیری امروز باید با مسئولیت‌پذیری همراه باشد، بیان کرد: خداوند متعال ابزارهای شناخت و آگاهی، از جمله چشم، گوش و قلب را در اختیار انسان قرار داده است و انتظار دارد که از این نعمت‌ها برای کسب علم و معرفت استفاده کند. انسان در برابر دانسته‌ها و فرصت‌هایی که برای آموختن در اختیار دارد، مسئول است.
وی با اشاره به آموزه‌های قرآن کریم در زمینه دوری از جهل و نادانی افزود: بسیاری از تاریکی‌ها، انحراف‌ها و آسیب‌های فردی و اجتماعی ریشه در ناآگاهی دارند. انسان باید پیش از قرار گرفتن در مسیر هر موضوعی، شناخت و آگاهی لازم را به دست آورد؛ چراکه نادانی می‌تواند زمینه‌ساز مخالفت با حقیقت و بروز آسیب‌های اجتماعی شود.
استاندار یزد با استناد به اشعار مولانا درباره جایگاه اندیشه اظهار کرد: مولوی می‌گوید «ای برادر تو همه اندیشه‌ای، مابقی تو استخوان و ریشه‌ای»؛ این سخن به‌خوبی نشان می‌دهد که هویت و ارزش واقعی انسان به اندیشه او وابسته است. اگر اندیشه انسان پرورش پیدا کند، به گلستانی از معرفت و دانایی تبدیل می‌شود و اگر از رشد و تعالی بازبماند، همچون خارزاری بی‌ثمر خواهد بود.
وی افزود: اندیشه برای بالندگی نیازمند مطالعه، صرف وقت، حضور در محضر استاد و بهره‌گیری از دانش و تجربه دیگران است. بزرگی و فرهیختگی انسان به میزان دانایی او وابسته است و نباید ارزش افراد را صرفاً در ظاهر و ویژگی‌های مادی جست‌وجو کرد.
بابایی با اشاره به اینکه بسیاری از رفتارهای نادرست در جامعه ناشی از ناآگاهی است، گفت: اگر انسان‌ها در مسیر کسب معرفت و اصلاح اندیشه خود گام بردارند، بسیاری از آسیب‌ها و انحرافات کاهش پیدا می‌کند؛ چراکه شناخت و آگاهی، زمینه‌ساز حرکت در مسیر حق و حقیقت است.
وی در پایان با ابراز خرسندی از برگزاری نمایشگاه کتاب در استان یزد، از تلاش دست‌اندرکاران و مسئولان برگزاری این رویداد قدردانی کرد و گفت: برگزاری چنین نمایشگاهی فرصت ارزشمندی برای ترویج فرهنگ مطالعه و دسترسی مردم به کتاب فراهم می‌کند.