یک معلم علوم هنگام گشت‌وگذار در منطقه‌ای فسیلی، ردپاهایی پیدا کرد که نخستین مسیر شناخته‌شده تی‌رکس را آشکار کردند.
به نقل از سی‌ان‌ان، یک معلم علوم دبیرستان هنگام جست‌وجوی فسیل در منطقه‌ای در داکوتای شمالی آمریکا، دو ردپای غیرعادی و بزرگ پیدا کرد. بررسی‌های بعدی نشان داد که این آثار به احتمال بسیار زیاد به تیرانوسوروس رکس، مشهور به تی‌رکس، تعلق دارند و نخستین مسیر ردپای شناخته‌شده از این دایناسور را تشکیل می‌دهند.
این ردپاها حدود ۶۶٫۵ میلیون سال قدمت دارند و اطلاعاتی درباره نحوه حرکت یکی از مشهورترین شکارچیان دوران دایناسورها در اختیار دانشمندان می‌گذارند. برخلاف استخوان‌ها که ساختار بدن جانور را نشان می‌دهند، ردپاها تصویری مستقیم از حرکت آن در محیط زندگی‌اش ارائه می‌کنند.
کشفی اتفاقی در منطقه‌ای فسیلی
کنت هاپس، معلم علوم دبیرستان از شهر نورث‌گلن در ایالت کلرادو، در ژوئیه ۲۰۲۵ هنگام یک سفر پژوهشی به سازند هل کریک با دو ردپای بزرگ روبه‌رو شد. این منطقه مجموعه‌ای از لایه‌های رسوبی غنی از فسیل را در بخش‌هایی از ایالت‌های مونتانا، وایومینگ، داکوتای شمالی و داکوتای جنوبی در بر می‌گیرد.
هل کریک به‌خاطر فسیل‌های استخوانی دایناسورها شهرت دارد؛ بااین‌حال، یافتن ردپا در این منطقه دشوار است، زیرا رسوبات معمولا پیش از آنکه آثار حرکت جانوران را برای مدت طولانی حفظ کنند، بر اثر فرسایش از بین می‌روند.
هاپس در نگاه نخست مطمئن نبود که با ردپای واقعی روبه‌رو شده است. هر دو اثر سه انگشت باریک و کشیده داشتند و طولشان به حدود ۹۰ سانتی‌متر می‌رسید. او با اندازه‌گیری طول و عرض ردپاها احتمال داد که جانوری گوشت‌خوار آن‌ها را بر جای گذاشته باشد.
چهار ردپا، یک الگوی مشخص
تایلر لایسون، متصدی ارشد بخش دیرینه‌شناسی مهره‌داران در موزه طبیعت و علم دنور و یکی از نویسندگان پژوهش، برای اطمینان از اینکه این آثار واقعا مسیر حرکت یک دایناسور را نشان می‌دهند، به دنبال ردپاهای بیشتری گشت. او نقطه‌هایی را روی زمین علامت‌گذاری کرد که انتظار داشت آثار بعدی در آن‌ها قرار داشته باشند.
حفاری در محل، دو ردپای دیگر را آشکار کرد و شمار آثار به چهار مورد رسید. شکل انگشتان و اندازه ردپاها با ویژگی‌های پای تی‌رکس مطابقت داشت. در تابستان امسال نیز گروه پژوهشی پنجمین ردپا را پیدا کرد؛ کشفی که اطمینان پژوهشگران را درباره تعلق این مسیر به تی‌رکس افزایش داد.
اندازه ردپاها نیز سرنخ مهمی بود. در سازند هل کریک، دو دایناسور بزرگ می‌توانستند چنین آثاری بر جای بگذارند: تی‌رکس و ادمونتوسوروس، دایناسوری گیاه‌خوار با منقار اردک‌مانند. بااین‌حال، شکل پاهای این دو گونه تفاوت زیادی دارد و ویژگی‌های ردپاهای کشف‌شده بیشتر با تی‌رکس سازگار است.
ردپاها سرعت راه رفتن تی‌رکس را آشکار می‌کنند
وجود چند ردپا در یک مسیر به دانشمندان اجازه می‌دهد فاصله گام‌های جانور را اندازه بگیرند و درباره سرعت حرکتش تخمین دقیق‌تری ارائه کنند. پیش از این کشف، پژوهشگران فقط دو ردپای جداگانه را به تی‌رکس نسبت داده بودند و مسیر پیوسته‌ای از حرکت این دایناسور در اختیار نداشتند.
بر اساس چهار ردپای بررسی‌شده در این پژوهش، فاصله گام‌ها در مجموع حدود چهار متر برآورد شده است. تایلر لایسون سرعت حرکت تی‌رکس هنگام بر جای گذاشتن این آثار را حدود ۵٫۶ تا ۷ کیلومتر بر ساعت تخمین می‌زند؛ سرعتی که با راه رفتن سازگار است، نه دویدن با حداکثر توان.
بااین‌حال، این عدد حداکثر سرعت تی‌رکس را نشان نمی‌دهد. ردپاها احتمالا روی زمین نرم و مرطوب شکل گرفته‌اند و شرایط سطح زمین بر نحوه حرکت جانور تأثیر می‌گذارد. توماس هولتز، دیرینه‌شناس مهره‌داران در دانشگاه مریلند که در این پژوهش مشارکت نداشته است، این کشف را احتمالا نخستین توالی قطعی ردپای تی رکس می‌داند.
چرا ردپاها از استخوان‌ها اطلاعات متفاوتی می‌دهند؟
دانشمندان ده‌ها اسکلت تی‌رکس را در سازند هل کریک پیدا کرده‌اند؛ منطقه‌ای که شواهد مهمی از آخرین زیست‌بوم دایناسورهای آمریکای شمالی را در خود حفظ کرده است. استخوان‌ها درباره ساختار بدن و ویژگی‌های کالبدی جانور اطلاعات می‌دهند، اما ردپاها امکان بررسی رفتار آن را در لحظه‌ای مشخص از زندگی فراهم می‌کنند.
ردپاها می‌توانند درباره طول گام‌ها، نحوه قرارگیری پاها روی زمین و سرعت حرکت جانور سرنخ بدهند. آن‌ها همچنین به پژوهشگران کمک می‌کنند بفهمند دایناسورها چگونه در محیط طبیعی خود حرکت می‌کردند؛ اطلاعاتی که از بررسی استخوان‌ها به‌تنهایی به دست نمی‌آید.
آنتونی رومیلیو، دیرینه‌شناس و پژوهشگر دانشگاه کوئینزلند استرالیا که در مطالعه مشارکت نداشته است، اهمیت این کشف را در ثبت رفتار واقعی جانور می‌بیند. به گفته او، حتی چند ردپای نه‌چندان واضح هم می‌توانند لحظاتی از زندگی جانوری را ثبت کنند که بیش از ۶۶ میلیون سال پیش روی زمین راه می‌رفته است.
بررسی‌های بیشتر برای کشف جزئیات ردپاها
موزه طبیعت و علم دنور قصد دارد سه ردپا را از داکوتای شمالی به مجموعه خود منتقل کند تا پژوهشگران بتوانند آن‌ها را با جزئیات بیشتری بررسی کنند. یکی از اهداف این بررسی‌ها، جست‌وجوی نشانه‌هایی از بافت و اثر پوست در سطح ردپاها است.
انتشار نتایج پژوهش همچنین امکان بررسی مستقل اندازه‌ها و بازسازی شیوه حرکت تی‌رکس را برای دیگر دانشمندان فراهم می‌کند. پژوهشگران امیدوارند شناسایی این مسیر، توجه دیرینه‌شناسان را به جست‌وجوی آثار مشابه در سازند هل کریک و دیگر مناطق فسیلی جلب کند.
این کشف نشان می‌دهد که حتی در مناطقی که دهه‌ها بررسی شده‌اند، هنوز ممکن است شواهد تازه‌ای از زندگی دایناسورها زیر سطح زمین پنهان مانده باشد.