تهران- ایرنا- کپیکاران کتاب با وجود اقداماتی مانند استقرار ضابطان قضایی به فعالیت خود در راسته انقلاب که پیش از این مرکز کتابفروشیها بود، ادامه میدهند، برای بازگرداندن اعتبار به کتابفروشیها باید تمام حلقههای نشر، همراه مسئولان و مردم از ادامه فعالیت قاچاقچیان کتاب جلوگیری کنند.
به گزارش خبرنگار کتاب ایرنا، هفته کتاب بهانهاست که وضعیت کپی از کتابهایِ پرفروشِ ناشران و اقدامات قاچاقچیان بررسی شود. افرادی که کتابهای پرفروش ناشران را کپی میکنند، گروهی که با عنوان قاچاقچیان کتاب معروف هستند، در هر شرایطی به کار خود ادامه میدهند. آنها فقط در روزهای جنگ ۱۲ روزه و ۴۰ روزه بساط خود را جمع کرده بودند. فروش کتاب در بساطهای خیابان در نتیجه سانسور کتاب آغاز شد، اما باید توجه داشت امروز بخش کوچکی از بساطها، کتابهای بدون سانسور هستند و بیشتر آنها را کتابهای پرفروش ناشران تشکیل میدهد. بساط کتاب در خیابان انقلاب دورههای مختلفی را پشتسر گذاشته و در هیچ دورهای بساطها به اندازه سالهای اخیر بزرگ و متعدد نبودند؛ شاید به همین دلیل باشد که در خیابان انقلاب ضابطان قضایی منطقه ۶ مستقر شده باشند، اما استقرار آنها نمیتواند مانع فعالیت قاچاقچیان کتاب باشد.
همچنین ساعت کار ضابطان قضایی از هفتونیم صبح شروع میشود و تا ساعت ۱۷ کمکم محل ماموریت خود را ترک میکنند، اما ساعت کار کپیکاران از ۱۲ ظهر شروع میشود و تا نیمه شب ادامه دارد، آنها منتظر میمانند تا مردم بعد از ساعتِ کار روزانه، وقتی به خانه باز میگردند، کالای خود را در مترو یا خیابان عرضه کنند.
قسمت بزرگِ فروشِ کتابهایی که از آثار پرفروش ناشران، کپیبرداری شده است، در فضای مجازی انجام میشود، این شکل از فعالیت شناسایی و محدود کردن آنها را دشوارتر از فروش در خیابان و مترو میکند، هرچند حتی حضور ضابطان هم نمیتواند کپیکاران را محدود کند. اگر ضابطان منطقه ۶ به خیابان انقلاب بیایند، قاچاقچیان بساط خود را در کوچهها پهن میکنند، حتی برخی از آنها کتابهایشان را روی دیوار میچینند. دلیل این کار، منطقهبندی خاص راسته انقلاب است، وقتی در پیادهرو این خیابان قدم میزنید، در منطقه ۶ شهرداری تهران هستید، اگر از خیابان وارد کتابفروشی شوید، شما در منطقه ۱۱ شهرداری تهران قرار میگیرید.
کپیکاران از هر روزنه برای پیشبرد هدف خود استفاده میکنند
کپیکاران قوانین را به خوبی میشناسند و از هر روزنه برای پیشبرد اقداماتی که این روزها با شفافیت بیشتر از طرف فعالان حوزه کتاب و نشر با عنوان «دزدی» از زحمات و هزینه پدیدآورندگان و ناشران نام برده میشود، استفاده میکنند. کتابی که در بساطهای پهن شده در خیابانها، میادین شهر، ایستگاههای مترو و حتی درون واگنهای قطار به فروش میرسند، فقط بخش کوچکی از فروش کتابهای کپیشده را دربر میگیرند. بخش بزرگ این کوه یخی در فضای مجازی جای دارد. حتی فروشگاههای شناخته شده در فضای مجازی، که بزرگ و در ظاهر قانونی هستند، کتابها را با تخفیفهای دائمی و بیش از حد معمول ارائه میکنند، و به این وسیله کتابهای کپیشده در دسترس عموم قرار میگیرد. این در حالی است که کتابفروشِ رسمی باید مالیات، اجاره، بیمه و عوارض بپردازد. قاچاقچیان راه و روش ارائه کالای خود را میدانند، اینجا آگاهسازی مخاطب کتاب اهمیت پیدا میکند. کدام فروشگاه میتواند کتاب را از تولیدکننده که در این گزارش منظور ناشر است، بفروشد؟
کتابفروشان در این روند آسیب میبینند. اگر مخاطب شکل حضوری خرید کتاب را انتخاب کند، کتاب ارزان روی میزهای بزرگ در خیابان در دسترس است، لازم نیست مخاطب حتی زحمت ورود به کتابفروشی را تقبل کند؛ میان قدم زدن در خیابان میتواند خرید کند. اگر هم خرید مجازی راه انتخاب شده برای رسیدن به کتاب باشد، فروشگاههایی که شاید شناختهشدهتر از سایت ناشر یا هر مروج کتابی که با چرخه نشر مرتبط است، کتابهای کپیشده را ارزان و با تخفیف بالا میفروشند.
چرا کپیکاران میتوانند کتاب را با قیمت پایینتر از ناشر بفروشند؟
قاچاقچیان چند بخش از هزینههایی را که ناشر باید پرداخت کند، در روند چاپ کتاب ندارند. قاچاقچیان حق تالیف پرداخت نمیکنند، نیازی به صفحهبندی کتاب ندارند، روند ثبت کتاب در سامانههای وزارت ارشاد و دریافت مجوز برای آنها بیمعنا است، همچنین اجاره مغازه، مالیات و بسیاری از هزینههای دیگر را ندارند. کپیکاران، کتاب چاپ شده و پرفروش را انتخاب و تکثیر میکنند. در نتیجه میتوانند برای این کالا تخفیف درنظر بگیرند. به همین دلیل است که با خرید کتاب از قاچاقچیان نه تنها هزینه و زحمت ناشر نادیده گرفته میشود، بلکه بخشی از این دزدی از زحمات مولف، مترجم، شاعر، تصویرگر و در کل پدیدآونده کتاب است، زیرا آنها در نتیجه فروش هر جلد کتاب رقمی حدود ۱۰ درصد آن را دریافت میکنند.
بیشتر پدیدآوندگان در ایران نمیتوانند با تالیف و ترجمه کتاب معیشت خود را تامین کنند، شاید بتوان گفت تعداد پدیدآورندگان کشور که تمرکز خود را بر کتاب میگذارند و کار دیگری انجام نمیدهند، کمتر از انگشتان دو دست است. نویسندگان و مترجمان یا در مشاغل غیرمرتبط با حرفه خود، مشغول هستند یا در حوزه کتاب و ادبیات تدریس میکنند. اگر کتابهای آنها هم توسط گروهی دزدیده شود، شاید انگیزه خود برای ادامه فعالیت را از دست بدهند.
ضرورت آگاهسازی مردم درباره کتاب کپیشده
حضور کتابفروشی در جامعه میتواند به حیات فرهنگی آن کمک کند. شناخت اقداماتی که برای کپی کتاب انجام میشود، میتواند مقدمهای برای بازگرداندن اعتبار به کتابفروشیها باشد. کتابفروشان افرادی آگاه به کتاب هستند و با کمی گفتوگو میتوانند مناسبترین کتاب را با توجه به سلیقه ادبی افراد به آنها پیشنهاد بدهند.
محدود کردن فعالیت قاچاقچیان با همکاری بخشهای مختلف ممکن است. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، قوه قضاییه، شهرداری، ناشران، کتابفروشان و دوستداران کتاب کنار هم در روندی مستمر و بدون وقفه میتوانند به نتیجه برسند. فعالیت هر بخش بدون همکاری بخشهای دیگر بیثمر خواهد بود، زیرا همواره کپیکاران راههای جدیدی برای ادامه فعالیت خود پیدا میکنند.
