بانک‌ها و سرمایه‌گذاران حوزه اعتبارات، بررسی معاملات بدهی مرتبط با هوش مصنوعی را سخت‌گیرانه‌تر کرده‌اند و تمایل کمتری به افزایش سرمایه‌گذاری و اعتباردهی به وام‌گیرندگان این حوزه نشان می‌دهند. سقوط اخیر بازار و تغییر نگاه سرمایه‌گذاران به چشم‌انداز رشد فناوری هوش مصنوعی، از عوامل اصلی این رویکرد تازه به شمار می‌روند. بر اساس گفته منابع
بانک‌ها و سرمایه‌گذاران حوزه اعتبارات، بررسی معاملات بدهی مرتبط با هوش مصنوعی را سخت‌گیرانه‌تر کرده‌اند و تمایل کمتری به افزایش سرمایه‌گذاری و اعتباردهی به وام‌گیرندگان این حوزه نشان می‌دهند.
سقوط اخیر بازار و تغییر نگاه سرمایه‌گذاران به چشم‌انداز رشد فناوری هوش مصنوعی، از عوامل اصلی این رویکرد تازه به شمار می‌روند. بر اساس گفته منابع بانکی و اعتباری، برخی بانک‌ها که تنها چند هفته قبل برای تأمین مالی پروژه‌های هوش مصنوعی رقابت می‌کردند، اکنون به فعالان بازار اعلام کرده‌اند که حتی در صورت وجود ضمانت شرکت‌های بزرگ فناوری، تمایلی به تأمین مالی معاملات جدید ندارند.
این عقب‌نشینی اعتباری پس از افت اخیر بازار سهام شدت گرفت؛ اتفاقی که روز پنجشنبه ۲.۵ تریلیون دلار از ارزش بازار شاخص نزدک ۱۰۰ را از بین برد و این شاخص را وارد محدوده اصلاحی کرد. نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نیز نگرانی‌ها درباره افزایش نظارت بر مراکز داده را بیشتر کرده است.
احتمال کاهش سرعت ساخت مراکز داده هوش مصنوعی می‌تواند رشد وام‌دهی را محدود کند و درآمدهای بانک‌های سرمایه‌گذاری از محل وام‌ها، فروش اوراق قرضه و عرضه سهام را کاهش دهد؛ منابع مالی‌ای که تاکنون نقش مهمی در توسعه سریع این صنعت داشته‌اند.
به گفته دو منبع آگاه، این تغییر رویکرد تنها طی چند روز گذشته شکل گرفته است. برخی وام‌دهندگان حتی در برابر تأمین مالی پروژه‌هایی که شرکت‌هایی مانند آنتروپیک و گوگل از آن‌ها پشتیبانی می‌کنند نیز احتیاط نشان داده‌اند. این منابع نام بانک‌های موردنظر را اعلام نکردند.
آنتروپیک درباره استقراض‌های اخیر خود اظهارنظری نکرد و گوگل نیز از پاسخ‌گویی در این زمینه خودداری کرد. کریس پوگی، شریک بخش تأمین مالی شرکت حقوقی راپس اند گری، درباره تغییر شرایط بازار گفت:
طی یک سال گذشته، اشتیاق بی‌حدوحصری برای اعطای وام به شرکت‌های نئوکلاود، سازندگان مراکز داده و فعالان حوزه دارایی‌های مرتبط با هوش مصنوعی وجود داشت. منظور از نئوکلاود شرکت‌هایی هستند که ظرفیت پردازشی قدرتمند هوش مصنوعی را که اغلب بر پایه تراشه‌های پیشرفته ساخته شده، در اختیار کسب‌وکارهای توسعه‌دهنده این فناوری قرار می‌دهند. اکنون ظرفیت سرمایه‌گذاری در سبد اعتباری سرمایه‌گذاران بدهی تقریباً پر شده و آن‌ها در حال بررسی این موضوع هستند که آیا در سال جاری به اندازه کافی اعتبار اعطا کرده‌اند یا هنوز ظرفیت بیشتری برای پذیرش ریسک دارند.
با وجود این احتیاط، حجم قابل‌توجهی از عرضه بدهی همچنان در انتظار ورود به بازار وام‌های مرتبط با هوش مصنوعی قرار دارد؛ زیرا نیاز مالی شرکت‌های این حوزه بسیار بالاست. مؤسسه گلدمن ساکس پیش‌بینی کرده که انتشار بدهی جهانی شرکت‌های بزرگ ارائه‌دهنده خدمات ابری در سال ۲۰۲۷ به ۴۲۰ میلیارد دلار برسد. این رقم بیش از ۶۰ درصد بالاتر از برآورد ۲۵۰ میلیارد دلاری این مؤسسه برای سال مالی ۲۰۲۶ خواهد بود.
دو منبع آگاه همچنین اعلام کردند که سرمایه‌گذاران و وام‌دهندگان در حال آزمایش مقاومت جریان نقدی این پروژه‌ها در برابر رکود اقتصادی هستند. آن‌ها جزئیات قراردادهای زیربنایی پروژه‌های زیرساخت هوش مصنوعی، از جمله تعهدات ارائه خدمات، مهلت‌های عملیاتی و شرایطی را بررسی می‌کنند که بر اساس آن مشتریان بزرگ فناوری می‌توانند تعهدات خود را کاهش دهند یا قراردادها را فسخ کنند.
بسیاری از این معاملات ساختار پیچیده‌ای دارند. تولیدکنندگان تراشه معمولاً بازپرداخت بدهی‌های ارشدی را که برای خرید تراشه‌های پیشرفته موردنیاز شرکت‌های هوش مصنوعی دریافت می‌شود، تضمین می‌کنند. آن‌ها همچنین پرداخت‌های مربوط به اجاره بلندمدت مراکز داده را بر عهده می‌گیرند. بانک‌ها و مؤسسات فعال در حوزه اعتبار خصوصی تا همین اواخر به دلیل وجود چنین ضمانت‌هایی که بازپرداخت بدهی را تضمین می‌کردند، علاقه زیادی به این نوع وام‌ها داشتند.
شرکت‌های بزرگ ارائه‌دهنده خدمات ابری و نئوکلاودها برای جذب منابع مالی بیشتر جهت ساخت مراکز داده، خرید تراشه و توسعه زیرساخت‌های پردازشی با یکدیگر رقابت می‌کنند. با وجود این، آن‌ها به‌تدریج با پرسش‌های جدی وام‌دهندگان درباره میزان تمایلشان به پذیرش ریسک بیشتر در صنعتی روبه‌رو شده‌اند که هم‌اکنون بخش بزرگی از سبد وام‌های بانک‌ها را به خود اختصاص داده است.
برای نمونه، میزان وام‌های بانک جی‌پی مورگان چیس که پشتوانه آن‌ها سایر املاک درآمدزا، از جمله مراکز داده، هستند، در پایان سه‌ماهه سوم به ۲۹ میلیارد دلار رسید. این بخش با اختصاص ۱۲ درصد از مجموع مواجهه اعتباری بانک در حوزه املاک تجاری، دومین سهم بزرگ را پس از ساختمان‌های آپارتمانی به خود اختصاص داده است. جی‌پی مورگان از اظهارنظر درباره این موضوع خودداری کرد.
این سهم در مقایسه با سه سال قبل افزایش چشمگیری داشته است؛ زمانی که وام‌های مرتبط با مراکز داده تنها ۸ درصد از تسهیلات املاک تجاری بانک را تشکیل می‌دادند و از نظر حجم، پس از ساختمان‌های آپارتمانی، املاک صنعتی و ساختمان‌های اداری در جایگاه چهارم قرار داشتند.
مانند وام‌دهندگان مستقیم، سرمایه‌گذاران نیز در انتخاب معاملاتی که حاضر به حمایت از آن‌ها هستند، سخت‌گیرتر شده‌اند. یوری سلیگر، تحلیلگر اعتباری بانک آمریکا، اعلام کرد فاصله بازدهی اوراق بدهی ۱۰ساله شرکت‌های بزرگ ارائه‌دهنده خدمات ابری از ابتدای سال تاکنون حدود ۵۰ واحد پایه افزایش یافته است. این افزایش برای شرکت‌های صنعتی باکیفیت که ارتباطی با هوش مصنوعی ندارند، حدود ۲۰ واحد پایه بوده است.
همچنین اوراق قرضه شرکت متا که اوایل سال جاری منتشر شدند و اوراق بدهی اسپیس‌ایکس، اکنون با قیمتی پایین‌تر از ارزش اسمی معامله می‌شوند. در آسیا نیز برخی بانک‌ها اطمینان حاصل می‌کنند که معاملات اعتباری پشتوانه جریان نقدی واقعی داشته باشند و ریسک‌های احتمالی را با دقت بیشتری ارزیابی می‌کنند.
تان تک لونگ، مدیرعامل گروه بانکی اوسی‌بی‌سی سنگاپور، روز جمعه در نشست ارائه گزارش مالی این بانک گفت:
در معاملاتی که بررسی می‌کنیم، تمرکز بسیار زیادی بر جنبه‌های ریسک داریم. به همین دلیل، ساختار قراردادها را به شکلی تنظیم می‌کنیم که از وجود جریان نقدی کافی برای پشتیبانی از تعهدات مالی اطمینان حاصل کنیم.
تضعیف وضعیت اعتباری شرکت‌ها
عقب‌نشینی وام‌دهندگان به‌ویژه در میان وام‌گیرندگان پرریسک‌تر حوزه هوش مصنوعی، از جمله شرکت‌های نئوکلاود و اپراتورهای مستقل مراکز داده، شدت بیشتری داشته است.
بر اساس ارزیابی مؤسسه تحقیقاتی بیرد اکویتی ریسرچ، شرکت‌هایی مانند اوراکل و کورویو از جمله فعالان حوزه نئوکلاود هستند که ممکن است از تأخیر در ساخت‌وساز یا توقف موقت پروژه‌ها آسیب ببینند. سهام کورویو از ابتدای سال تاکنون ۳۵ درصد کاهش یافته و قیمت اوراق قرضه این شرکت نیز در بازار ثانویه با افت شدیدی روبه‌رو شده است.
برخی عرضه‌های برنامه‌ریزی‌شده اوراق قرضه مرتبط با مراکز داده و تراشه‌ها نیز کنار گذاشته شده‌اند. شرکت نئوکلاود نیبیوس که در بورس نزدک حضور دارد، در ماه سپتامبر انتشار اوراق قرضه پربازده را بررسی می‌کرد، اما به گفته یکی از منابع آگاه، ماه گذشته تصمیم گرفت این برنامه را اجرا نکند. این شرکت فعال در حوزه رایانش ابری هوش مصنوعی به درخواست رویترز برای اظهارنظر پاسخی نداد.
نیبیوس در ماه اکتبر یک تسهیلات وام ارشد با وثیقه به ارزش ۳.۵ میلیارد دلار از بانک سیتی‌گروپ دریافت کرد. این منابع مالی برای توسعه مراکز داده، خرید واحدهای پردازش گرافیکی و همچنین تأمین هزینه‌های عمومی شرکت در نظر گرفته شده‌اند.
جی بالا، یکی از بنیان‌گذاران و مدیرعامل شرکت مدیریت دارایی جایگزین ای‌آی‌پی با سرمایه تحت مدیریت ۳۰۰ میلیون دلار، درباره رویکرد احتمالی بانک‌ها و سرمایه‌گذاران گفت:
بیشتر بانک‌ها و سرمایه‌گذاران اعتباری ترجیح می‌دهند فعلاً دست نگه دارند و منتظر بمانند تا مشخص شود رشد صنعت هوش مصنوعی پس از پیروزی گسترده دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا چه مسیری را طی خواهد کرد.