حوزه/ شیخ حمید جلاله موکیندی‌نگه، شیخ ارشد جمعیت شیعیان تانزانیا (TIC) و امام جماعت مسجد غدیر در منطقه کیگوگو پست شهر دارالسلام، مؤمنان را به مداومت بر یاد خداوند متعال و درود فرستادن بر پیامبر اکرم حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) فراخواند .
به گزارش گروه ترجمه خبرگزاری حوزه، شیخ جلاله در روز ۹ اکتبر ۲۰۲۶ میلادی، برابر با ۱۷ مهر ۱۴۰۵ هجری شمسی، در مسجد غدیر واقع در مقر مرکزی جمعیت شیعیان تانزانیا در منطقه کیگوگو پست شهر دارالسلام در خطبه نماز جمعه خود، آیه ۱۴۲ سوره نساء را تلاوت کرد که به برخی از ویژگی‌های منافقان، به‌ویژه سستی و تنبلی آنان در اقامه نماز و اندک بودن یاد خداوند در زندگی‌شان، اشاره دارد.
خداوند متعال در قرآن کریم می‌فرماید:
﴿إِنَّ ٱلۡمُنَـٰفِقِینَ یُخَـٰدِعُونَ ٱللَّهَ وَهُوَ خَـٰدِعُهُمْ وَإِذَا قَامُوا إِلَی ٱلصَّلَوٰةِ قَامُوا کُسَالَیٰ یُرَاءُونَ ٱلنَّاسَ وَلَا یَذْکُرُونَ ٱللَّهَ إِلَّا قَلِیلًا﴾
«بی‌تردید، منافقان می‌خواهند خدا را فریب دهند، در حالی که او آنان را به کیفر نیرنگشان می‌رساند. هنگامی که برای نماز برمی‌خیزند، با سستی و کسالت برمی‌خیزند و در برابر مردم ریا می‌کنند و خدا را جز اندکی یاد نمی‌کنند.»
(سوره نساء، آیه ۱۴۲)
شیخ جلاله در تفسیر این آیه بیان کرد: یکی از نشانه‌های منافقان، نداشتن عادت مستمر به یاد خداوند متعال است. منافقان کسانی هستند که تلاش می‌کنند در برابر مردم، خود را افرادی خداترس و پرهیزکار نشان دهند، در حالی که اعمال و رفتارشان با چنین ادعایی مطابقت ندارد. در مقابل، یاد مداوم خداوند از ویژگی‌های برجسته مؤمنان است و بیانگر پیوند آنان با پروردگارشان به شمار می‌رود.
وی همچنین تأکید کرد که ذکر خداوند نباید عملی مقطعی، نادر یا صرفاً برای جلب توجه مردم باشد؛ بلکه باید بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره هر مؤمن قرار گیرد. به گفته وی، قرآن کریم مؤمنان را به فراوانی ذکر و یاد خداوند سفارش کرده و به مردان و زنانی که خداوند را بسیار یاد می‌کنند، وعده آمرزش و پاداشی بزرگ داده است.
شیخ جلاله برای اثبات این موضوع، آیه ۳۵ سوره احزاب را تلاوت کرد که خداوند متعال در آن می‌فرماید:
﴿وَٱلذَّاکِرِینَ ٱللَّهَ کَثِیرًا وَٱلذَّاکِرَاتِ أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُم مَّغْفِرَةً وَأَجْرًا عَظِیمًا﴾
«و مردانی که خدا را بسیار یاد می‌کنند و زنانی که خدا را بسیار یاد می‌کنند، خداوند برای آنان آمرزش و پاداشی بزرگ آماده کرده است.»
(سوره احزاب، آیه ۳۵)
شیخ ارشد شیعیان تانزانیا در توضیح پیام این آیه ف تصریح کرد : ذکر خداوند از فضیلت و جایگاه والایی برخوردار است؛ زیرا از جمله پاداش‌هایی که خداوند متعال برای بندگان خود در برابر این عبادت در نظر گرفته، آمرزش گناهان و اجر عظیم است. این وعده الهی، اهمیت یاد خداوند را در زندگی انسان و نقش آن را در نزدیک ساختن بنده به پروردگارش به‌روشنی نشان می‌دهد.
صلوات بر پیامبر اکرم (ص)؛ از برترین اذکار با فضیلت فراوان
شیخ جلاله در ادامه سخنان خود درباره اهمیت ذکر خداوند، خاطرنشان کرد: یکی از اذکار بزرگ و ارزشمندی که مؤمنان باید بر آن مداومت داشته باشند، صلوات فرستادن بر پیامبر اکرم حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و درخواست رحمت و درود الهی برای آن حضرت است.
وی در بیان فضیلت این ذکر، روایتی منسوب به پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) را نقل کرد که در آن آمده است:
«إِذَا نَسِیتُمْ شَیْئًا فَصَلُّوا عَلَیَّ تَذْکُرُوهُ إِنْ شَاءَ اللَّهُ تَعَالَی»
«هرگاه چیزی را فراموش کردید، بر من صلوات بفرستید؛ به خواست خداوند متعال، آن را به یاد خواهید آورد.»
شیخ جلاله در توضیح این روایت فرمود که این سخن، جایگاه و فضیلت صلوات فرستادن بر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) را نشان می‌دهد. این روایت به برکات مرتبط با این ذکر ارزشمند اشاره دارد؛ به‌گونه‌ای که انسان هنگامی که با نیت یاد خداوند بر پیامبر اکرم صلوات می‌فرستد، ممکن است از این عمل معنوی برای به یاد آوردن چیزی که فراموش کرده است، بهره‌مند شود.
وی تأکید کرد که مؤمنان باید صلوات فرستادن بر پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) را به بخشی از زندگی روزمره خود تبدیل کنند و با درک جایگاه این عبادت، در تقویت ارتباط خویش با خداوند متعال و ابراز محبت به پیامبر او بکوشند.
وصیت پیامبر اکرم (ص) به ابوذر درباره زندگی دنیا و آخرت
در بخش دیگری از خطبه، شیخ جلاله، که مدیریت حوزه علمیه امام صادق (علیه‌السلام) را نیز بر عهده دارد، به بیان برخی از اندرزهای پیامبر اکرم حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) به صحابی بزرگوار خود، ابوذر غفاری، پرداخت. وی در این بخش، بر اهمیت آمادگی انسان برای زندگی آخرت تأکید کرد و نسبت به اولویت دادن بیش از اندازه به زندگی دنیا، به‌گونه‌ای که موجب فراموشی سرانجام زندگی انسان شود، هشدار داد.
وی در تبیین این موضوع، روایتی را نقل کرد که در آن آمده است:
«یا أبا ذر، الکیس من دان نفسه وعمل لما بعد الموت، والعاجز من أتبع نفسه وهواها وتمنی علی الله عز وجل الأمانی»
«ای ابوذر! انسان زیرک کسی است که نفس خویش را محاسبه و بازخواست کند و برای زندگی پس از مرگ عمل نماید؛ اما انسان ناتوان کسی است که از نفس و خواهش‌های آن پیروی کند و در عین حال، آرزوهای بی‌اساس از خداوند عزوجل داشته باشد.»
شیخ جلاله در شرح این روایت بیان کرد: انسان خردمند کسی است که شناخت درستی از خویشتن داشته باشد، اعمال و رفتار خود را مورد ارزیابی قرار دهد و همواره به این حقیقت توجه داشته باشد که زندگی دنیا پایان‌پذیر است. وی توضیح داد که انسان نباید چنان به امور دنیوی دل ببندد که وظایف خود در برابر خداوند متعال و ضرورت آمادگی برای زندگی آخرت را فراموش کند.
با این حال، وی خاطرنشان کرد که به یاد داشتن مرگ به معنای دست کشیدن از کار، تلاش برای کسب روزی یا انجام مسئولیت‌های خانوادگی و اجتماعی نیست. بلکه انسان باید برای به دست آوردن روزی حلال و تأمین نیازهای خود و خانواده‌اش تلاش کند و در عین حال، یاد خداوند متعال را زنده نگه دارد و برای زندگی پس از مرگ آماده شود.
وی هشدار داد: شایسته نیست انسان چنان در امور دنیوی غرق شود که فراموش کند روزی از این دنیا رخت خواهد بست و با نتایج اعمال خویش روبه‌رو خواهد شد. بر همین اساس، او مؤمنان را به برقراری تعادل میان تأمین نیازهای زندگی دنیوی و انجام مسئولیت‌های معنوی و دینی خود فراخواند.
امانت‌داری و خشوع؛ از ویژگی‌های مهم مؤمنان
شیخ جلاله در ادامه موعظه‌های خود، به بخش دیگری از وصایای پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) به ابوذر غفاری اشاره کرد که در آن بر اهمیت امانت‌داری و فروتنی در برابر خداوند متعال تأکید شده است.
وی در این زمینه، روایت زیر را نقل کرد:
«یا أبا ذر، إن أول شیء یرفع من هذه الأمة: الأمانة والخشوع، حتی لا تکاد تری خاشعًا»
«ای ابوذر! نخستین چیزی که از این امت برداشته خواهد شد، امانت‌داری و خشوع است؛ تا آنجا که به‌سختی می‌توان شخصی خاشع و فروتن یافت.»
شیخ جلاله در توضیح این روایت تصریح کرد: امانت‌داری از جمله ارزش‌های اخلاقی مهمی است که مؤمنان باید در زندگی روزمره خود به آن پایبند باشند. هرگاه امانتی به انسان سپرده شود، وظیفه دارد از آن به‌خوبی نگهداری کند و آن را به صاحب حق یا محل تعیین‌شده برساند؛ بدون آنکه در آن خیانت کند یا از این اعتماد سوءاستفاده نماید.
وی افزود: امانت‌داری از ویژگی‌های اساسی در ایجاد روابط سالم میان افراد و تقویت پایه‌های یک جامعه اخلاق‌مدار به شمار می‌رود. او یادآور شد که پیامبر اکرم حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) حتی پیش از مبعوث شدن به پیامبری نیز به امانت‌داری شهرت داشتند؛ موضوعی که جایگاه والای این صفت را در سیره و تعالیم اسلامی نشان می‌دهد.
وی همچنین توضیح داد: خشوع در برابر خداوند متعال، از ویژگی‌هایی است که باید با عبادت مؤمنان همراه باشد. مؤمن باید عبادت را با قلبی خاشع و فروتن به‌جا آورد، عظمت خداوند متعال را به رسمیت بشناسد و از هرگونه خودنمایی و ریاکاری در برابر مردم دوری کند.
در پایان خطبه، شیخ جلاله تصریح کرد که خداوند در ظهور امام زمان، حضرت امام مهدی (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف)، تعجیل فرماید و به مؤمنان توفیق دهد تا از جمله پیروان راستین آن حضرت باشند؛ پیروانی که به آموزه‌های دین پایبند می‌مانند و مسئولیت‌های خود را با امانت‌داری، اخلاص و فروتنی به انجام می‌رسانند.