خط سلامت: چرا بعضی زنان با کاهش میل جنسی، همزمان از رابطه عاطفی خود نیز ناراضی می شوند، اما گروهی دیگر با وجود کاهش تمایل جنسی، همچنان از زندگی مشترک رضایت دارند؟ پژوهشی روی ۵۰۸ زن نشان می دهد کاهش میل جنسی زنان تجربه ای یکسان نیست و می تواند با دو الگوی متفاوت از نارضایتی همراه باشد تفاوتی که شناخت آن برای درمان مشکلات جنسی و زوج درمانی اهمیت زیادی دارد.
به گزارش خط سلامت، کاهش میل جنسی در زنان همیشه به معنای از بین رفتن علاقه به همسر یا وجود یک اختلال جنسی نیست. گاهی فشارهای روانی و تعارض های رابطه ای بر تمایل جنسی اثر می گذارند و گاهی مشکل عمدتا در تجربه جنسی فرد متمرکز است، در حالی که سایر جنبه های رابطه همچنان وضعیت نسبتا مطلوبی دارند.
این تفاوت در پژوهشی با عنوان A Typology of Women with Low Sexual Desire که در سال ۲۰۲۰ در مجله علمی Archives of Sexual Behavior منتشر شد، بررسی شده است. سیوبان ساترلند از دانشگاه واترلو کانادا به همراه اوزما رحمان و جکسون گودنایت، تجربه جنسی و رابطه ای ۵۰۸ زن را بررسی کردند تا مشخص شود آیا زنان دارای میل جنسی پایین، از نظر شرایط روانشناختی و کیفیت روابط عاطفی نیز شبیه یکدیگر هستند یا خیر.
سه گروه متفاوت از زنان کاهش میل جنسی همیشه یک داستان ندارد
پژوهشگران با استفاده از روش تحلیل پروفایل نهفته، شرکت کنندگان را بر اساس شاخص هایی مانند رضایت جنسی، کیفیت رابطه، استرس زندگی و ارتباط جنسی به سه گروه تقسیم کردند.
گروه اول زنان دارای میل جنسی متوسط
بیشترین تعداد شرکت کنندگان در این گروه قرار داشتند. ۳۴۲ زن، معادل حدود ۶۷ درصد نمونه پژوهش، میل جنسی متوسط و رضایت عمومی نسبتا مطلوبی از رابطه و زندگی جنسی خود گزارش کردند. این گروه مبنای مقایسه دو گروه دیگر بود.
گروه دوم زنان دارای نارضایتی گسترده در زندگی و رابطه
۴۳ زن، حدود ۸ درصد شرکت کنندگان، در این گروه قرار گرفتند. ویژگی مهم این گروه آن بود که کاهش میل جنسی با نارضایتی از جنبه های مختلف رابطه عاطفی همراه بود. این زنان رضایت جنسی پایین تر، کیفیت نامطلوب تر رابطه و استرس بیشتری در زندگی گزارش کردند.
به عبارت دیگر، مسئله فقط تمایل نداشتن به رابطه جنسی نبود بلکه ناراحتی و نارضایتی به بخش های دیگری از زندگی مشترک نیز گسترش پیدا کرده بود.
گروه سوم زنان دارای نارضایتی متمرکز بر حوزه جنسی
۱۲۳ زن، حدود ۲۴ درصد نمونه، در این گروه قرار گرفتند. این زنان نیز میل جنسی پایین و نارضایتی جنسی را تجربه می کردند، اما برخلاف گروه دوم، نارضایتی آنها به همان اندازه به سایر جنبه های رابطه عاطفی گسترش پیدا نکرده بود. کیفیت رابطه در این گروه در محدوده متوسط تا پایین قرار داشت.
این یافته نشان می دهد دو زنی که هر دو از کاهش میل جنسی شکایت دارند، ممکن است به دلایل متفاوتی به این وضعیت رسیده باشند و به مداخلات درمانی یکسانی نیاز نداشته باشند.
چرا مشکلات زندگی مشترک می توانند میل جنسی زنان را کاهش دهند؟
یکی از نکات قابل توجه در این پژوهش، ارتباط میان استرس های زندگی، رضایت از رابطه و تمایل جنسی بود. در گروهی که نارضایتی گسترده تری داشتند، زنان بیشتر احتمال داشتند مسئولیت کاهش رضایت جنسی را به شریک زندگی خود نسبت دهند.
این یافته می تواند نشان دهنده وجود تعارض های حل نشده، احساس ناامیدی یا ضعف ارتباط عاطفی باشد. البته پژوهش از نوع مقطعی بود و نمی توان بر اساس آن نتیجه گرفت که نارضایتی زناشویی حتما علت کاهش میل جنسی بوده است همان طور که احتمال دارد مشکلات جنسی نیز به مرور بر کیفیت رابطه اثر گذاشته باشند.
در گروه دیگر، زنان بیشتر با مشکلاتی مواجه بودند که به حوزه جنسی محدود می شد. بنابراین نمی توان هر کاهش میل جنسی را نشانه بحران در زندگی مشترک دانست.
کاهش میل جنسی زنان چه دلایل روانشناختی دارد؟
میل جنسی زنان تحت تاثیر مجموعه ای از عوامل جسمی، روانی و رابطه ای قرار دارد. اضطراب، افسردگی، فشارهای اقتصادی، خستگی مزمن، تجربه های آسیب زا، تعارض های زناشویی و احساس ناامنی عاطفی می توانند بر تمایل جنسی اثر بگذارند.
از طرف دیگر، برخی عوامل جسمانی مانند تغییرات هورمونی، درد هنگام رابطه، مشکلات تیروئید، بیماری های مزمن و عوارض بعضی داروها نیز باید بررسی شوند.
مرور نظام مند منتشرشده در سال ۲۰۲۵ در Journal of Sexual Medicine نیز نشان داد ناراحتی ناشی از مشکلات عملکرد جنسی زنان با مجموعه ای از عوامل روانشناختی، جنسی و رابطه ای ارتباط دارد. اضطراب، افسردگی، نارضایتی جنسی، ارتباط ضعیف زوجین و حمایت ناکافی شریک عاطفی از جمله عوامل مرتبط با این ناراحتی بودند.
برای درمان کاهش میل جنسی زنان چه باید کرد؟
نخستین قدم، شناسایی علت مشکل است. اگر کاهش میل جنسی با نارضایتی گسترده از زندگی مشترک همراه باشد، بررسی کیفیت ارتباط زوجین، تعارض های حل نشده، احساس امنیت و الگوهای ارتباطی اهمیت زیادی دارد.
در مقابل، اگر مشکل عمدتا در حوزه جنسی متمرکز باشد، ارزیابی تخصصی سلامت جنسی، بررسی عوامل جسمانی، شناخت ترجیحات جنسی و گفت وگوی بدون سرزنش درباره نیازها می تواند به درمان کمک کند.
روان درمانی فردی، زوج درمانی و مداخلات تخصصی سلامت جنسی، بسته به شرایط هر فرد قابل استفاده هستند. در صورت وجود عوامل پزشکی نیز مراجعه به متخصص زنان یا پزشک مرتبط ضرورت دارد.
نکته مهم این است که کاهش میل جنسی به تنهایی بیماری محسوب نمی شود. برای تشخیص اختلال جنسی باید مدت زمان مشکل، میزان ناراحتی فرد، شرایط زندگی و سایر عوامل احتمالی بررسی شوند.
در بررسی مشکلات جنسی زوجین نباید فقط به تعداد دفعات رابطه یا میزان تمایل جنسی توجه کرد. رابطه جنسی بخشی از یک سیستم عاطفی و ارتباطی گسترده تر است و گاهی آنچه در اتاق خواب دیده می شود، بازتاب اتفاقاتی است که مدت ها در فضای عاطفی زندگی مشترک جریان داشته اند.
زنی که احساس می کند شنیده نمی شود، مسئولیت های سنگینی بر دوش دارد، از همسرش حمایت عاطفی دریافت نمی کند یا در رابطه با تعارض های حل نشده مواجه است، ممکن است به تدریج تمایل کمتری به صمیمیت جنسی پیدا کند. در مقابل، ممکن است زنی از رابطه عاطفی خود رضایت داشته باشد، اما به دلایل جسمانی یا روانشناختی مشخصی با کاهش میل جنسی روبه رو شود.
بنابراین، درمان کاهش میل جنسی زنان نباید با فشار برای افزایش دفعات رابطه آغاز شود. ابتدا باید فهمید چه اتفاقی برای احساس امنیت، رضایت، صمیمیت و سلامت جسمی و روانی زن افتاده است.
در زوج درمانی، یکی از مهم ترین اهداف این است که زوجین بتوانند درباره نیازهای جنسی خود بدون شرم، سرزنش و احساس اجبار گفت وگو کنند. میل جنسی موضوعی نیست که بتوان آن را با مطالبه یا فشار بازگرداند بلکه باید شرایطی فراهم شود که صمیمیت دوباره امکان شکل گیری پیدا کند.
