پژوهشگران دریافته‌اند که احیای سلول‌های فرسوده کبد می‌تواند به پیشگیری از آلزایمر و بیماری‌های قلبی کمک کند.

کبد عضوی است که وظیفه اصلی بازیافت و دفع مواد زائد در بدن را بر عهده دارد. مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد که به حداکثر رساندن توانایی پاکسازی کبد می‌تواند به پیشگیری از بیماری‌های مغزی و قلبی کمک کند.

این امر به‌ویژه برای بیماری‌های مغزی مانند آلزایمر مفید خواهد بود. رساندن مؤثر و ایمن داروها به مغز، تا حدودی به دلیل وجود «سد خونی-مغزی» چالشی بزرگ است؛ بنابراین هدف قرار دادن کبد به‌عنوان واسطه‌ای برای رسیدن به مغز می‌تواند مسیری ساده‌تر برای انتقال داروها باشد.

پژوهشگران دانشکده پزشکی «کِک»(Keck) در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی در مطالعه‌ای جدید بر احیای سلول‌های کبدیِ پیر تمرکز کردند؛ سلول‌هایی که دوران اوج خود را پشت سر گذاشته و توانایی‌شان در پاکسازی مواد مضر از خون کاهش یافته است.

زمانی که تیم پژوهشی داروی آزمایشی «سیناسیگوات»(cinaciguat) را که به بازگرداندن عملکرد برخی سیستم‌های پیام‌رسانی سلولی شهرت دارد، روی موش‌ها آزمایش کردند، سلول‌های کبدیِ پیرِ این حیوانات بخشی از ساختار جوان خود را بازیافتند و دوباره کارآمدتر شدند.

لوری دی‌لیو(Laurie DeLeve)، متخصص گوارش می‌گوید: ما باید پژوهش‌های کاربردی بیشتری انجام دهیم تا ببینیم آیا یافته‌های ما می‌تواند به روش‌های درمانی جدیدی منجر شود یا خیر. با این حال هنوز امیدواریم، زیرا این یافته‌ها با بسیاری از نتایج مطالعات اپیدمیولوژیک همسو هستند؛ مطالعاتی که نشان می‌دهند افزایش سن یک عامل خطر اصلی برای آلزایمر و تصلب شرایین (آترواسکلروز) است و آسیب‌های کبدی نیز به عنوان عاملی خطرناک برای ابتلا به آلزایمر شناخته می‌شوند.

در خصوص سلامت مغز مشخص شد که جوان‌سازی سلول‌های کبدی منجر به پاکسازی بیشترِ پروتئین‌های «آمیلوئید-بتا» از خون می‌شود؛ همان پروتئینی که به شکلی خطرناک در مغز افراد مبتلا به آلزایمر انباشته می‌گردد.

در مورد سلامت قلب نیز سطح کلسترولِ لیپوپروتئین با چگالی کم(LDL) در خون کاهش یافت. مقادیر بالای این نوع کلسترولِ بد می‌تواند منجر به تصلب شرایین شود؛ عارضه‌ای که با تنگ شدن شریان‌ها همراه است و خطر سکته مغزی و حمله قلبی را افزایش می‌دهد. همچنین میزان LDL اکسیدشده که با آسیب به دیواره شریان‌ها مرتبط است نیز کاهش پیدا کرد.

باید به خاطر داشت که این یافته‌ها هنوز در مراحل اولیه هستند. ما هنوز نمی‌دانیم که آیا همه این‌ها در انسان به یک شکل عمل می‌کنند یا اینکه آیا این تغییرات واقعاً بر خطر آلزایمر یا بیماری‌های قلبی-عروقی تأثیر می‌گذارند، اما این‌ها نشانه‌های اولیه دلگرم‌کننده‌ای هستند.

محققان در مقاله منتشر شده خود می‌نویسند: کار حاضر نشان می‌دهد که درمان با سیناسیگوات منجر به کاهش قابل توجه سطح آمیلوئید بتا، LDL و LDL اکسید شده در گردش خون در مدلی از پیری سالم به سطوحی قابل مقایسه با آنچه در موش‌های جوان دیده می‌شود، می‌گردد.

تحقیقات بیشتر، فرآیندهای بیولوژیکی را که سیناسیگوات از طریق آنها عمل می‌کرد، آشکار کرد. اول اینکه این دارو سلول‌های کبدی مسن‌تر را متخلخل‌تر کرد و به حجم بیشتری از مواد مضر اجازه عبور داد تا بتوانند فیلتر شوند.

دوم اینکه مشخص شد که سیگنال‌دهی ارتباطی بین سلول‌های کبدی خاص، از جمله هپاتوسیت‌ها که بخش عمده‌ای از عملیات پاکسازی را انجام می‌دهند، بهبود یافته است. همچنین پیام‌های شیمیایی که به فیلتر کردن روان خون کمک می‌کردند، بازیابی شدند.

گفته می‌شود سیناسیگوات یا دارویی مانند آن می‌تواند خطر آلزایمر و خطر بیماری قلبی را از طریق کبد کاهش دهد. برای تأیید این موضوع، مطالعات آینده باید سطح پروتئین آمیلوئید بتا را در مغز و همچنین خون اندازه‌گیری کنند و علائم تصلب شرایین را در طول زمان ردیابی کنند تا ببینند درمان‌ها چه تأثیری دارند.

در حال حاضر راه‌های بالقوه زیادی برای بررسی وجود دارد، از جمله اینکه چگونه این موضوع با آلزایمر، بیماری قلبی و سایر مشکلات سلامتی مرتبط با پیری و از بین رفتن تدریجی سلول‌های فیلترکننده در کبد مرتبط است.

سام دی‌لیو، تکنسین آزمایشگاه و نویسنده ارشد این مطالعه می‌گوید: امیدواریم افرادی که در زمینه‌هایی مانند تحقیقات تصلب شرایین فعالیت دارند، این مطلب را بخوانند و بخواهند خودشان این ایده را به دست آورند. ۶ روش مختلف وجود دارد که کسی می‌تواند با این موضوع پیش برود و ما نمی‌توانیم همه آنها را انجام دهیم. پس لطفاً کار ما را پیگیری کنید. ما از آن لذت خواهیم برد.

این پژوهش در مجله Biological Chemistry منتشر شده است.