به گزارش سلامت نیوز به نقل از فرهیختگان، یک ماه از پاییز گذشته و حالا با سردتر شدن تدریجی هوا، باید بیش از گذشته خودمان را برای گردش ویروس‌های تنفسی این فصل آماده کنیم؛ ویروس‌هایی که معمولاً در محیط‌های پرتجمع، به‌ویژه مدارس، فرصت بیشتری برای انتقال پیدا می‌کنند. دانش‌آموزان به دلیل حضور روزانه در کلاس‌های درس و تماس نزدیک با یکدیگر از گروه‌هایی هستند که سرعت انتقال عفونت‌های تنفسی در میان آن‌ها می‌تواند بالا باشد؛ موضوعی که نگرانی خانواده‌ها را نیز افزایش می‌دهد، به‌ویژه خانواده‌هایی که فرزندان محصل دارند و احتمال انتقال ویروس از مدرسه به خانه برایشان وجود دارد. بااین‌حال، وضعیت امسال بیماری‌های تنفسی تا اینجا کاملاً مطابق الگوی معمول پاییز پیش نرفته است؛ آنفلوانزای B همچنان در گردش است و موارد ابتلا به کرونا نیز روند افزایشی داشته است. حالا پرسش این است که در هفته‌های پیش رو کدام ویروس سهم بیشتری از بیماری‌های تنفسی خواهد داشت و خانواده‌ها برای مواجهه با موج احتمالی ابتلا باید چه نکاتی را جدی بگیرند؟
اغلب درگیری‌های فعلی در جامعه مربوط به کروناست
آمیتیس رمضانی، رئیس انجمن متخصصین عفونی کشور با تشریح آخرین وضعیت بیماری‌های تنفسی در کشور توضیح داد برخلاف الگوی معمول سال‌های گذشته، آنفلوانزای B در تابستان امسال نیز به گردش خود ادامه داده و هنوز آنفلوانزای A به الگوی افزایشی موردانتظار نرسیده است. به گفته وی در هفته‌های اخیر موارد شناسایی کرونا نیز روند افزایشی داشته و در حال حاضر کرونا در میان موارد شناسایی‌شده عفونت‌های تنفسی سهم قابل‌توجهی دارد.
رمضانی با اشاره به الگوی فصلی ابتلا به بیماری‌های تنفسی اظهار کرد: «با آغاز فصل پاییز و سردشدن تدریجی هوا، معمولاً موارد ابتلا به عفونت‌های تنفسی افزایش پیدا می‌کند. انتظار می‌رفت امسال نیز از ابتدای پاییز، موارد آنفلوانزا افزایش یابد و این بیماری مطابق الگوی کلاسیک خود پیش برود.» وی افزود: «آنفلوانزا معمولاً از اواخر شهریور و اوایل پاییز روند افزایشی پیدا می‌کند و به‌تدریج تا آذر و دی به اوج می‌رسد. پس از آن، موارد ابتلا کاهش می‌یابد و در ماه‌های بهمن و اسفند نیز الگوی دیگری از گردش ویروس ممکن است مشاهده شود که معمولاً تا اردیبهشت ادامه پیدا می‌کند. این همان الگوی کلاسیکی است که در سال‌های گذشته برای آنفلوانزا مشاهده می‌شد.»
رئیس انجمن متخصصین عفونی کشور با اشاره به وضعیت آنفلوانزا در سال گذشته بیان کرد: «سال قبل با نوعی از آنفلوانزا مواجه بودیم که طی چندین سال گذشته به‌عنوان نوع غالب مشاهده نشده بود. در آن سال، آنفلوانزای A با زیرگونه H3N2 شیوع پیدا کرد؛ درحالی‌که معمولاً انتظار داشتیم زیرگونه H1N1 غالب باشد. بر همین اساس، پیش‌بینی‌ها نیز عمدتاً بر گردش H1N1 متمرکز بود و ترکیب واکسن آنفلوانزا نیز بر مبنای همین برآوردها در نظر گرفته شده بود.»
وی ادامه داد: «در اواخر تابستان سال گذشته تغییراتی در ویروس رخ داد و نوعی از آنفلوانزا شیوع پیدا کرد که با ترکیب موردانتظار تفاوت داشت. نکته قابل‌توجه این بود که پس از چندین سال، شاید دست‌کم ۱۰ سال، میزان گردش نوع موردانتظار کمتر از حد پیش‌بینی‌شده بود و در مقابل، سویه دیگری گسترش پیدا کرد که کودکان، به‌ویژه کودکان زیر پنج سال، مواجهه کمتری با آن داشتند. همین مسئله یکی از عواملی بود که در شکل‌گیری موج قابل‌توجه آنفلوانزا در سال گذشته نقش داشت.»
رمضانی با اشاره به طولانی‌بودن موج آنفلوانزای سال گذشته تصریح کرد: «میزان ابتلا در سال گذشته بالا بود و موج بیماری نیز مدت زیادی ادامه پیدا کرد. این مسئله ممکن است بر الگوی گردش آنفلوانزا در سال جاری تأثیر گذاشته باشد؛ زیرا معمولاً انتظار نداریم در فصل تابستان با گردش قابل‌توجه این ویروس مواجه باشیم، اما امسال آنفلوانزای B در طول تابستان نیز در کشور وجود داشت.»
وی گفت: «در برخی استان‌ها، میزان موارد شناسایی‌شده از حد هشدار ۱۰ درصد عبور کرده بود و سه استان در این وضعیت قرار داشتند. در سایر استان‌ها نیز درصد موارد شناسایی‌شده پایین‌تر بود و در بسیاری از آن‌ها، این میزان کمتر از پنج درصد گزارش می‌شد. بااین‌حال، ادامه گردش آنفلوانزای B در تابستان با الگوی کلاسیک این بیماری مطابقت ندارد؛ زیرا آنفلوانزا معمولاً یک ویروس زمستانی شناخته می‌شود و از این نظر با کرونا تفاوت دارد.» این متخصص بیماری‌های عفونی افزود: «برخلاف آنفلوانزا، کرونا الزاماً از یک الگوی فصلی مشخص پیروی نمی‌کند و ممکن است در زمان‌های مختلف سال افزایش پیدا کند. از بهار امسال انتظار می‌رفت موارد آنفلوانزای B به‌تدریج به صفر برسد، اما این اتفاق رخ نداد و ویروس تا پایان تابستان به گردش خود ادامه داد.» وی ادامه داد: «باوجوداینکه انتظار داشتیم در ابتدای پاییز آنفلوانزای A غالب شود، در حال حاضر آنفلوانزای B همچنان غالب است و موارد آنفلوانزای A افزایش چشمگیری نداشته است. اگرچه ممکن است در هفته‌های آینده موارد آنفلوانزا افزایش پیدا کند، شیب این افزایش تاکنون ملایم بوده است. در حال حاضر، نمی‌توان با قطعیت پیش‌بینی کرد که در ادامه کدام نوع آنفلوانزا غالب خواهد شد.»
افزایش موارد کرونا در هفته‌های اخیر
رمضانی با اشاره به روند ابتلا به کرونا در کشور اظهار کرد: «اگر روند موارد شناسایی‌شده از ابتدای بهمن بررسی شود، مشاهده می‌کنیم که میزان موارد در آن زمان کمتر از یک درصد بود، اما در هفته‌های اخیر ارقامی مانند ۱۱، ۱۸ و دوباره ۱۲ درصد گزارش شده است. در مجموع، روند موارد کرونا افزایشی به نظر می‌رسد.» وی افزود: «در حال حاضر، بخش قابل‌توجهی از موارد عفونت‌های تنفسی شناسایی‌شده، به‌ویژه در افرادی که گلودرد شدید دارند یا علائم گوارشی نیز در کنار علائم تنفسی آن‌ها دیده می‌شود، به کرونا مربوط است. در مقابل، آنفلوانزای B که در حال حاضر نوع غالب آنفلوانزا محسوب می‌شود، معمولاً شدت علائم کمتری دارد.»
این متخصص بیماری‌های عفونی با بیان اینکه شدت علائم آنفلوانزای B در مقایسه با شکل شدید آنفلوانزا کمتر است، گفت: «آنفلوانزا در شکل شدید خود می‌تواند با تب، بدن‌درد شدید، سردرد، خستگی و بدحالی عمومی همراه باشد، اما در آنفلوانزای B معمولاً شدت این علائم کمتر است و تب، لرز و بدن‌درد خفیف‌تری مشاهده می‌شود.» رمضانی درباره سویه‌های در گردش کرونا نیز اظهار کرد: «در حال حاضر، سویه غالب کرونا از خانواده اُمیکرون است. بااین‌حال، یکی از تفاوت‌های وضعیت ایران با بسیاری از کشورهای دیگر این است که در برخی کشورهای جهان، موارد کرونا روند افزایشی ندارد، اما در کشور ما افزایش موارد مشاهده شده است.»
وی ادامه داد: «در مقابل، در بسیاری از کشورهای منطقه آسیا، موارد آنفلوانزا به میزان قابل‌توجهی افزایش‌یافته و آنفلوانزای A در آن‌ها غالب است. این در حالی است که در کشور ما، آنفلوانزای A هنوز افزایش قابل‌توجهی نداشته و آنفلوانزای B همچنان در گردش است.» رئیس انجمن متخصصین عفونی کشور با اشاره به ابتلای کودکان به آنفلوانزا بیان کرد: «حدود ۵۰ درصد موارد شناسایی‌شده آنفلوانزا در کشور مربوط به کودکان است. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست که در هفته‌های آینده کدام نوع آنفلوانزا افزایش بیشتری خواهد داشت و چه زیرگونه‌ای غالب خواهد شد؛ بنابراین، در حال حاضر پیش‌بینی قطعی در این زمینه امکان‌پذیر نیست.»
وی درباره دلایل تفاوت الگوی گردش ویروس‌ها در سال جاری با سال گذشته گفت: «یکی از احتمالات این است که موج شدید و طولانی آنفلوانزا در سال گذشته، به‌ویژه با توجه به گردش نوعی که انتظار شیوع گسترده آن را نداشتیم، بر وضعیت امسال تأثیر گذاشته باشد. آن موج مدت زیادی ادامه داشت و ابتلای گسترده‌ای ایجاد کرد. ممکن است ابتلاهای سال گذشته تا حدی ایمنی در برابر نوع جدید آنفلوانزای A ایجاد کرده باشند و به همین دلیل، امسال هنوز افزایش موردانتظار این نوع از ویروس مشاهده نشده باشد.»
رمضانی افزود: «عوامل دیگری نیز ممکن است در این وضعیت نقش داشته باشند؛ از جمله تغییر در میزان سفرها و احتمال تداخل میان ویروس‌های مختلف. بااین‌حال، آنچه در حال حاضر مشاهده می‌شود، همان تفاوت در الگوی گردش ویروس‌هاست و نمی‌توان یک علت قطعی برای آن اعلام کرد.»
تغییر علائم کرونا در پی تغییر سویه‌های ویروس
این متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به تغییر رفتار ویروس کرونا در طول زمان اظهار کرد: «کرونا به دلیل جهش‌های متعدد ژنتیکی، تغییرات زیادی را تجربه می‌کند و همین مسئله می‌تواند ویژگی‌های ویروس و علائم بیماری را تغییر دهد؛ برای مثال، در دوره‌های اولیه شیوع کرونا، اختلال در بویایی و چشایی از علائم برجسته بیماری بود، اما در سویه‌های غالب فعلی، این علائم به‌اندازه گذشته مشاهده نمی‌شوند.» وی ادامه داد: «در سویه‌های فعلی، حتی برخی افراد بزرگسال نیز علائم گوارشی را تجربه می‌کنند. شدت بیماری و نوع علائم بالینی تا حد زیادی به سویه غالب بستگی دارد. کرونای اولیه با میزان مرگ‌ومیر بالاتری همراه بود، اما در سویه‌های فعلی از خانواده اُمیکرون، شدت بیماری و میزان مرگ‌ومیر به‌طور قابل‌توجهی کمتر شده است؛ هرچند این بیماری همچنان برای گروه‌های پرخطر اهمیت دارد.»
رمضانی با بیان اینکه الگوی درگیری ریوی نیز تغییر کرده است، گفت: «در دوره‌های اولیه کرونا، درگیری ریوی بیشتر مشاهده می‌شد، اما در سویه‌های غالب فعلی، درگیری ریوی به همان میزان گذشته نیست. البته افراد سالمند و کسانی که مشکلات سیستم ایمنی دارند، همچنان ممکن است در معرض عوارض بیماری قرار بگیرند.»
وی درباره احتمال تغییر رفتار ویروس آنفلوانزا نیز بیان کرد: «در حال حاضر نمی‌توان گفت که رفتار ویروس آنفلوانزا به همین شکل تغییر کرده است. آنچه مشاهده می‌کنیم، تفاوت در الگوی کلاسیک گردش این ویروس است که ممکن است تحت‌تأثیر عواملی مانند موج شدید آنفلوانزا در سال گذشته قرار گرفته باشد. بنابراین، تغییر الگوی فصلی مشاهده‌شده را نباید بدون شواهد کافی به تغییر قطعی رفتار ویروس نسبت داد.»
آلرژی فصلی همچنان از علل آبریزش بینی و عطسه در پاییز است
رمضانی با اشاره به تفاوت آلرژی فصلی با عفونت‌های تنفسی اظهار کرد: «آلرژی فصلی همچنان وجود دارد و تغییر فصل می‌تواند موجب بروز یا تشدید علائم آن شود. گرده گیاهان و سایر مواد حساسیت‌زا که در محیط وجود دارند، بسته به فصل تغییر می‌کنند و میزان مواجهه افراد با این مواد نیز متفاوت است.» وی افزود: «تغییر شرایط آب‌وهوایی، افزایش وزش باد و جابه‌جایی گردوغبار می‌تواند باعث شود افراد در معرض حجم بیشتری از مواد حساسیت‌زا قرار بگیرند؛ موادی که ممکن است پیش از آن با آن‌ها مواجهه نداشته باشند. ترکیب گیاهان و مواد حساسیت‌زای موجود در تابستان با پاییز تفاوت دارد و به همین دلیل، برخی افراد در زمان تغییر فصل، به‌ویژه در ابتدای پاییز، با تشدید علائم آلرژی مواجه می‌شوند.»
رئیس انجمن متخصصین عفونی کشور ادامه داد: «زمان بروز آلرژی در افراد مختلف یکسان نیست. برخی افراد در بهار علائم بیشتری دارند و برخی دیگر در پاییز یا حتی تابستان دچار حساسیت می‌شوند. این تفاوت به نوع ماده حساسیت‌زا و میزان حساسیت بدن هر فرد به آن بستگی دارد؛ بنابراین، آلرژی را نباید صرفاً به فصل بهار محدود دانست.»
وی درباره تفاوت علائم آلرژی و سرماخوردگی بیان کرد: «در آلرژی، فرد ممکن است دچار آبریزش بینی، گرفتگی بینی و اشک‌ریزش شود، اما حال عمومی او معمولاً خوب است و احساس بیماری، بی‌حالی یا علائم عمومی شدید ندارد. در بسیاری از موارد، آبریزش بینی ادامه پیدا می‌کند و فردی که سابقه آلرژی دارد، معمولاً زمان شروع علائم خود را می‌شناسد.» رمضانی افزود: «در سرماخوردگی نیز ممکن است گرفتگی و آبریزش بینی وجود داشته باشد، اما علائم عمومی می‌توانند متفاوت باشند. سرماخوردگی معمولاً طی سه تا چهار روز بهبود پیدا می‌کند و ممکن است با درجاتی از کوفتگی یا گلودرد همراه باشد. در مقابل، علائم آلرژی می‌توانند تا زمانی که فرد در معرض ماده حساسیت‌زا قرار دارد، ادامه پیدا کنند.»
این متخصص بیماری‌های عفونی با اشاره به تفاوت کرونا با سرماخوردگی و آلرژی گفت: «کرونا ممکن است در ابتدا با علائمی شبیه سرماخوردگی آغاز شود، اما در ادامه علائم دیگری مانند سرفه، بی‌حالی، خستگی، سردرد و مشکلات گوارشی نیز بروز کند. در برخی افراد، بیماری ممکن است مدت طولانی‌تری ادامه داشته باشد، درحالی‌که سرماخوردگی معمولی اغلب طی چند روز بهبود پیدا می‌کند.» وی تأکید کرد: «در حال حاضر، آلرژی، سرماخوردگی، کرونا و آنفلوانزا همگی در کنار یکدیگر وجود دارند و باید میان آن‌ها تفاوت قائل شد. همچنین، آنفلوانزای A و آنفلوانزای B دو نوع متفاوت از این بیماری هستند که الگوی گردش و ویژگی‌های آن‌ها می‌تواند با یکدیگر تفاوت داشته باشد.»
بهمن صبور: تأخیر در تأمین واکسن آنفلوانزا جهانی بود
بهمن صبور، قائم‌مقام نظام پزشکی تهران و داروساز، در خصوص وضعیت تأمین واکسن آنفلوانزا در کشور گفت: «امسال به دلیل تأخیر سازمان جهانی بهداشت در معرفی سویه‌های ویروس آنفلوانزا و بروز برخی مشکلات فنی، تأمین واکسن در سطح جهان با تأخیر مواجه شد. این تأخیر در ایران نیز وجود داشت، اما در حال حاضر واکسن‌هایی در دسترس است که مردم می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند.» وی افزود: «واکسن‌های موجود در داروخانه‌های سطح شهر عمدتاً تولید چین و از نوع سه‌ظرفیتی هستند. قیمت این واکسن‌ها بسته به نوع و برند آن‌ها متفاوت است و حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان تا یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان برآورد می‌شود.» صبور ادامه داد: «مقدار محدودی واکسن فرانسوی نیز وارد کشور شد که احتمالاً تعداد آن به ۳۰۰ هزار دوز هم نمی‌رسید. این واکسن‌ها در همان هفته نخست به پایان رسیدند. بنابراین، میزان واکسن فرانسوی واردشده به کشور محدود بود.»
واکسن‌های چینی موجود در بازار مجوزهای جهانی لازم را دارند
قائم‌مقام نظام پزشکی تهران با اشاره به واکسن‌های چینی موجود در بازار تصریح کرد: «واکسن‌های چینی مجوزهای مربوطه را دارند و استانداردهای جهانی را رعایت می‌کنند؛ بنابراین، از نظر مجوزها و تأییدیه‌های لازم، مشکلی برای استفاده از این واکسن‌ها وجود ندارد. در حال حاضر، دو نوع واکسن چینی در داروخانه‌های سطح شهر قابل‌تهیه است که یکی از برندهای آن سینوفارم است.»
وی با اشاره به واردات واکسن کرونا در سال‌های گذشته گفت: «در دوره کرونا، حدود ۱۲۰ میلیون دوز واکسن کرونای چینی وارد کشور شد. بخش قابل‌توجهی از این واکسن‌ها در دوره‌ای وارد شد که واکسیناسیون نقش مهمی در کنترل بیماری داشت و پس از انجام دو مرحله واکسیناسیون در کشور، میزان مرگ‌ومیر ناشی از کرونا به‌شدت کاهش یافت.» صبور افزود: «در حال حاضر نیز واکسن‌های چینی در بازار موجودند و افرادی که قصد تزریق واکسن دارند، می‌توانند از انواع موجود استفاده کنند. بخشی از واکسن‌های وارداتی دیگر، از جمله واکسن‌های روسی، توسط دولت خریداری و در اختیار مراکز بهداشتی قرار گرفتند و برای فروش در داروخانه‌ها عرضه نشدند.»
تأمین اجتماعی از اسفند سال گذشته هیچ پرداختی‌ای نداشته است
قائم‌مقام نظام پزشکی تهران در بخش دیگری از این گفت‌وگو، درباره وضعیت پرداخت مطالبات داروخانه‌ها از سوی بیمه سلامت اظهار کرد: «بیمه سلامت در این زمینه پاسخ‌گو بوده و تمام تلاش خود را برای پرداخت مطالبات انجام می‌دهد، اما حجم بدهی‌های این سازمان در حوزه سلامت قابل‌توجه است.» وی ادامه داد: «تا جایی که اطلاع دارم، بیمه سلامت در سال ۱۴۰۴ در مجموع حوزه سلامت، از جمله داروخانه‌ها، حدود ۸۵ هزار میلیارد تومان بدهی داشته است. این سازمان پس از پیگیری و رایزنی، از دولت اوراق دریافت کرده و پرداخت بخشی از مطالبات را آغاز کرده است.»
صبور با اشاره به پرداخت‌های اخیر بیمه سلامت بیان کرد: «این سازمان طی هفته‌های گذشته پرداخت‌هایی انجام داده و در این زمینه قول داده است که با فروش اوراق در هر ماه، تلاش کند پرداخت‌های مربوط به سال ۱۴۰۴ را به‌صورت ماهانه انجام دهد. این روند نیز از حدود ۱۰ تا ۱۵ روز پیش آغاز شده است.» وی افزود: «در خصوص مطالبات سال ۱۴۰۵ نیز بیمه سلامت پرداخت‌هایی را تا خرداد انجام داده، اما این پرداخت‌ها کامل نبوده و تنها بخشی از مطالبات تسویه شده است. به بیان دیگر، مبالغ پرداختی به‌صورت ناقص و در قالب درصدی از مطالبات بوده است.»
قائم‌مقام نظام پزشکی تهران با مقایسه وضعیت پرداخت بیمه سلامت و تأمین اجتماعی گفت: «باوجوداینکه پرداخت‌های بیمه سلامت نیز کامل نبوده، وضعیت این سازمان در مقایسه با تأمین اجتماعی بهتر است. تا جایی که اطلاع دارم، تأمین اجتماعی از اسفند سال گذشته تاکنون پرداختی به داروخانه‌ها نداشته است.» وی در پایان با اشاره به تفاوت وضعیت پرداخت مطالبات میان بیمه‌ها خاطرنشان کرد: «وضعیت پرداخت‌ها در بیمه‌های مختلف یکسان نیست و باید شرایط و روند پرداخت هر سازمان را به‌صورت جداگانه بررسی کرد.»