اگر فروشنده با دستکاری کیلومترشمار، میزان کارکرد خودرو را کمتر از مقدار واقعی نشان دهد و خریدار با اعتماد به این اطلاعات معامله کند، ممکن است حق فسخ داشته باشد. قانون مدنی این رفتار فریبنده را در صورت احراز شرایط، مشمول «خیار تدلیس» می‌داند؛ حقی که باید پس از آگاهی از فریب، بدون تأخیر نامتعارف اعمال شود.
یکی از مواردی که می‌تواند خریدار خودرو را پس از انجام معامله با مشکل مواجه کند، ارائه اطلاعات خلاف واقع درباره مشخصات و وضعیت خودرو است. برای مثال، ممکن است فروشنده با تغییر عدد کیلومترشمار، خودرویی با کارکرد واقعی ۱۵۰ هزار کیلومتر را کم‌کارکرد و دارای ۷۰ هزار کیلومتر کارکرد معرفی کند و خریدار نیز بر همین اساس تصمیم به خرید بگیرد.
در چنین شرایطی، اگر فریب فروشنده و تأثیر آن بر تصمیم خریدار اثبات شود، موضوع می‌تواند از مصادیق تدلیس در معامله باشد. قانون مدنی در مواد ۴۳۸ تا ۴۴۰، شرایط برخورداری از حق فسخ، اشخاص دارای این حق و مهلت اعمال خیار تدلیس را مشخص کرده است. اما دستکاری کیلومترشمار چه زمانی حق فسخ ایجاد می‌کند و خریدار پس از اطلاع از آن چگونه باید اقدام کند؟
تدلیس در معامله چیست؟
طبق مادهٔ ۴۳۸ قانون مدنی، تدلیس به رفتاری گفته می‌شود که باعث فریب طرف معامله شود. فرض کنید فروشنده کیلومترشمار خودرویی را از ۱۵۰ هزار کیلومتر به ۷۰ هزار کیلومتر تغییر داده و شما با اعتماد به همین عدد خودرو را خریده‌اید. اگر رفتار فریبندهٔ فروشنده و تأثیر آن بر تصمیم شما ثابت شود، می‌توانید به خیار تدلیس استناد کنید.
چه کسی حق فسخ معامله خودرو را دارد؟
طبق مادهٔ ۴۳۹ قانون مدنی، اگر فروشنده خریدار را فریب دهد، خریدار حق دارد معامله را فسخ کند. فروشنده هم در صورتی حق فسخ دارد که خریدار دربارهٔ بهای معامله فریب‌کاری کرده باشد و بها مال مشخصی باشد. برای مثال، اگر قرار بوده خریدار در ازای خودرو یک قطعه طلای معین بدهد و آن را با اقدامی فریبنده خالص معرفی کرده باشد، فروشنده می‌تواند در صورت اثبات تدلیس معامله را فسخ کند.
پس از آگاهی از فریب در معامله خودرو چه باید کرد؟
طبق مادهٔ ۴۴۰ قانون مدنی، خیار تدلیس پس از آگاهی از فریب فوری است. اگر قصد فسخ دارید، آن را بدون تأخیر نامتعارف و به شیوه‌ای قابل اثبات، مانند ارسال اظهارنامه، اعلام کنید. در مثال دستکاری کیلومترشمار، آگهی فروش، پیام‌های فروشنده، سوابق سرویس خودرو و گزارش کارشناسی می‌توانند به اثبات ادعا کمک کنند.