اقتصاد‌آنلاین: رونق ساخت مراکز داده در آمریکا، رقابت بر سر زمین و نیروی کار را تشدید کرده و می‌تواند ساخت مسکن را پرهزینه‌تر و دشوارتر کند.

مسکن و شهرسازی، بهشاد بهرامی: قرار بود در زمینی به مساحت حدود ۷۶ هکتار در شمال ایالت ویرجینیا آمریکا، ۵۱۶ واحد مسکونی ساخته شود. اما آمازون این زمین را به قیمت حدود ۷۰۰ میلیون دلار خرید تا با تغییر کاربری آن، مجموعه‌ای از مراکز داده احداث کند.

در ایالت تگزاس نیز یک سازنده مسکن با تاخیر دوماهه در اجرای پروژه خود مواجه شد؛ نه به دلیل کمبود مصالح یا مشکلات صدور مجوز، بلکه به این دلیل که برق‌کاران پروژه، کار در مراکز داده با دستمزد بالاتر را ترجیح داده بودند.

این دو اتفاق، نمونه‌هایی از رقابت تازه‌ای هستند که در صنعت ساختمان آمریکا شکل گرفته است. شرکت‌های فناوری برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی به همان منابعی نیاز دارند که سازندگان مسکن برای ساخت خانه به آنها وابسته‌اند.

هوش مصنوعی می‌سازد، مسکن عقب می‌نشیند

گروه آلیانز، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های بیمه و خدمات مالی جهان که مقر آن در مونیخ آلمان است، روز دوشنبه ۱۶ نوامبر (۲۵ آبان) از طریق بازوی پژوهشی خود، گزارشی درباره وضعیت صنعت ساختمان در آمریکا و اروپا منتشر کرد. یافته‌های این گزارش از شکاف عمیق میان بخش‌های مختلف صنعت ساختمان حکایت دارد.

مخارج ساخت مراکز داده در بخش خصوصی آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۶، بر مبنای نرخ سالانه‌شده، به ۹۶.۵ میلیارد دلار رسید؛ رقمی که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۹۰ درصد افزایش یافته است.

در مقابل، تعداد واحد‌های مسکونی که ساخت آنها آغاز شده، ۷.۴ درصد کاهش یافته است.

آلیانز محاسبه کرده است که اگر ساخت مراکز داده از آمار صنعت ساختمان آمریکا حذف شود، افت مخارج ساخت‌وساز به‌جای ۲.۷ درصد، به ۴.۸ درصد می‌رسد.

به بیان دیگر، رونق ساخت مراکز داده بخشی از ضعف سایر بخش‌های صنعت ساختمان را پوشانده است.

زمین برای خانه یا هوش مصنوعی؟

مؤسسه پژوهشی اوربان (Urban Institute) در گزارشی به بررسی این موضوع پرداخته که آیا توسعه مراکز داده می‌تواند بحران مسکن آمریکا را تشدید کند؟

یکی از ابعاد این رقابت به بازار زمین مربوط می‌شود. شرکت‌های فناوری به زمین‌های وسیع با دسترسی مناسب به برق، شبکه ارتباطی و زیرساخت‌های خنک‌کننده نیاز دارند. بخشی از این زمین‌ها قابلیت تبدیل شدن به مناطق مسکونی را نیز دارند.

معامله آمازون در ویرجینیا نمونه‌ای از همین رقابت است.

از سوی دیگر، احداث مراکز داده می‌تواند درآمد‌های مالیاتی قابل توجهی برای دولت‌های محلی ایجاد کند. همین موضوع، تصمیم‌گیری درباره تخصیص زمین به پروژه‌های مسکونی یا زیرساخت‌های فناوری را دشوارتر می‌کند.

برق‌کاران به کدام پروژه می‌روند؟

رقابت تنها بر سر زمین نیست. مراکز داده و پروژه‌های مسکونی به گروهی از نیرو‌های متخصص مشترک، از جمله برق‌کاران و متخصصان تاسیسات، نیاز دارند.

شرکت‌های بزرگ فناوری با توان مالی بالاتر می‌توانند دستمزد‌های جذاب‌تری پیشنهاد کنند. در مناطقی که با کمبود نیروی متخصص مواجه‌اند، این وضعیت ممکن است به افزایش هزینه یا طولانی‌تر شدن زمان ساخت مسکن منجر شود.

نکته قابل توجه آن است که بخش عمده اشتغال مراکز داده در مرحله ساخت ایجاد می‌شود و تعداد کارکنان موردنیاز پس از بهره‌برداری به‌مراتب کمتر است.

آیا پول خانه‌سازی به سمت هوش مصنوعی می‌رود؟

رقابت احتمالی دیگری نیز در بازار تامین مالی شکل گرفته است. اگرچه غول‌های فناوری بخش قابل توجهی از منابع موردنیاز خود را از طریق سود انباشته و انتشار اوراق بدهی تامین می‌کنند، توسعه‌دهندگان مستقل مراکز داده و سازندگان مسکن ممکن است برای دریافت تسهیلات به بانک‌های مشترکی مراجعه کنند.

متهم اصلی رکود مسکن همچنان نرخ بهره است

هم‌زمانی رونق ساخت مراکز داده و رکود خانه‌سازی به معنای آن نیست که هوش مصنوعی عامل اصلی رکود مسکن است.

گزارش آلیانز افزایش هزینه تامین مالی را از عوامل اصلی ضعف ساخت‌وساز مسکونی در آمریکا و اروپا می‌داند.

نرخ بهره وام مسکن ۳۰ساله در آمریکا از ۶.۰۵ درصد در فوریه به ۷.۳۳ درصد در اکتبر ۲۰۲۶ رسیده است. افزایش نرخ بهره، قدرت خرید متقاضیان مسکن را کاهش داده و فروش واحد‌های نوساز را دشوارتر کرده است.

در چنین شرایطی، پروژه‌های بزرگ فناوری که از منابع مالی متفاوتی برخوردارند، همچنان به توسعه خود ادامه می‌دهند.

چشم‌انداز خانه‌سازی تا سال ۲۰۲۸

آلیانز پیش‌بینی می‌کند ساخت مسکن در سال‌های ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ همچنان ضعیف‌ترین بخش صنعت ساختمان در آمریکا و اروپا باقی بماند؛ درحالی‌که مراکز داده بیشترین پویایی را خواهند داشت.

تا چند سال پیش، نگرانی‌ها درباره پیامد‌های اقتصادی هوش مصنوعی عمدتا بر آینده مشاغل متمرکز بود. حالا توسعه این فناوری، مسئله دیگری را نیز پیش روی سیاست‌گذاران قرار داده است: چگونه می‌توان زیرساخت‌های موردنیاز اقتصاد دیجیتال را توسعه داد، بدون آنکه تأمین منابع موردنیاز برای ساخت مسکن دشوارتر شود؟