کرمانشاه - ایرنا - نزدیک به ۹ سال پس از زلزله ویرانگر ۲۱ آبان ۱۳۹۶ غرب استان کرمانشاه که خسارت‌های گسترده‌ای به زیرساخت‌های شهری، روستایی و خدمات عمومی وارد کرد، بازسازی برخی فضاهای فرهنگی مناطق آسیب‌دیده همچنان به سرانجام نرسیده است؛ به‌گونه‌ای که اکنون ۶ کتابخانه عمومی در شهرستان‌های سرپل‌ذهاب، ثلاث‌باباجانی، قصرشیرین و بخش کوزران شهرستان کرمانشاه با پیشرفت‌های فیزیکی متفاوت، همچنان در انتظار تأمین ۱۲۰ میلیارد تومان اعتبار برای تکمیل و بازگشت به چرخه خدمات هستند.
به گزارش ایرنا؛ زمین‌لرزه ۷.۳ ریشتری ۲۱ آبان ۱۳۹۶ غرب استان کرمانشاه، یکی از تلخ‌ترین حوادث طبیعی سال‌های اخیر کشور بود که علاوه بر جان‌باختن ۶۲۰ نفر و مصدومیت ۱۲ هزار و ۳۸۶ نفر، به ۱۰ شهرستان و یک‌هزار و ۹۳۲ روستای استان خسارت وارد کرد. بر اساس ارزیابی بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، بیش از ۱۰۸ هزار واحد مسکونی شهری و روستایی نیز در این حادثه آسیب کلی و جزئی دیدند.
اگرچه بخش عمده‌ای از بازسازی واحدهای مسکونی و زیرساخت‌های عمومی مناطق زلزله‌زده در سال‌های گذشته انجام شده است، اما وضعیت برخی ساختمان‌های فرهنگی از جمله کتابخانه‌های عمومی نشان می‌دهد که بازگشت کامل زندگی به این مناطق تنها با بازسازی خانه‌ها و معابر محقق نمی‌شود و فضاهای فرهنگی و آموزشی نیز برای احیای حیات اجتماعی و پاسخگویی به نیازهای نسل جوان اهمیت دارند.
در این میان، ۶ کتابخانه عمومی که در جریان زلزله سال ۱۳۹۶ دچار آسیب‌های سازه‌ای و غیرسازه‌ای شدند، همچنان با مشکلات اعتباری و اجرایی مواجه‌اند و برخی از آن‌ها سال‌هاست در مراحل مختلف ساخت، مقاوم‌سازی یا تکمیل متوقف مانده‌اند.
نیاز ۱۲۰ میلیارد تومانی برای تکمیل ۶ کتابخانه
معاون اداری و مالی اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه روز پنجشنبه در گفت و گو با ایرنا با تشریح آخرین وضعیت این پروژه‌ها گفت: کتابخانه رسالت سرپل‌ذهاب با پیشرفت فیزیکی ۲۰ درصد برای تکمیل به ۳۵ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
«یزدان بهرامی‌نیا» افزود: کتابخانه شهید عارف فتاحی شهرستان ثلاث‌باباجانی نیز با پیشرفت فیزیکی ۵۰ درصد، برای اتمام عملیات اجرایی و بهره‌برداری به ۱۵ میلیارد تومان اعتبار نیازمند است.
وی درباره وضعیت کتابخانه علامه امینی سرپل‌ذهاب اظهار کرد: این پروژه با پیشرفت فیزیکی ۸۳ درصد در میان ۶ کتابخانه آسیب‌دیده بیشترین میزان پیشرفت را دارد، اما برای تکمیل و بهره‌برداری از آن همچنان به هشت میلیارد تومان اعتبار نیاز است.
معاون اداری و مالی اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه ادامه داد: کتابخانه علی‌ابن‌ابی‌طالب (ع) کوزران نیز با پیشرفت فیزیکی ۴۵ درصد برای تکمیل به ۱۲ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
بهرامی‌نیا با اشاره به وضعیت کتابخانه دهخدا در قصرشیرین گفت: این کتابخانه با پیشرفت فیزیکی ۲۵ درصد برای تکمیل پروژه به ۳۰ میلیارد تومان اعتبار نیازمند است.
وی افزود: کتابخانه طالقانی شهرستان ثلاث‌باباجانی نیز با پیشرفت فیزیکی ۲۵ درصد برای اتمام عملیات اجرایی و بازگشت به چرخه خدمات، به ۲۰ میلیارد تومان اعتبار نیاز دارد.
بر اساس آخرین آمار اعلام‌شده از سوی معاون اداری و مالی اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان، مجموع اعتبار مورد نیاز برای تکمیل این ۶ پروژه به ۱۲۰ میلیارد تومان می‌رسد؛ پروژه‌هایی که میزان پیشرفت آن‌ها از ۲۰ تا ۸۳ درصد متغیر است و هر یک برای عبور از وضعیت فعلی به تأمین منابع مالی نیاز دارند.
تخصیص‌نیافتن کامل اعتبارات؛ عامل توقف پروژه‌ها
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه نیز در گفت و گو با ایرنا با اشاره به روند طولانی بازسازی کتابخانه‌های آسیب‌دیده از زلزله گفت: بخش مهمی از مشکلات این پروژه‌ها به نحوه تأمین و تخصیص اعتبارات بازمی‌گردد و محدودیت منابع مالی در سال‌های گذشته موجب شد عملیات اجرایی تعدادی از کتابخانه‌ها در مراحل مختلف متوقف شود.
«پریسا محمدی» با بیان اینکه بازسازی و احداث کتابخانه‌ها نیازمند همکاری دستگاه‌های مسئول در حوزه تأمین اعتبار و اجرای پروژه‌های عمرانی است، افزود: اعتبارات اولیه این پروژه‌ها از محل منابع مدیریت بحران پیش‌بینی شده بود، اما تخصیص محدود و ناکافی منابع، امکان تکمیل آن‌ها را فراهم نکرد.
وی با اشاره به پیگیری‌های انجام‌شده برای تأمین اعتبار پروژه‌ها اظهار کرد: در مدت مسئولیت خود در اداره‌کل کتابخانه‌های عمومی استان، موضوع تکمیل کتابخانه‌های مناطق زلزله‌زده را از مسیرهای مختلف از جمله رایزنی با نمایندگان مجلس، مسئولان استانی، فرمانداران و شهرداران پیگیری کرده‌ایم، اما تأمین اعتبار مورد نیاز همچنان یکی از موانع اصلی بازگشت این کتابخانه‌ها به چرخه خدمات است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه با تأکید بر ضرورت تعیین تکلیف پروژه‌های نیمه‌تمام گفت: مردم مناطق زلزله‌زده نیز مانند دیگر شهروندان استان به فضاهای فرهنگی مناسب، سالن‌های مطالعه و بخش‌های ویژه کودکان و نوجوانان نیاز دارند و نمی‌توان این نیاز را برای مدت طولانی بدون پاسخ گذاشت.
محمدی با اشاره به محدودیت مسئولیت اعتباری نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور توضیح داد: نهاد کتابخانه‌های عمومی در اصل بهره‌بردار کتابخانه‌هاست و پس از آماده‌سازی و تحویل فضای فیزیکی، مسئولیت تجهیز، تأمین منابع کتابخانه‌ای و نیروی انسانی را برعهده می‌گیرد؛ بنابراین تأمین اعتبار ساخت و تکمیل ساختمان‌ها باید از سوی دستگاه‌ها و منابع مسئول در حوزه عمرانی دنبال شود.
وی از رسانه‌ها خواست با طرح مستمر مشکلات این پروژه‌ها، زمینه توجه بیشتر مسئولان و تسریع در تأمین اعتبار مورد نیاز را فراهم کنند تا کتابخانه‌های آسیب‌دیده هرچه زودتر به چرخه خدمات عمومی بازگردند.
خدمات کتابخانه‌ای در زیرزمین؛ دشواری مردم قصرشیرین
وضعیت کتابخانه‌های مناطق زلزله‌زده تنها به پروژه‌های نیمه‌تمام محدود نمی‌شود و در برخی شهرستان‌ها، کمبود فضای مناسب همچنان بر کیفیت خدمات فرهنگی تأثیر گذاشته است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه در این باره با اشاره به وضعیت کتابخانه قصرشیرین گفت: بخشی از خدمات کتابخانه‌ای این شهرستان در فضای زیرزمین ارائه می‌شود و همکاران کتابخانه در شرایط دشوار، به‌ویژه در روزهای گرم سال، تلاش می‌کنند خدمات مورد نیاز مردم را برقرار نگه دارند.
محمدی با بیان اینکه شرایط فعلی پاسخگوی نیازهای فرهنگی شهروندان نیست، افزود: مردم قصرشیرین شایسته برخورداری از یک کتابخانه مناسب با فضای استاندارد برای مطالعه و فعالیت‌های فرهنگی هستند و ارائه خدمات در فضای زیرزمین نمی‌تواند جایگزین یک کتابخانه کامل و مجهز باشد.
وی با اشاره به نیاز این شهرستان به فضای مناسب برای گروه‌های مختلف سنی، از جمله کودکان، نوجوانان و مادران، تأکید کرد: تکمیل و بازسازی ساختمان کتابخانه باید در اولویت قرار گیرد تا امکان ارائه خدمات مطلوب و متناسب با نیازهای جامعه فراهم شود.
کتابخانه‌ها؛ بخشی از زیرساخت فرهنگی بازسازی مناطق زلزله‌زده
معاون توسعه کتابخانه‌های عمومی استان کرمانشاه نیز با اشاره به آثار زلزله بر زیرساخت‌های فرهنگی استان گفت: کتابخانه‌های عمومی از جمله فضاهایی بودند که در جریان زلزله سال ۱۳۹۶ آسیب‌های جدی سازه‌ای دیدند و برخی از آن‌ها با وجود گذشت سال‌ها همچنان به بازسازی و تکمیل نیاز دارند.
«کوروش باباجانی» با اشاره به وضعیت کتابخانه‌های شهرستان‌های زلزله‌زده اظهار کرد: در کنار مشکلات مربوط به ساختمان‌های آسیب‌دیده، نبود فضای مناسب و استاندارد برای ارائه خدمات کتابخانه‌ای در برخی مناطق، دسترسی شهروندان به امکانات فرهنگی را با محدودیت مواجه کرده است.
وی افزود: در شرایطی که کتابخانه‌ها می‌توانند نقش مهمی در تقویت فرهنگ مطالعه، ارتقای آگاهی عمومی و فراهم کردن محیطی امن و سازنده برای کودکان و نوجوانان داشته باشند، تداوم بلاتکلیفی پروژه‌های بازسازی، فرصت بهره‌مندی مردم از این ظرفیت‌ها را محدود می‌کند.
باباجانی با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاه‌های اجرایی و مسئولان شهرستانی برای تأمین منابع مالی پروژه‌ها گفت: تکمیل کتابخانه‌های آسیب‌دیده باید به‌عنوان بخشی از روند بازسازی و توسعه فرهنگی مناطق زلزله‌زده مورد توجه قرار گیرد.
بازسازی مناطق زلزله‌زده با احیای زیرساخت‌های فرهنگی کامل می‌شود
کتابخانه‌های عمومی تنها محل امانت کتاب و مطالعه نیستند؛ این مراکز در بسیاری از شهرها و مناطق کم‌برخوردار، فضایی برای آموزش غیررسمی، فعالیت‌های فرهنگی، تعامل اجتماعی و پرورش استعدادهای کودکان و نوجوانان به شمار می‌روند.
از این منظر، بازگشت کتابخانه‌های آسیب‌دیده به چرخه خدمات، بخشی از روند احیای زندگی اجتماعی در مناطق زلزله‌زده است؛ مناطقی که مردم آن پس از تجربه خسارت‌های سنگین جانی و مالی، همچنان به امکانات عمومی و فرهنگی مناسب نیاز دارند.
اکنون ۶ کتابخانه عمومی در سرپل‌ذهاب، ثلاث‌باباجانی، قصرشیرین و کوزران، با مجموع ۱۲۰ میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز، در انتظار تکمیل و بهره‌برداری قرار دارند؛ پروژه‌هایی که بخشی از آن‌ها به مراحل پایانی نزدیک شده‌اند و برخی دیگر همچنان در ابتدای مسیر تکمیل هستند.
تأمین اعتبار این طرح‌ها و تعیین زمان‌بندی روشن برای پایان عملیات اجرایی، می‌تواند زمینه بازگشت تدریجی این مراکز به چرخه خدمات را فراهم کند؛ موضوعی که در آستانه سالگرد زلزله ۲۱ آبان، بار دیگر ضرورت توجه به زیرساخت‌های فرهنگی مناطق آسیب‌دیده را یادآور می‌شود.
در استان کرمانشاه با بیش از ۲ میلیون نفر جمعیت اکنون ۱۰۷ کتابخانه شامل ۸۴ کتابخانه فعال نهادی و ۲۳ کتابخانه مشارکتی فعال است. ۳۲ هزار و ۷۶۶ نفر عضو این کتابخانه هستند و در حال حاضر یک میلیون و ۲۲۷ هزار و ۵۶۲ نسخه کتاب نیز در این کتابخانه‌ها موجود است.