مازندران- نویسنده و پژوهشگر مازندرانی با تاکید بر تداوم جایگاه کتاب در عصر گسترش فناوری‌های دیجیتال گفت: فضای مجازی با وجود دسترسی گسترده به اطلاعات، نمی‌تواند جایگزین کتاب و مطالعه عمیق شود.

جهانگیر نصری اشرفی در گفت‌وگو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در ساری، با اشاره به اینکه جامعه امروز در عصر آموزش‌های علمی و سازمان‌یافته قرار دارد، اظهار کرد: آموزش‌وپرورش می‌تواند با اختصاص بخشی از برنامه روزانه مدارس به مطالعه، نقش موثری در ایجاد عادت کتاب‌خوانی ایفا کند. حتی اختصاص روزانه ۳۰ تا ۴۰ دقیقه به مطالعه کتاب، در فضایی هدایت‌شده و با حضور مربیانی آشنا به حوزه کتاب و شیوه‌های ترویج مطالعه، می‌تواند تاثیر قابل‌توجهی در شکل‌گیری این عادت در کودکان داشته باشد.

وی افزود: تجربه بسیاری از کشورهایی که فرهنگ کتاب‌خوانی در آنها رونق بیشتری دارد، نشان می‌دهد که آموزش مطالعه از سنین پایین و در محیط کودکستان و دبستان آغاز می‌شود. در چنین شرایطی، کتاب‌خوانی به‌تدریج به بخشی از زندگی روزمره کودکان تبدیل می‌شود. امیدوارم این رویکرد در نظام آموزشی کشور ما نیز مورد توجه قرار گیرد و مدیران آموزش‌ و پرورش، معلمان و مسئولان مربوطه برای تحقق آن برنامه‌ریزی کنند.

فضای مجازی جای کتاب را نمی‌گیرد؛ مطالعه عمیق همچنان ضرورت دارد

این نویسنده و پژوهشگر با تاکید بر اهمیت انتخاب کتاب متناسب با گروه‌های سنی مختلف تصریح کرد: امروز کتاب‌ها از نظر موضوع و مخاطب دسته‌بندی شده‌اند و این ظرفیت ارزشمندی است؛ اما نکته مهم آن است که این دسته‌بندی‌ها به‌درستی به کودکان معرفی شوند. کتابی می‌تواند با کودک ارتباط برقرار کند که با ذهن، احساسات و ویژگی‌های شخصیتی او تناسب داشته باشد و انگیزه لازم برای مطالعه را در وی ایجاد کند. تحقق این هدف نیز به مربیانی نیاز دارد که شناخت کافی از روحیات و شخصیت کودکان و همچنین دنیای کتاب داشته باشند.

نصری اشرفی ادامه داد: اگر کتاب‌خوانی از کودکستان و دبستان به‌درستی آغاز شود، می‌توان امیدوار بود که دیگر تفاوت نسل‌ها، از جمله نسل زد و نسل‌های دیگر، مانعی برای انس با کتاب نباشد؛ زیرا علاقه به مطالعه در همان سال‌های نخست زندگی شکل گرفته است.

وی در ادامه گفت: بسیاری از مردم در کشورهای توسعه یافته، اوقات فراغت خود را با مطالعه می‌گذرانند این موضوع در مقایسه با شرایطی که بسیاری از افراد در جامعه ما برای گذراندن اوقات فراغت به تلفن همراه وابسته‌اند، قابل تامل است.

این پژوهشگر در پاسخ به دیدگاه‌هایی که با گسترش فضای مجازی، جایگاه کتاب را کمرنگ‌شده می‌دانند، اظهار کرد: این تصور که با وجود تلفن همراه و فضای مجازی دیگر نیازی به کتاب نداریم، تصور درستی نیست. واقعیت این است که بخش مهمی از دانش و اطلاعاتی که در فضای مجازی منتشر می‌شود، ریشه در کتاب و منابع مکتوب دارد؛ حتی هوش مصنوعی نیز از دانش انباشته‌شده در منابع مختلف، از جمله کتاب‌ها، بهره می‌گیرد.

وی با اشاره به ضرورت توجه مسئولان فرهنگی به ترویج مطالعه گفت: کتاب‌خوانی باید به بخشی از زندگی روزمره مردم تبدیل شود؛ همان‌طور که تحصیل، کسب تجربه در محیط کار و یادگیری، بخش جدایی‌ناپذیر زندگی هستند. برای رسیدن به این هدف، لازم است فرهنگ مطالعه به‌صورت قاعده‌مند و با برنامه‌ریزی مستمر در جامعه تقویت شود.

نصری اشرفی در ادامه با اشاره به تفاوت ماهوی کتاب و فضای مجازی خاطرنشان کرد: فضای مجازی اگرچه حجم گسترده‌ای از اطلاعات را در اختیار مخاطبان قرار می‌دهد، اما همه این اطلاعات لزوما درست و معتبر نیستند و گاهی انباشت اطلاعات در این فضا به نوعی توهم دانایی منجر می‌شود. در مقابل، کتاب‌ها معمولا حاصل پژوهش و تالیف افرادی مشخص و صاحب‌نظر هستند و امکان ارزیابی، تمرکز و قضاوت دقیق‌تر درباره محتوای آنها وجود دارد.

وی ادامه داد: بنابراین مقایسه کتاب با فضای مجازی، مقایسه‌ای هم‌تراز نیست. هر یک، جایگاه و کارکرد خود را دارند، اما کتاب همچنان یکی از مهم‌ترین بسترهای انتقال و تعمیق دانش معتبر است و نباید نقش آن در تربیت فکری و فرهنگی جامعه نادیده گرفته شود.

این نویسنده و پژوهشگر در پایان ابراز امیدواری کرد که مسئولان آموزشی و فرهنگی با اتخاذ سیاست‌های روشن، اختصاص زمان مشخص برای مطالعه در مدارس، تربیت مربیان آشنا با ادبیات کودک و نوجوان و معرفی هدف‌مند کتاب‌های متناسب با گروه‌های سنی، زمینه گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی را در جامعه فراهم کنند.