سیاست‌های محدودکننده باکو علیه حجاب، دانش‌آموزان و معلمان محجبه را پشت در‌های مدارس نگه داشته و موجی از اعتراض‌ها را برانگیخت.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ مینا عظیمی - مسئله حجاب در جمهوری آذربایجان دیگر صرفا اختلافی بر سر مقررات پوشش در مدارس نیست، بلکه به بحرانی در حال گسترش در مراکز آموزشی تبدیل شده است؛ بحرانی که در پی آن، دانش‌آموزان و معلمان به دلیل داشتن حجاب از ورود به مدارس منع شده‌اند. ویدئو‌های منتشرشده از این اتفاقات، دخترانی را نشان می‌دهد که بیرون از مدارس منتظر مانده‌اند و معلمانی که هنگام خداحافظی با شاگردان خود اشک می‌ریزند.
این تحولات بار دیگر بحث درباره آزادی عقیده و حق برخورداری از آموزش را داغ کرده است؛ در حالی که درخواست‌ها برای جلوگیری از تبدیل شدن لباس فرم مدرسه به عاملی برای محرومیت دختران از تحصیل افزایش یافته است.
دولت جمهوری آذربایجان در ۲۱ سپتامبر گذشته، اصلاحاتی را در مقررات لباس فرم مدارس تصویب کرد؛ اقدامی که به ادعای مقام‌های این کشور، با هدف تقویت ماهیت سکولار آموزش عمومی صورت گرفته است.
بر اساس این مقررات، استفاده از پوشش‌ها یا لباس‌هایی که با لباس فرم یکسان مدارس مغایرت داشته باشند یا از نظر مقام‌ها با اصل سکولار بودن آموزش تعارض پیدا کنند، ممنوع است.
این اصلاحات پس از آن تصویب شد که الهام علی‌اف، رئیس جمهوری آذربایجان، در ماه ژوئیه گذشته فرمانی درباره اجرای لباس فرم یکسان در مراکز آموزشی دولتی صادر کرد. با این حال، اجرای این مقررات بحث‌هایی را درباره حدود الزام به رعایت لباس فرم مدارس و ارتباط آن با آزادی استفاده از حجاب به راه انداخت؛ آن هم در کشوری که اکثریت جمعیت آن مسلمان هستند.
اشک‌های معلمان و دانش‌آموزان صرفا لحظاتی گذرا از یک خداحافظی نبود، بلکه بازتابی از عمق بحرانی بود که در مدارس شکل گرفته است. پس از آنکه تعدادی از دختران دانش‌آموز و معلمان به دلیل داشتن حجاب از ورود به مدارس منع شدند، این اتفاق واکنش‌های خشم‌آلود و اعتراض‌هایی را برانگیخت و موضوع آزادی عقیده و حق تحصیل را بار دیگر در کانون توجه قرار داد.
یک معلم آذربایجانی روایت کرده است که از او خواسته شد روسری خود را بردارد؛ اتفاقی که پیش از خداحافظی او با شاگردانش و در حالی رخ داد که اشک در چشمانش حلقه زده بود. او تاکید کرد که حجاب مانعی برای انجام وظایف شغلی‌اش نیست و بر پایبندی خود به دفاع از حقوقش و حق کودکان برای تحصیل، بدون چشم‌پوشی از اصول دینی‌اش، تاکید کرد.
پیامد‌های این مناقشه تنها به معلمان محدود نمانده است. در مطالب منتشرشده در فضای مجازی گزارش‌هایی درباره جلوگیری از ورود دانش‌آموزان محجبه به مدارسشان منتشر شده است. همچنین ویدئو‌ها و تصاویری که فعالان منتشر کرده‌اند، دخترانی را نشان می‌دهد که به دلیل داشتن حجاب، امکان حضور در کلاس‌های درس را نیافته و بیرون از محوطه مدارس یا در حیاط آنها منتظر مانده‌اند.
با گسترش این مناقشه، دانش‌آموزان در چندین مدرسه با همکلاسی‌ها و معلمانی که به دلیل پوشش سر از ورود به مدارس منع شده بودند، ابراز همبستگی کردند. برخی از آنها نیز شعار‌هایی در حمایت از آزادی استفاده از حجاب سر دادند.
فعالان فضای مجازی همچنین تصاویر و ویدئو‌هایی از دانش‌آموزان محجبه منتشر کردند و مخالفت خود را با تبدیل شدن پوشش دینی به عاملی برای محرومیت دختران از تحصیل اعلام کردند.
در برخی مطالب منتشرشده همچنین روایت‌هایی درباره تعیین مهلت برای دانش‌آموزان تا ابتدای هفته برای تصمیم‌گیری درباره حجابشان مطرح شده است؛ این در حالی است که ادعا‌هایی درباره اعمال فشار بر آنها نیز مطرح شده، از جمله هشدار‌هایی مبنی بر اینکه اصرار بر حفظ حجاب ممکن است بر آینده تحصیلی‌شان تاثیر بگذارد.
انتشار مطالبی درباره جلوگیری از ورود مادر یکی از کشته‌شدگان جنگ قره‌باغ به مدرسه به دلیل داشتن حجاب نیز واکنش کاربران شبکه‌های اجتماعی را برانگیخت. برخی کاربران معتقد بودند که این محدودیت‌ها تنها دانش‌آموزان و معلمان را هدف قرار نمی‌دهد، بلکه افرادی از جامعه را نیز دربرمی‌گیرد که بر حفظ مظاهر دینی خود اصرار دارند.
هم‌زمان با این تحولات، انتقاد‌ها در شبکه‌های اجتماعی از آنچه فعالان محدود کردن آزادی عقیده در جمهوری آذربایجان می‌خوانند، افزایش یافته است. منتقدان خواستار توضیح دلایل ممنوعیت حجاب در مراکز آموزشی و تضمین حق دانش‌آموزان و معلمان برای انجام مناسک دینی خود، بدون مواجهه با طرد شدن یا محرومیت از تحصیل، شده‌اند.
برخی وبلاگ‌نویسان معتقدند که داشتن حجاب نباید دلیلی برای محرومیت دختران از تحصیل باشد. آنها تاکید کرده‌اند که حق آموزش نباید با آزادی عقیده در تعارض قرار گیرد و مقررات مدارس نیز نباید به ابزاری برای کنار گذاشتن دانش‌آموزان به دلیل انتخاب‌های دینی‌شان تبدیل شود.
این مناقشه به نقش سازمان‌های مدافع حقوق زنان نیز کشیده شده است. برخی کاربران از موضع این سازمان‌ها در قبال منع ورود زنان و دختران محجبه به مدارس پرسیده‌اند و معتقدند دفاع از حقوق زنان و آزادی انتخاب آنها باید شامل زنانی نیز بشود که آگاهانه و با اراده خود حجاب را انتخاب می‌کنند.
هم‌زمان با افزایش بحث‌ها درباره این موضوع، برخی کاربران از کندی سرعت اینترنت در جمهوری آذربایجان، به‌ویژه در پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، تیک‌تاک و دیگر برنامه‌های امکان‌دهنده انتشار ویدئو، خبر داده‌اند.
منبع: الجزیره