تهران-ایرنا- افتتاح جاده واخان، چشم‌انداز اتصال مستقیم افغانستان به چین و تقویت نقش ترانزیتی کابل را پررنگ‌تر کرده است؛ با این حال، تحقق این هدف و تبدیل واخان به مسیر تازه تجارت چین، همچنان به تأمین امنیت پایدار، توسعه زیرساخت‌های مرزی و اراده پکن برای گسترش مبادلات تجاری از این مسیر وابسته است.
به گزارش روز دوشنبه ایرنا از نشریه نیکی آسیا، محمد طیب صفدر استادیار مطالعات جهانی در دانشگاه «ویرجینیای» آمریکا در این باره، اظهار داشت: ابتکار «کمربند و جاده» دست‌کم در غرب آسیا، همان‌قدر که به توسعه مربوط می‌شود، به تامین امنیت غرب چین نیز ارتباط دارد.
وی با بیان اینکه استفاده از مسیر، گزینه‌های پیش روی افغانستان را افزایش خواهد داد، افزود: این امر در بلندمدت، اهرم فشار اسلام‌آباد [پاکستان] بر کابل را بیش از پیش کاهش خواهد داد.
کابل هفته گذشته جاده راهبردی «خامه-واخان» که به چین متصل می‌شود، را افتتاح کرد.
محمد ارسلا خروتی معاون امور ساختمانی وزارت احیا و انکشاف دهات افغانستان، افتتاح مسیر جاده‌ای «واخان» را یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین پروژه‌ها در این منطقه دانست و اظهار داشت که با بهره‌برداری از این مسیر، مشکلات ساکنین منطقه «واخان» حل و اقتصاد آنان نیز تقویت شود.
سمیع یوسفزی کارشناس امور افغانستان هم بر این باور بود که مزیت اصلی این کشور، موقعیت ارتباطی آن و ایفای نقش ترانزیتی میان آسیای مرکزی، چین، پاکستان و هند است.
کریدور واخان، منطقه‌ای کوهستانی و دورافتاده در شمال شرقی افغانستان است که با طول ۳۵۰ کیلومتر و عرضی متغیر بین ۱۳ تا ۶۵ کیلومتر، موقعیتی بسیار راهبردی دارد.
این باریکه جغرافیایی از جنوب با منطقه «گلگت-بلتستان» پاکستان، از شمال با ولایت خود مختار «کوهستان» بدخشان تاجیکستان و از شرق با منطقه «شین‌جیانگ» چین هم‌مرز، است.
پیشینه تاریخی این دالان به سال ۱۸۹۵ بازمی‌گردد؛ زمانی که بر اساس معاهده‌ای بین‌المللی، به عنوان یک منطقه حائل میان قلمرو هند بریتانیا و امپراتوری روسیه تزاری ایجاد شد تا از همسایگی مستقیم و اصطکاک احتمالی این دو قدرت استعماری وقت جلوگیری کند.
یوسفزی، خاطرنشان کرد که در صورتی که این کشور به بخشی از یک شبکه جاده‌ای منطقه‌ای و مشترک تبدیل شود، فرصت‌های فراوانی برای بهره‌مندی خود افغانستان نیز به وجود خواهد آمد.
اظهارات کارشناس امور افغانسات درحالی مطرح شد که برخی از ناظران بر این باورند که اگرچه این مسیر می‌تواند روزی به راه جایگزین پکن برای دسترسی به خلیج فارس تبدیل شود اما کاربردی شدن آن به ارتقای امنیت و برطرف کردن کمبودهای زیرساختی در این منطقه مرزی، بستگی خواهد داشت.
در همین راستا، امتیاز گل مدیر مرکز پژوهش‌ها و مطالعات امنیتی در اسلام‌آباد به اولویت کلیدی امنیت برای چین اشاره و اظهار داشت: تا زمانی که کابل اقدامات امنیتی ملموسی صورت ندهد، بعید است پکن بستر مبادلات تجاری با افغانستان را از طریق کریدور واخان فراهم سازد.
تحلیلگران همچنین تاکید داشت که علاوه بر چالش‌های امنیتی، بستر کوهستانی و صعب‌العبور منطقه، نبود زیرساخت‌های هماهنگ و متقابل در دو طرف مرز و به احتمال بسیار زیاد، عدم تمایل جدی از سوی چین، سبب شده است که این مسیر جدید تا تبدیل شدن به یک راه مواصلاتی عملیاتی و کاربردی، راه درازی در پیش داشته باشد.