در حالی که دونالد ترامپ پس از شکست سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای تلاش می‌کند پرونده جنگ با ایران را مختومه اعلام کند، واقعیت‌های میدانی در خلیج فارس روایت دیگری دارند. حملات اخیر به پایگاه‌های آمریکایی و تشدید درگیری‌ها در تنگه هرمز نشان می‌دهد که تهران نه تنها قصد عقب‌نشینی ندارد، بلکه با جسارت بیشتری به فشارهای واشنگتن پاسخ می‌دهد.

به گزارش خبرآنلاین، روزنامه واشنگتن‌پست در گزارشی تحلیلی به بررسی وضعیت فعلی درگیری‌ها میان ایران و آمریکا پرداخت و نوشت که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا پس از شکست‌های سنگین جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای و آماده شدن دموکرات‌ها برای در دست گرفتن اکثریت کنگره، مشتاق است تا جنگ نامحبوب با ایران را پشت سر بگذارد. با این حال، هیچ نشانه‌ای مبنی بر پایان نزدیک این جنگ که ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل آغازگر آن بودند، دیده نمی‌شود. برعکس، برداشت تهران از کاهش اراده سیاسی آمریکا، باعث جسورتر شدن این کشور شده است.

هفته گذشته، پس از آنکه ترامپ در آرامستان ملی آرلینگتون مدعی شد که در جنگ «پیروز» شده است، ایران سه بار بحرین را که میزبان یک پایگاه دریایی عظیم آمریکایی است، هدف قرار داد. روز چهارشنبه نیز اعلام کرد که یک پایگاه نظامی در کویت را که نیروهای آمریکایی در آن مستقر هستند، هدف قرار داده است. این حملات مجدد به کشورهای حاشیه خلیج فارس، هم‌زمان با حملات نیروهای یمنی به عربستان سعودی و خسارات شدید اقتصادی ناشی از درگیری‌ها در تنگه هرمز رخ می‌دهد.

بحران در تنگه هرمز و بن‌بست در مذاکرات

ویدئوهای تاییدشده توسط واشنگتن‌پست از تنگه هرمز، گذرگاه حیاتی برای محموله‌های نفتی منطقه، نشان‌دهنده آتش‌سوزی در نفت‌کش‌ها و برخاستن ستون‌های دود در پی حملات روزانه در ماه جاری است. مقام‌های ایرانی با تکیه بر آنچه سرزنش ترامپ توسط مردم آمریکا در انتخابات میان‌دوره‌ای می‌دانند، هیچ نشانه‌ای از عقب‌نشینی نشان نمی‌دهند. محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران روز یکشنبه در سخنرانی خود هشدار داد که وضعیت فعلی فشارهای اقتصادی بین‌المللی که ترامپ آن را استراتژی کلیدی برای تسلیم نهایی می‌داند، پایدار نیست. او تاکید کرد که اگر آمریکا «اشتباه دیگری مرتکب شود»، ارتش ایران «جغرافیای میدان نبرد را تعیین خواهد کرد.»

به گفته عبدالله بندر العتیبی، استادیار امور بین‌الملل در دانشگاه قطر، هر دو کشور ایران و آمریکا از نمی‌خواهند اولین امتیاز را در مذاکرات بدهند. مسائل عمده این درگیری، از جمله کنترل تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا، سرنوشت برنامه هسته‌ای ایران و حمایت تهران از نیروهای نیابتی منطقه‌ای همچنان حل‌نشده باقی مانده است.

با وجود ادعای کاخ سفید مبنی بر اینکه ایران به یک «کشور شکست‌خورده» تبدیل شده و اقتصاد آن در حال فروپاشی است، آمارهای موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک نشان می‌دهد که تنها در ۱۶ روز نخست ماه نوامبر، ۱۶ حمله به کشتی‌ها در تنگه هرمز صورت گرفته است. گرگوری برو، تحلیلگر انرژی خاورمیانه در گروه مشاوره اوراسیا معتقد است که تنگه هرمز نه باز است و نه بسته، بلکه در وضعیت مورد مناقشه قرار دارد و عقب‌نشینی آمریکا به معنای پایان جنگ، به ویژه برای کشورهای خلیج فارس نیست.

تاوان اقتصادی کشورهای حاشیه خلیج فارس

این جنگ منطقه را در یک درگیری مزمن گرفتار کرده است، بدون آنکه مسیر روشنی برای یک نتیجه قاطع نظامی یا توافق صلح گسترده وجود داشته باشد. در هفته‌های نخست جنگ که حملات پهپادی و موشکی ایران به کشورهای خلیج فارس در واکنش به حمله نظامی آمریکا آغاز شد، مقامات این کشورها در انظار عمومی بر شراکت خود با آمریکا تاکید کردند، اما در خفا بسیاری از تصمیم ترامپ برای آغاز جنگ گلایه داشتند. اکنون پس از نزدیک به ۹ ماه، با وجود مخالفت ترامپ با راه‌حل دیپلماتیک پیشنهادی قطر که مورد حمایت سایر کشورهای خلیج فارس نیز هست، نوعی حس تسلیم در منطقه شکل گرفته است.

تأثیرات اقتصادی این جنگ در سراسر کشورهای ثروتمند خلیج فارس محسوس است و صندوق بین‌المللی پول پیش‌بینی می‌کند که تولید ناخالص داخلی این کشورها در سال جاری به طور متوسط نزدیک به ۵ درصد کاهش یابد. با این حال، این تاثیرات به طور نامتوازنی در بحرین، قطر و کویت که گزینه‌های جایگزینی برای دور زدن تنگه هرمز ندارند، به شدت احساس می‌شود. در بحرین، کشوری جزیره‌ای با جمعیت ۱ میلیون و ۶۰۰ هزار نفر که به واردات وابسته است، این بحران شدت بیشتری دارد. کاهش شدید گردشگری، افزایش قیمت‌ها و اختلال در واردات کالا، اقتصاد این کشور را با چالش‌های جدی مواجه کرده و بسیاری از کسب‌وکارها را به تعطیلی کشانده است.