امروز دیگر همه تحلیلگران بین‌المللی متفق‌القول، معتقدند جنگ آمریکا علیه ایران، معادلات انرژی و تجارت‌جهانی را با چالش‌های کم‌سابقه‌ای مواجه و اهمیت راهبردی آبراه‌های حیاتی منطقه، به‌ویژه تنگه هرمز و تنگه باب‌المندب، را بیش از پیش آشکار کرده‌است.
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: شبکه آمریکایی «سی. ان. ان» روز شنبه در گزارشی تاکید کرد که اختلال در عبور نفتکش‌ها، افزایش قیمت نفت خام به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه و گزارش حملات به کشتی‌ها، نشان می‌دهد پیامدهای جنگ علیه ایران به میدان نظامی محدود نمانده و اقتصاد جهانی را نیز تحت تأثیر قرار داده‌است.
تغییر راهبردی در دو مسیر حیاتی تجارت جهانی
جنگ میان آمریکا و ایران، بازارجهانی نفت را دستخوش تغییرات گسترده‌ای کرده، چراکه جریان انتقال نفت از طریق دو آبراهه حیاتی، یعنی تنگه هرمز و در هفته‌های اخیر، تنگه باب‌المندب، به‌شدت مختل شده‌است.
ایران اکنون حملات خود به نفتکش‌هایی را که از تنگه‌هرمز و خلیج فارس عبور می‌کنند، تشدید کرده‌است؛ اقدامی که حجم نفت خروجی از منطقه را کاهش داده و قیمت جهانی نفت خام را در سطحی بالاتر از ۱۰۰ دلار به‌ازای هر بشکه، نگه داشته‌است.
براساس اعلام سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس، که امنیت دریایی منطقه را زیرنظر دارد، طی هفته گذشته ۱۲حمله به کشتی‌ها در داخل یا نزدیکی تنگه‌هرمز گزارش شده‌است. همچنین، در اوایل همین هفته، دو کشتی باری درپی حملاتی جداگانه با پرتابه‌هایی با منشأ نامشخص غرق شدند.
دلیل تشدید حملات ایران
در چنین شرایطی تحلیلگران می‌گویند تشدید حملات ایران در واکنش به نفتی است که طی هفته‌های اخیر از تنگه‌هرمز عبور کرده و از منطقه خارج شده‌است.
ارتش آمریکا عملیاتی را برای انتقال نفت از طریق این تنگه هدایت کرده که با محوریت کمک به عبورهای پنهانی (Dark Transits) انجام می‌شود؛ به این صورت که نفتکش‌ها فرستنده‌های مخابراتی خود را خاموش می‌کنند و نفت را به کشتی‌هایی منتقل می‌کنند که در انتظار دریافت محموله در خلیج عمان هستند.
این درگیری، که اکنون وارد هشتمین ماه خود شده، دامنه گسترده‌تری پیدا کرده و درگیری میان عربستان و حوثی‌های مورد حمایت ایران در یمن را نیز دربر گرفته‌است. حوثی‌ها نفتکش‌های سعودی را که از تنگه باب‌المندب عبور می‌کنند، هدف قرار داده و در روزهای اخیر نیز حملات مرگباری به فرودگاه بین‌المللی اصلی ریاض انجام داده‌اند. تحلیلگران معتقدند این بحران پیامدهای بلندمدتی برای بازارجهانی نفت خواهد داشت.
«گئورگ زاخمان»، پژوهشگر ارشد اندیشکده «بروگل»، به شبکه سی. ان. ان گفته است کشورهای واردکننده نفت بیش از پیش درک می‌کنند برای کاهش آسیب‌پذیری خود در برابر شوک‌های خارجی، باید مصرف نفت‌شان را به‌صورت ساختاری کاهش دهند.
او براین اعتقاد است که این اقدام، در کنار تدابیر دیگر، می‌تواند به آنها کمک کند خود را در برابر وضعیت بازارجهانی، که روزبه‌روز نامطمئن‌تر می‌شود، حفظ کنند.
اهمیت راهبردی باب‌المندب
پس از اینکه جنگ، جریان انتقال نفت از تنگه هرمز، را مختل کرد، اهمیت راهبردی تنگه باب‌المندب افزایش یافت. «ریچارد برونز»، از بنیان‌گذاران شرکت پژوهشی انرژی اَسپکتس (Energy Aspects)دراین زمینه معتقد است: در اوج فعالیت این مسیر، روزانه حدود ۴٫۵ میلیون بشکه نفت خام از بندر «ینبع» عربستان در ساحل دریای سرخ صادر می‌شد و بخش عمده این محموله‌ها، یعنی حدود ۳ میلیون بشکه در روز، از طریق تنگه باب‌المندب از منطقه خارج می‌شد. بااین‌حال، او تصریح کرده‌است که پس از اینکه تهدید حوثی‌ها در تابستان امسال شدت گرفت، این جریان‌های صادراتی فروپاشید.
یوهانس راوبال، تحلیلگر ارشد نفت خام در شرکت کپلر نیز به سی. ان. ان گفت که چنانچه حوثی‌ها تهدید کشتی‌های متعلق به همه کشورها را آغاز کنند، این چالش ضربه دیگری به بازار نفت خام وارد خواهد کرد. این اتفاق بار دیگر قیمت‌ها را به‌شدت افزایش می‌دهد و توازن عرضه و تقاضا را بسیار فشرده‌تر خواهد کرد.
تأثیر بحران بر کشورهای آسیایی
کشورهای آسیایی، که بزرگ‌ترین خریداران نفت عربستان هستند، در طول جنگ بیشترین فشار ناشی از این بحران را متحمل شده‌اند، اما با کاهش مصرف نفت، خود را با شرایط تطبیق داده‌اند.
چین نیز با استفاده از ذخایر راهبردی‌اش، میزان واردات نفت را به‌شدت کاهش داده‌است. این بحران همچنین برخی کشورهای خاورمیانه را به بررسی مسیرهای جدید صادراتی از طریق خطوط لوله‌ای سوق داده که هنوز ساخته نشده‌اند.