گفتوگوهای دولت آمریکا با اسپیس‌ایکس، که معمولاً مقام‌های پنتاگون و کاخ سفید نیز در آن حضور داشتند، اغلب بر جلوگیری از استفاده گروه‌هایی مانند حوثی‌های مورد حمایت ایران در یمن و حزب‌الله لبنان از پایانه‌های استارلینک متمرکز بود. مقام‌های دولت بایدن چندین بار اطلاعاتی را با اسپیس‌ایکس به اشتراک گذاشتند که نشان می‌داد حوثی‌ها و حزب‌الله از پایانه‌های استارلینکِ منتقل‌شده به مسیرهای غیرمجاز استفاده می‌کنند؛ تجهیزاتی که از طریق واسطه‌ها به دست این گروه‌های مسلح رسیده بود.
رویترز نوشت: شش مقام ارشد پیشین آمریکا که از این موضوع اطلاع دارند، می‌گویند مدت‌ها پیش از محدود شدن دسترسی ارتش اوکراین به سامانه ارتباطات ماهواره‌ای استارلینک متعلق به ایلان ماسک در ماه جاری، دولت‌های بایدن و ترامپ چندین بار از شرکت اسپیس‌ایکس خواسته بودند خدمات استارلینک را در کشورهای مختلف فعال یا غیرفعال کند.
به گزارش «انتخاب»؛ در ادامه این مطلب آمده است: به گفته چهار نفر از این مقام‌های پیشین، درخواست‌ها در دوران ریاست‌جمهوری جو بایدن شامل قطع خدمات برای جلوگیری از استفاده شبه‌نظامیان نیابتی ایران در یمن و لبنان از استارلینک برای برقراری ارتباط، و همچنین فعال‌سازی این سامانه برای فراهم کردن دسترسی به اینترنت در داخل ایران و اوکراین با هدف حمایت از نیروهای نظامی این کشورها بود.
به همین ترتیب، یک مقام ارشد پیشین دولت ترامپ و فردی مطلع از موضوع به رویترز گفتند که دولت دونالد ترامپ پس از حملات آمریکا و اسرائیل در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ از ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، خواسته بود خدمات استارلینک را در ایران در دسترس قرار دهد؛ با این امید که این اقدام دسترسی به اینترنت و امکان برقراری ارتباط را برای معترضان تقویت کند.
تمام افرادی که با رویترز گفت‌وگو کردند، به شرط ناشناس ماندن سخن گفتند. درخواست‌های پیشین آمریکا درباره دسترسی به استارلینک برای نخستین بار در این گزارش منتشر می‌شود.
اختلاف اخیر بر سر محدودیت‌های اعمال‌شده بر استفاده اوکراین از خدمات ماهواره‌ای اسپیس‌ایکس، پرسش‌هایی را درباره روابط دولت آمریکا با ماسک مطرح کرده است؛ شرکتی که سامانه‌های آن برای ارتش آمریکا و متحدان این کشور اهمیت حیاتی دارند.
درخواست‌های دولت‌های بایدن و ترامپ از ماسک، نشان‌دهنده رابطه‌ای نزدیک است که در چارچوب آن، دولت‌های آمریکا برای اجرای سیاست خارجی خود، بیش از هر زمان دیگری به یک شرکت خصوصی متکی شده‌اند.
محدودیت‌های اخیر علیه اوکراین، با وجود آنکه این کشور متحد آمریکاست، مقام‌های اروپایی را نیز نگران کرده است. برخی از آنان استدلال می‌کنند که اروپا باید توانایی‌های مستقل خود را در زمینه ارتباطات ماهواره‌ای نظامی توسعه دهد؛ زیرا در حال حاضر هیچ جایگزین عملی و مناسبی وجود ندارد که بتوان در کوتاه‌مدت از آن استفاده کرد.
محدودیت‌های استارشیلد توان نظامی اوکراین را مختل می‌کند
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، هفته گذشته گفت دسترسی کشورش به «استارشیلد» (Starshield)، نسخه نظامی سامانه استارلینک، عمداً محدود شده و این اقدام عملکرد پهپادهای نظامی اوکراین را مختل کرده است.
او همچنین گفت سرعت خدمات استارلینک کاهش یافته است؛ اوکراین از این سامانه در برخی فعالیت‌های نظامی، از جمله دفاع در برابر حملات موشکی روسیه، استفاده می‌کند.
رویترز پیش‌تر گزارش داده بود که دستور کاهش سرعت خدمات استارشیلد از داخل کاخ سفید صادر شده است. دولت ترامپ کاهش سرعت را تأیید کرده، اما نگفته است که آیا دستور این اقدام را صادر کرده بود یا خیر.
کاخ سفید در پاسخ به درخواست رویترز برای اظهارنظر، این خبرگزاری را به اظهارات ترامپ در روز جمعه ارجاع داد. ترامپ گفته بود درباره مشکلات دسترسی اوکراین به استارلینک با ماسک صحبت نکرده است و افزود: «اگر مشکلی وجود داشته باشد، آن را برطرف خواهم کرد.»
هالینا یوسیپیوک، سخنگوی سفارت اوکراین در واشنگتن، گفت اولویت کشورش «بازگرداندن هرچه سریع‌تر سرعت عادی خدمات است؛ زیرا جان مردم ما به آن وابسته است.»
اسپیس‌ایکس به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد؛ بااین‌حال، ماسک اوایل این هفته در پیامی در شبکه‌های اجتماعی نوشت: «سامانه‌های استارشیلد متعلق به دولت آمریکا هستند و تحت کنترل آن قرار دارند. هرگونه محدودیت در سرعت یا میزان استفاده، از سوی ارتش آمریکا و در نهایت رئیس‌جمهور ایالات متحده تعیین می‌شود.»
جیسون کرو، نماینده دموکرات کنگره آمریکا، روز جمعه خواستار شفاف‌سازی درباره تغییرات اخیر در خدمات ماهواره‌ای اوکراین شد و گفت وابستگی آمریکا به اسپیس‌ایکس خطراتی به همراه دارد.
کرو گفت: «میلیاردرهایی که از طریق انتخابات برگزیده نشده‌اند و شرکت‌های خصوصی نباید درباره آنچه به نفع امنیت ملی آمریکا است، تصمیم بگیرند.»
برای اوکراین، خدمات اینترنتی استارلینک به شریان حیاتی ارتباطات میان یگان‌های مستقر در خطوط مقدم تبدیل شده است. نیروهای این کشور می‌گویند در حال حاضر هیچ رقیبی توانایی‌های محصولات اسپیس‌ایکس را ندارد.
گیرنده‌های استارشیلد که تا حد زیادی در برابر اخلال رادیویی مقاوم‌اند، به‌عنوان سامانه‌های هدایت نصب‌شده روی پهپادها و برای برقراری ارتباط با خلبانان از راه دور مورد استفاده قرار می‌گیرند. پهپادهای اوکراینی با کمک این سامانه‌ها حتی در عمق خطوط روسیه در داخل خاک اوکراین نیز فعالیت می‌کنند.
نفوذ ماسک موجب افزایش ابهام شده است
شرح تصویر: یک نظامی اوکراینی از تیپ ۴۷ در حال آماده‌سازی تجهیزات اینترنت ماهواره‌ای استارلینک در مواضع خود در خط مقدم، در نزدیکی شهر آودیوکا در منطقه دونتسک اوکراین؛ منطقه‌ای که نیروهای روسیه اخیراً آن را تصرف کرده بودند. این تصویر در ۲۰ فوریه ۲۰۲۴ ثبت شده است.
نقش ماسک به‌عنوان مدیرعاملی قاطع و صاحب نفوذ در شرکتی که تأثیری گسترده بر امنیت ملی آمریکا دارد، گاه این پرسش را مطرح کرده است که چه کسی واقعاً درباره خدمات ماهواره‌ای اسپیس‌ایکس تصمیم می‌گیرد.
آرماند موزی، رئیس شرکت مشاوره‌ای «سامیت ریج گروپ» در حوزه صنعت ماهواره، گفت: «قرار است او یک مدیر تجاری باشد که شرکتش قراردادهای دولتی دارد، اما عملاً در حال اتخاذ تصمیم‌های بزرگی در زمینه سیاست خارجی است.»
موزی افزود: «شخصیت او به‌اندازه‌ای مبهم است که نمی‌دانید تصمیم‌هایش ناشی از ویژگی‌ها و سلیقه‌های شخصی اوست یا اینکه نفوذ عوامل دیگری بر او تأثیر می‌گذارد.»
ماسک در سال‌های گذشته نیز اقداماتی برای محدود کردن دسترسی اوکراین به استارلینک انجام داده است. بر اساس گزارش‌های پیشین رویترز، ماسک در سال ۲۰۲۲ به کارکنان اسپیس‌ایکس دستور داد پوشش استارلینک را در مناطقی که اوکراین در تلاش بود آن‌ها را بازپس بگیرد، قطع کنند؛ اقدامی که مقام‌های کاخ سفید را غافلگیر کرد.
ماسک علناً گفته است که در سال ۲۰۲۲ درخواست اوکراین برای فعال‌سازی شبکه ماهواره‌ای خود در شهر بندری سواستوپول در کریمه را رد کرده بود؛ درخواستی که با هدف کمک به حمله به ناوگان روسیه در آن منطقه مطرح شده بود. او گفته بود نگران است که با این اقدام، در یک عملیات جنگی بزرگ مشارکت کرده باشد.
به گفته پنج نفر از مقام‌های پیشین، دولت بایدن در مقاطعی برای اجرای سیاست‌های خود به ماسک متکی بود.
این مقام‌ها گفتند که دولت بایدن با اسپیس‌ایکس هماهنگ می‌کرد تا با قطع خدمات، مانع استفاده دشمنان آمریکا از این سامانه شود و از سوی دیگر، با گسترش دسترسی متحدان به استارلینک، به آنان کمک کند.
آنان افزودند که گفتوگوهای دولت آمریکا با اسپیس‌ایکس، که معمولاً مقام‌های پنتاگون و کاخ سفید نیز در آن حضور داشتند، اغلب بر جلوگیری از استفاده گروه‌هایی مانند حوثی‌های مورد حمایت ایران در یمن و حزب‌الله لبنان از پایانه‌های استارلینک متمرکز بود.
مقام‌های دولت بایدن چندین بار اطلاعاتی را با اسپیس‌ایکس به اشتراک گذاشتند که نشان می‌داد حوثی‌ها و حزب‌الله از پایانه‌های استارلینکِ منتقل‌شده به مسیرهای غیرمجاز استفاده می‌کنند؛ تجهیزاتی که از طریق واسطه‌ها به دست این گروه‌های مسلح رسیده بود.
در اکتبر ۲۰۲۳، هم‌زمان با درگیری‌ها میان اسرائیل و نیروهای حزب‌الله در جنوب لبنان، مقام‌های اطلاعاتی به کاخ سفید اطلاع دادند که افراد مرتبط با حزب‌الله ممکن است به پایانه‌های استارلینک دسترسی پیدا کرده باشند.
به گفته پنج نفر از مقام‌های پیشین، مقام‌های آمریکایی در سال ۲۰۲۴ و در جریان کارزار حملات هوایی آمریکا علیه حوثی‌های مرتبط با ایران نیز نگرانی‌های مشابهی درباره این گروه در یمن داشتند.
در هر دو مورد، دولت آمریکا با اسپیس‌ایکس تماس گرفت و از این شرکت خواست پایانه‌های موردنظر را شناسایی و آن‌ها را غیرفعال کند. دو نفر از مقام‌های پیشین گفتند دست‌کم برخی از این پایانه‌ها غیرفعال شدند.
اسپیس‌ایکس در گزارشی که در سال ۲۰۲۴ به اداره صنعت و امنیت وزارت بازرگانی آمریکا ارائه کرد، اعلام کرد که برای دریافت مجوزهای صادراتی در موارد لازم، از نزدیک با نهادهای دولتی آمریکا همکاری می‌کند و برای حمایت از اهداف امنیت ملی و سیاست خارجی این کشور، در حفاظت از فناوری‌ها مشارکت دارد.
دو نفر از مقام‌های پیشین گفتند اندکی پس از حمله گسترده روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، مقام‌های دولت بایدن اسپیس‌ایکس را تحت فشار قرار دادند تا استفاده ارتش اوکراین از استارلینک را گسترش دهد.
این مقام گفت پایانه‌های استارلینک با کمک دولت آمریکا به داخل ایران منتقل شدند، اما از اعلام تعداد دستگاه‌های منتقل‌شده خودداری کرد.
یک مقام ارشد پیشین دولت ترامپ و فردی مطلع از موضوع به رویترز گفتند که دولت ترامپ نیز در اوایل سال جاری میلادی اقدام مشابهی انجام داد و درباره انتقال پایانه‌های استارلینک به ایران و فعال‌سازی آن‌ها با ماسک و اسپیس‌ایکس گفت‌وگو کرد؛ این اقدام پس از حملات آمریکا و اسرائیل به ایران در ژوئن ۲۰۲۵ و بار دیگر در فوریه ۲۰۲۶ مطرح شد.
نه دولت ترامپ و نه اسپیس‌ایکس به‌طور علنی تأیید نکرده‌اند که این پایانه‌ها فعال شده‌اند یا خیر.
روزنامه وال‌استریت ژورنال در ماه فوریه گزارش داده بود که دولت آمریکا هزاران پایانه استارلینک را به ایران فرستاده است.
هیئت نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد به درخواست برای اظهارنظر پاسخ نداد.