کشف یک قطعه برنزی در مردابی در اسکاتلند، پژوهشگران را به بازسازی مجسمه‌ای رسانده که سرنوشت بخش‌های دیگرش همچنان نامعلوم است.
به نقل از لایو ساینس، تنها چیزی که از مجسمه‌ای عظیم و باشکوه از امپراتور روم در اسکاتلند باقی مانده، یک پای راست برنزی است. پژوهشگران با بررسی این قطعه و شواهد تاریخی، ظاهر احتمالی مجسمه اصلی را بازسازی کرده‌اند؛ اثری که بیش از ۱٬۸۰۰ سال پیش در جنوب اسکاتلند قرار داشت. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست چرا رومی‌ها هنگام ترک این منطقه، مجسمه را با دقت از هم جدا کردند و سرنوشت باقی پیکره چه شد.
این قطعه که به نام «پای میلزینگتون» (Milsington Leg) شناخته می‌شود، در سال ۱۸۲۰ در یک مرداب پیدا شد. پای برنزی و ساق آن با لایه‌ای از طلا پوشیده شده‌اند و تنها نمونه شناخته‌شده از یک مجسمه عظیم امپراتوری روم است که تاکنون در اسکاتلند کشف شده است. کارشناسان قدمت ساخت آن را حدود سال ۱۴۰ میلادی می‌دانند.
مجسمه‌ای از امپراتور روم بر فراز اسب
پژوهشگران در گذشته تصور می‌کردند این قطعه برنزی احتمالا از شهر یورک انگلستان به اسکاتلند منتقل شده است؛ شهری که رومی‌ها در سال ۷۱ میلادی آن را با نام اِبوراکوم (Eboracum) بنا کردند. با پیشرفت پژوهش‌ها درباره مرزهای شمالی امپراتوری روم، این فرضیه تغییر کرد. کارشناسان دریافتند که رومی‌ها معمولا در دژهای مرزی خود مجسمه‌های سوار بر اسب برپا می‌کردند.
اکنون پژوهشگران معتقدند پای میلزینگتون به مجسمه‌ای سوار بر اسب تعلق داشته است که امپراتور آنتونینوس پیوس را به تصویر می‌کشید. این مجسمه احتمالا شباهت زیادی به تندیس مشهور مارکوس آئورلیوس در رم داشته است؛ اثری که یکی از نمونه‌های شناخته‌شده مجسمه‌های سوارکاری امپراتوران روم به شمار می‌رود.
آنتونینوس پیوس از سال ۱۳۸ تا ۱۶۱ میلادی امپراتوری روم را اداره کرد و پس از هادریان به قدرت رسید. هادریان پیش‌تر دیواری دفاعی در شمال بریتانیا ساخته بود تا از مرزهای امپراتوری محافظت کند. آنتونینوس پیوس اما سیاست گسترش قلمرو را دنبال کرد و به فرماندار رومی بریتانیا دستور داد به سمت شمال پیشروی کند، جنوب اسکاتلند را به تصرف درآورد و دیوار دیگری به نام دیوار آنتونین بسازد.
چرا رومی‌ها مجسمه را از هم جدا کردند؟
پس از مرگ آنتونینوس پیوس، رومی‌ها دیوار آنتونین را بدون دفاع رها کردند و از اسکاتلند عقب نشستند. پژوهشگران احتمال می‌دهند که آن‌ها هنگام عقب‌نشینی، مجسمه‌های ارزشمندی را که در این منطقه برپا کرده بودند، با خود برده باشند.
بررسی پای میلزینگتون پیش از نمایش در موزه ملی اسکاتلند، سرنخ مهمی درباره نحوه جداسازی مجسمه به دست داد. روی سطح برنز هیچ نشانه‌ای از برش دیده نمی‌شود. این موضوع نشان می‌دهد که قطعه را با دقت جدا کرده‌اند، نه اینکه با ضربه یا ابزار برنده از پیکره اصلی بریده باشند.
این شواهد با نمونه‌هایی تفاوت دارد که در جریان جنگ‌ها یا پس از محکومیت رسمی یاد و خاطره یک امپراتور تخریب می‌شدند. در چنین مواردی، افراد مجسمه‌ها را عمدا می‌شکستند یا برای استفاده دوباره از فلز، آن‌ها را به قطعات کوچک‌تر تبدیل می‌کردند.
کشفی که نگاه پژوهشگران به لشکرکشی روم را تغییر داد
تأیید منشأ اسکاتلندی این قطعه به متصدیان موزه ملی اسکاتلند امکان داده است اطلاعات بیشتری درباره آنتونینوس پیوس و سیاست توسعه قلمرو او به دست آورند.
فریزر هانتر، متصدی ارشد هنر پیشاتاریخ و باستان‌شناسی روم در موزه ملی اسکاتلند، می‌گوید این کشف برداشت پژوهشگران از دومین تلاش امپراتوری روم برای فتح اسکاتلند را تغییر می‌دهد. به گفته او، لشکرکشی آنتونینوس پیوس اهمیت زیادی برای امپراتور داشت و احتمالا برپایی مجسمه‌ای باشکوه در این منطقه، راهی برای بزرگداشت این پیروزی و نمایش قدرت روم بود.
بااین‌حال، یک پرسش مهم همچنان بی‌پاسخ مانده است: بقیه مجسمه کجاست؟ پای برنزی فقط بخش کوچکی از اثری عظیم را تشکیل می‌دهد و پژوهشگران هنوز هیچ نشانی از باقی پیکره پیدا نکرده‌اند.