به گزارش سلامت نیوز به نقل از همشهری، 3میلیون و 240هزار نفر در کشور دچار انواعی از اختلالات بینایی تا نابینایی مطلق هستند که ممکن است از ابتدای تولد دچار این معلولیت شده باشند یا پس از آن بینایی خود را به‌دلیلی مانند حادثه یا بیماری از دست داده باشند. سازمان بهزیستی از 20سال قبل طرح غربالگری اختلالات بینایی در کودکان را آغاز کرده که تا امروز منجر به شناسایی و اقدام برای درمان 2میلیون کودک شده است. این کودکان با شناسایی بموقع بیماری از کم‌بینایی شدید یا نابینایی مطلق نجات پیدا کرده‌اند. فاطمه عباسی، معاون توانبخشی سازمان بهزیستی کشور تأکید می‌کند که شناسایی نابینایان در تمام کشور انجام می‌شود و این امر در روستاها و مناطق محروم تا 95درصد اجرا شده است.
۶۳ میلیون معاینه در ۲۰ سال
فاطمه عباسی در حاشیه نشست روز عصای سفید در بهزیستی با بیان اینکه آمار نابینایان تحت پوشش بهزیستی براساس نیاز و خدمات در سامانه ثبت شده است و این آمار برابر با آمار کلی جمعیت نابینای کشور نیست، ادامه می‌دهد: «بعضی افراد در رده‌های مختلف اختلالات بینایی و کم‌بینایی قرار دارند و بعضی هم به بهزیستی مراجعه نکرده‌اند. بهزیستی برای شناسایی معلولان و تمام کسانی که نیازمند خدمات مربوط به نابینایان هستند طرح توانبخشی مبتنی بر جامعه یا CBR را اجرا کرده است. ابتدا از نقاط محروم شروع کردیم. این طرح در 95درصد روستاها به نتیجه رسیده و از سال قبل در شهرها هم شروع شده که 10درصد شهرها زیرپوشش قرار گرفته و تا آخر امسال به 20درصد می‌رسد.» CBR فقط شامل شناسایی نیست و به موارد دیگری مانند سلامت، اشتغال و معیشت هم می‌پردازد. به‌گفته او طرح پیشگیری از تنبلی چشم که برای بچه‌های کمتر از سن مدرسه اجرا می‌شود، پروژه بزرگی است که از آسیب‌های گسترده در آینده این کودکان جلوگیری می‌کند: «از سال1375 غربالگری بیماری‌های کودکان 3 تا 6ساله با عنوان پیشگیری از تنبلی چشم شروع شد و اکنون به 85درصد کودکان رسیده است. در این سال‌ها 63میلیون معاینه کودکان انجام شده است و درنتیجه بیش از 2میلیون نفر دچار انواع اختلالات بینایی و بیش از 400هزار نفر دچار تنبلی چشم شناسایی شده‌اند. خوشبختانه با مداخله بهنگام از نابینایی مطلق این عزیزان پیشگیری شد.»
3 بیماری‌ای که بینایی سالمندان را تهدید می‌کند
معاون توانبخشی سازمان بهزیستی در ادامه با برشمردن علل نابینایی به تاثیر افزایش سن اشاره می‌کند و می‌گوید: «آب سیاه، آب مروارید و اختلال بینایی دیابتی از شایع‌ترین علل کم‌بینایی و نابینایی در سالمندان است. اکنون 11درصد از جمعیت کشور ما سالمند هستند و به‌سرعت به سمت جامعه سالمند می‌رویم. طرحی را برای نابینایی و کم‌بینایی افراد سالمند شروع کرده‌ایم.» عباسی تأکید می‌کند: «اگر معاینه و مداخله بهنگام انجام شود، از نابینایی در سالمندی جلوگیری خواهد شد. با همکاری انجمن اپتومتری ایران 50هزار معاینه در محله‌هایی انجام شد که دورازدسترس هستند و ساکنان آن توان مراجعه به متخصص بینایی را ندارند. 18هزار عینک از طرح انجمن اپتومتری به این سالمندان اهدا شد.»
265هزار نابینا، تحت پوشش
تعداد نابینایان زیرپوشش بهزیستی کشور به بیش از 250هزار نفر می‌رسد، اما بنا به‌شدت و نوع اختلالات بینایی اندکی تفاوت در آمارها مشاهده می‌شود.
سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور در نشست روز عصای سفید در بهزیستی با اشاره به اینکه ۲۶۵هزار نابینا تحت پوشش بهزیستی قرار دارند، گفت: «بیش از ۱۹۶هزار نفر از افراد نابینا از مستمری بهره‌مند هستند و بیش از ۲۷هزار نفر نیز کمک‌هزینه دریافت می‌کنند.» او بیان کرد: «درحال‌حاضر، ۲۴۳هزار دانش‌آموز و ۲۰هزار دانشجو از خدمات سازمان بهزیستی بهره‌مند هستند. سال گذشته برای حدود ۶هزار دانشجوی تحت پوشش، ازجمله دانشجویان نابینا، کمک‌هزینه تحصیلی و پرداخت شهریه درنظر گرفته شد.»
سایت‌هایی که نابینایان را جا می‌گذارند
در نشست روز عصای سفید در بهزیستی نمایندگان تشکل‌های نابینایان هم حضور داشتند؛ نمایندگانی که از این فرصت برای طرح دغدغه‌های جامعه نابینایان بهره بردند که بخش زیادی از آنها شامل «دسترسی‌نداشتن» به سایت‌ها و درگاه‌های بانک‌ها و ادارات بود. این سایت‌ها اغلب برای افراد کاملا بینا طراحی و تنها در تعدادی از آنها «مناسب‌سازی» رعایت شده است.
سهیل معینی، مدیرعامل انجمن باور نابینایان ایران دراین‌باره به همشهری گفت: «اگر نمایندگان تشکل‌های نابینایان در ارزیابی‌ها و تصمیم‌گیری برای مناسب‌سازی‌ها حضور داشته باشند، می‌توان بخش اصلی مشکلات را حل کرد. 25 تا 30درصد کسانی که در گروه دچار اختلال بینایی قرار دارند، نابینای مطلق هستند و امروزه بسیاری از خدمات مورد نیاز از طریق درگاه‌ها ارائه می‌شود.»
تشکل‌های نابینایان از سال گذشته در شبکه ملی نابینایان ایران گردهم آمدند تا با سازماندهی بهتر بتوانند مطالبات این گروه از شهروندان را پیگیری کنند. منصور شادکام، مدیرعامل شبکه ملی نابینایان دراین‌باره به همشهری گفت: «شبکه ملی نابینایان یک‌بار در سال1399 شکل گرفت، اما در دوره دوم که از آبان1404 شروع شده، فعالیت بیشتری داشته است. شبکه الان 45عضو دارد که شامل تشکل‌هایی در استان‌های مختلف است و برخی استان‌ها بیشتر از یک تشکل دارند. هرمزگان 3انجمن دارد و درمقابل در کهگیلویه و بویراحمد نیازمند فعالیت مؤثر انجمن هستیم.»