ژوزه مورینیو زمانی از جان‌پیرو گاسپرینی به‌عنوان سخت‌ترین مربی‌ای یاد کرد که مقابلش قرار گرفته است؛ مردی که با تغییرات تاکتیکی هوشمندانه خود، حتی آقای خاص را هم به بن‌بست کشاند. حالا پس از سال‌ها، این دو مربی بار دیگر مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند؛ این بار مورینیو روی نیمکت رئال مادرید و گاسپرینی در قامت سرمربی رم.
به گزارش گروه ورزشی خبرگزاری دانشجو، «او سخت‌ترین مربی‌ای است که تاکنون مقابلش قرار گرفته‌ام. پنج بار سیستم تیمم را تغییر دادم و هر پنج بار توانست تاکتیکم را خنثی کند. نبرد ما مثل جنگ سگ و گربه بود!»
این جملات ژوزه مورینیو درباره جان‌پیرو گاسپرینی است؛ مربی ایتالیایی که یکی از پیچیده‌ترین نبردهای تاکتیکی دوران حرفه‌ای آقای خاص را رقم زد. مورینیو احتمالاً هیچ‌وقت روز ۲۶ اکتبر ۲۰۰۸ را فراموش نخواهد کرد. روزی که اینتر تحت هدایت او در ورزشگاه سن‌سیرو میزبان جنوای گاسپرینی بود و در مسابقه‌ای دشوار، هرچه تلاش کرد نتوانست راهی برای عبور از سد حریف پیدا کند. سرمربی پرتغالی بارها آرایش تاکتیکی تیمش را تغییر داد تا بتواند گره بازی را باز کند، اما هر بار گاسپرینی پاسخی آماده داشت. انگار مربی ایتالیایی از قبل می‌دانست مورینیو چه تصمیمی خواهد گرفت. در نهایت، آن مسابقه با تساوی بدون گل به پایان رسید. حتی اخراج ایوان یوریچ و ده‌نفره شدن جنوا نیز کمکی به اینتر نکرد تا شاگردان مورینیو در کسب پیروزی ناکام بمانند. البته رویارویی این دو مربی به همان مسابقه محدود نشد. مورینیو و گاسپرینی در سال‌های بعد نیز چندین بار در فوتبال ایتالیا مقابل یکدیگر قرار گرفتند. آخرین تقابل آن‌ها به ۷ ژانویه ۲۰۲۴ بازمی‌گردد؛ زمانی که مورینیو هدایت رم را بر عهده داشت و گاسپرینی روی نیمکت آتالانتا می‌نشست. آن مسابقه نیز با تساوی یک بر یک پایان یافت و مورینیو به دلیل اعتراض به تصمیمات داوری از کنار زمین اخراج شد. اکنون سرنوشت بار دیگر این دو مربی را مقابل هم قرار داده است، اما با شرایطی متفاوت؛ مورینیو هدایت رئال مادرید را بر عهده دارد و گاسپرینی در رم منتظر رویارویی دوباره با رقیب قدیمی خود است.
از رؤیای مشاوره مالی تا دنیای مربیگری
داستان مربیگری جان‌پیرو گاسپرینی فراز و نشیب‌های زیادی دارد. او پیش از آنکه به یکی از مربیان شناخته‌شده فوتبال ایتالیا تبدیل شود، سال‌ها در آکادمی باشگاه یوونتوس فعالیت می‌کرد و هم‌زمان خود را برای ورود به حرفه مشاوره مالی آماده می‌ساخت. با این حال، در سال ۲۰۰۳ پیشنهادی مسیر زندگی او را تغییر داد. باشگاه کروتونه که در آن زمان در سطح سوم فوتبال ایتالیا حضور داشت، از گاسپرینی خواست هدایت تیم اصلی را بر عهده بگیرد. همسرش معتقد بود پذیرفتن چنین پیشنهادی تصمیمی پرخطر است، اما گاسپرینی ترجیح داد شانس خود را امتحان کند. او در ۴۵ سالگی نخستین تجربه جدی سرمربیگری خود را آغاز کرد و همان فصل اول موفق شد کروتونه را به دسته بالاتر برساند؛ موفقیتی که آغاز مسیر متفاوت او در فوتبال ایتالیا بود.
اخراج تلخ از اینتر و دعوت غیرمنتظره گواردیولا
البته همه تصمیم‌های گاسپرینی به موفقیت ختم نشد. در سال ۲۰۱۱، باشگاه اینتر پس از عملکرد درخشان این مربی در جنوا، تصمیم گرفت هدایت تیمش را به او بسپارد. اما این همکاری خیلی زود به پایان رسید. گاسپرینی تنها پنج مسابقه روی نیمکت اینتر نشست و بدون کسب حتی یک پیروزی، پیش از پایان ماه سپتامبر از سمت خود برکنار شد. در روزهایی که هنوز در حال کنار آمدن با این ناکامی بود، دعوتی غیرمنتظره دریافت کرد. پپ گواردیولا، سرمربی وقت بارسلونا، از او دعوت کرد تا به اسپانیا سفر کند و از نزدیک تمرینات تیمش را تماشا کند. در شرایطی که گاسپرینی به‌تازگی شغل خود را از دست داده بود، گواردیولا درهای باشگاه بارسلونا را به روی او باز کرد.
آتالانتا؛ جایی که گاسپرینی دوباره متولد شد
نقطه عطف دوران مربیگری گاسپرینی در سال ۲۰۱۶ رقم خورد؛ زمانی که هدایت آتالانتا را بر عهده گرفت. او تیمی نسبتاً معمولی را به یکی از هجومی‌ترین و خطرناک‌ترین تیم‌های فوتبال ایتالیا تبدیل کرد. آتالانتا تحت هدایت این مربی به تیمی تبدیل شد که نه‌تنها مقابل قدرت‌های سنتی سری‌آ عقب‌نشینی نمی‌کرد، بلکه با فوتبال تهاجمی خود آن‌ها را به دردسر می‌انداخت. اوج قدرت هجومی آتالانتا در فصل ۲۰۲۰-۲۰۱۹ به نمایش گذاشته شد؛ فصلی که شاگردان گاسپرینی موفق شدند ۹۸ گل در رقابت‌های سری‌آ به ثمر برسانند. این آمار زمانی جالب‌تر می‌شود که بدانیم گاسپرینی در دوران فعالیتش در تیم‌های پایه یوونتوس، به دلیل استفاده از سیستم سه‌دفاعه مورد انتقاد قرار می‌گرفت. منتقدان معتقد بودند چنین آرایشی بیش از اندازه دفاعی است، اما گاسپرینی همواره دیدگاه متفاوتی داشت. او معتقد بود تیمش باید تهاجمی بازی کند، پس از دست دادن توپ در سریع‌ترین زمان ممکن مالکیت را پس بگیرد و حتی مدافعان نیز در طراحی و اجرای حملات مشارکت داشته باشند. نتایج آتالانتا نشان داد مربی‌ای که زمانی به دفاعی بودن متهم می‌شد، می‌تواند یکی از هجومی‌ترین تیم‌های اروپا را بسازد.
گله‌های گرگ و الهام از مایکل جردن
روش‌های گاسپرینی تنها به زمین فوتبال و مسائل تاکتیکی محدود نمی‌شد. او در دوران حضورش در برگامو، برای تقویت روحیه تیمی بازیکنان از شیوه‌های خاصی استفاده می‌کرد. گاسپرینی تصاویر گله‌های گرگ را در رختکن قرار می‌داد تا اهمیت اتحاد، همکاری و تلاش جمعی را به شاگردانش یادآوری کند. همچنین از جملات انگیزشی مایکل جردن، اسطوره بسکتبال جهان، برای افزایش انگیزه بازیکنان بهره می‌برد. این روش‌ها در کنار برنامه‌های فنی او سرانجام نتیجه داد و آتالانتا را به یکی از موفق‌ترین دوره‌های تاریخ باشگاه رساند. در ماه مه ۲۰۲۴، گاسپرینی پس از هشت سال حضور روی نیمکت آتالانتا، بزرگ‌ترین افتخار دوران مربیگری خود را به دست آورد. شاگردان او در فینال لیگ اروپا با نتیجه قاطع سه بر صفر بایرلورکوزن تحت هدایت ژابی آلونسو را شکست دادند؛ تیمی که پیش از آن ۵۱ مسابقه متوالی را بدون شکست پشت سر گذاشته بود. به این ترتیب، گاسپرینی در ۶۶ سالگی نخستین جام بزرگ دوران مربیگری خود را بالای سر برد و نامش را در تاریخ باشگاه آتالانتا ماندگار کرد.
رویارویی دوباره با مورینیو؛ نبردی که آسان نخواهد بود
حالا گاسپرینی در ۶۸ سالگی خود را برای چالشی تازه آماده می‌کند؛ رویارویی با رئال مادرید در ورزشگاه المپیک رم. در سوی مقابل، ژوزه مورینیو بهتر از بسیاری از مربیان می‌داند قرار است با چه حریفی روبه‌رو شود. این نخستین تقابل او با گاسپرینی نخواهد بود و بعید است مسابقه آسانی پیش رویش باشد. مربی ایتالیایی در طول سال‌های گذشته بارها نشان داده که توانایی به دردسر انداختن بزرگ‌ترین مربیان و تیم‌های فوتبال اروپا را دارد. اکنون فرصتی دیگر در اختیار او قرار خواهد گرفت تا بار دیگر توانایی‌های تاکتیکی خود را به نمایش بگذارد و شاید خاطره همان نبرد فراموش‌نشدنی سال ۲۰۰۸ را برای مورینیو زنده کند.