آن کارسون، شاعر و نویسنده کانادایی، دیروز (پنجشنبه) جایزه نوبل ادبی را از آن خود کرد. وی یکی از ۴۶ برنده بالقوه‌ای بود که احتمال دریافت جایزه برایش می‌رفت.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از نیویورک تایمز، آکادمی سوئد جایزه نوبل ادبیات ۲۰۲۶ را برای «آثار جسورانه و خلاقانه که در گفتگویی بازیگوشانه با سنت کلاسیک، اشکال جدیدی را برای ادبیات معاصر خلق کرده است» به آن کارسون اهدا کرد.
او سومین نویسنده متولد کانادا است که پس از آلیس مونرو در سال ۲۰۱۳ و سائول بلو در سال ۱۹۷۶ این افتخار را دریافت می‌کند.
به گفته نیکول آراگی، نماینده کارسون، این نویسنده که در آشپزخانه‌اش در ریکیاویک، ایسلند، پس از اطلاع از دریافت جایزه غافلگیر شده بود، فقط گفت: «وای!»
کارسون، ۷۶ ساله، بیشتر برای ترجمه‌هایش از متون یونان باستان و بازآفرینی آنها با لحنی مدرن و بازیگوشانه شناخته می‌شود. «زندگینامه سرخ: رمانی به نظم» که سال ۱۹۹۸ منتشر شد، قطعه‌ای از شعر یونانی را به داستان عشق ویرانگر یک نوجوان دمدمی مزاج تبدیل کرد، و «سند سرخ» که سال ۲۰۱۳ منتشر شد و به نوعی دنباله کتاب قبلی بود، درباره یک سفر جاده‌ای بود.
دیزی فرید، شاعر، در نقدی بر «سند سرخ» در سال ۲۰۱۳ برای نیویورک تایمز نوشت: بسیاری در شکاف‌های ژانر زحمت می‌کشند، اما کارسون با رویکردی دلنشین، دوست داشتنی، پیچیده و بی‌خیال، شاید بیشترین و بهترین کار را در دو دهه گذشته انجام داده باشد تا مردم را از نگرانی زیاد برای اینکه چه چیزی شعر است و چه چیزی نیست، بازدارد.
به گفته ناشر آمریکایی کتاب «زندگینامه سرخ»، از این کتاب حدود ۱۰۰ هزار نسخه تنها در آمریکا فروخته شده است.
کارسون در سال ۱۹۵۰ در تورنتو متولد شد و خانواده‌اش به دلیل شغل پدرش که بانکدار بود، چندین بار در کانادا نقل مکان کردند. او از دبیرستان به زبان و متون یونان باستان علاقه‌مند شد و بعدها در دانشگاه تورنتو تحصیل کرد و همزمان با پیشرفت حرفه نویسندگی‌اش، به عنوان مدرس ادبیات کلاسیک در کالج‌های کانادا، از جمله دانشگاه کلگری و دانشگاه مک‌گیل، مشغول کار شد. وی در کالج‌های آمریکا، از جمله دانشگاه کرنل و دانشگاه نیویورک، هم کار کرده است.
از جمله آثار کلیدی کارسون که توسط کمیته نوبل به آنها اشاره شده است، می‌توان به «اروس تلخ و شیرین»، اولین کتاب او در سال ۱۹۸۶ درباره خدای عشق و «مقاله شیشه‌ای»، شعری بلند از سال ۱۹۹۵ درباره عشق یک‌طرفه، یاد کرد.
این کمیته همچنین از «نورم اشتباه» مجموعه شعری که برای او نامزدی جایزه ملی کتاب در سال ۲۰۲۴ را به ارمغان آورد، یاد کرد. اشعار این مجموعه موضوع‌هایی از جمله پدرش، برف و فرهنگ لغت محلی را در بر می‌گیرد که به گفته کارسون هیچ ارتباطی بین آنها وجود ندارد و به همین دلیل وی آنها را «اشتباه» نامیده‌است.
استقبال مردم کانادا از اهدای نوبل به نویسنده‌شان
جایزه نوبل برای کارسون واکنش‌های شادی‌آوری را از سوی شاعران دیگر، نویسندگان کلاسیک و حتی مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا، به همراه داشت.
آراگی، نماینده او، در بیانیه‌ای ایمیلی گفت: «آن کارسون به عنوان یک کلاسیک‌دان، شاعر و اجراکننده، نشان داده است که چگونه با اسرار و پوچی‌های زبان و ویژگی‌های ابدی داستان‌های خاص، ما را در زمان حال تسخیر می‌کند. او نویسنده‌ای از آتش‌های بزرگ - عشق، خشم، اندوه - و همچنین نویسنده‌ای از زندگی روزمره است. او یک دم سرگرم می‌کند و دمی دیگر همه را خرد می‌کند.
کلودیا رنکین، شاعر، در مصاحبه‌ای گفت که از دریافت جایزه نوبل توسط کارسون «بسیار خوشحال» است - و افزود دانشجویانش در برنامه نویسندگی خلاق در دانشگاه نیویورک نیز از دریافت این جایزه خوشحال خواهند شد، زیرا آنها به تازگی برخی از آثار کارسون را مطالعه کرده‌اند. رنکین گفت: «هیچ ترمی نیست که من نوشته‌های او را درس ندهم. او کسی است که در ۳۰ سال گذشته تخیل را در مورد نویسندگی و شعر آزاد کرده است.»
در سال‌های اخیر، کارسون و همسر هنرمندش رابرت کوری، وقت خود را بین کانادا، میشیگان، و ایسلند تقسیم کرده‌اند.
راگنار کیارتانسون، یکی از محبوب‌ترین هنرمندان معاصر ایسلند، در یک مصاحبه تلفنی گفت که این دو نفر وقتی در ریکیاویک، پایتخت این کشور بودند، وقت خود را صرف شرکت در نمایش‌های هنری و ادبی زیرزمینی، حمایت از هنرمندان و وقت گذراندن با آنها در مکان‌های عمومی شهر می‌کردند.
این هنرمند افزود: او برای صحنه فرهنگی اینجا خیلی مهم است. یک نیروی قوی است و همه واقعاً خوشحالند.
نویسنده‌ای خجالتی
کارسون کمتر چهره عمومی دارد و روی جلد کتاب‌های او به ندرت عکس نویسنده جای می‌گیرد و گاهی حتی بیوگرافی نویسنده را هم ندارد. او به ندرت در مصاحبه‌ها درباره زندگی خصوصی خود صحبت کرده، گرچه سال ۲۰۲۴ در مصاحبه‌ای گفت به بیماری پارکینسون مبتلا است و دست‌خطش «از هم پاشیده» است. کارسون افزود: «من قبلاً از نوشتن در دفترچه‌ها، قفسه کردن آنها، روز به روز، سال به سال لذت می‌بردم. حالا خطوط عمودی خم می‌شوند یا می‌شکنند یا به همه جهات می‌روند، مصوت‌ها به حباب تبدیل می‌شوند، شیب حروف زاویه هوشمند و صاف خود را از دست می‌دهد، همه اینها شرم‌آور به نظر می‌رسد. من تمام پاراگراف‌ها را از شرم پاک می‌کنم.»
دکلان اسپرینگ، ویراستار کارسون در انتشارات نیو دایرکشنز، ناشر آمریکایی او، گفت که سعی کرده با کارسون تماس بگیرد تا دریافت جایزه نوبل را به او تبریک بگوید، اما تلفنش خاموش بود. اسپرینگ گفت: «او واقعاً خجالتی است.»
اینگرید کارلبرگ، دبیر دائمی آکادمی سوئد، در جریان کنفرانس خبری برای معرفی برنده جایزه در روز پنجشنبه، گفت که کمی پیشتر با کارسون تماس گرفته و او از شنیدن این خبر «بسیار غافلگیر شده» است. وی افزود: تماس کوتاهی بود: تنها چیزی که شاعر می‌توانست بگوید این بود که در ایسلند است و به صدای باد گوش می‌دهد.