از انتقال بازی‌های استقلال، سپاهان و تراکتور به کشور ثالث تا تردید ژاپن درباره جام ملت‌های آسیا؛ AFC باید توضیح دهد معیار امنیت را چگونه و برای چه کشور‌هایی اجرا می‌کند.
به گزارش سرویس ورزشی تابناک، سرنوشت جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ در عربستان سعودی، در پی تشدید حملات حوثی‌های یمن و نگرانی‌ها درباره وضعیت امنیتی منطقه، بیش از گذشته در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. رئیس کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC) از احتمال تعویق یک‌ساله این مسابقات سخن گفته و رئیس فدراسیون فوتبال ژاپن نیز اکنون برگزاری رقابت‌ها در موعد مقرر را دشوار دانسته است. با این حال، هنوز تصمیم رسمی برای تعویق جام یا انصراف تیم ملی ژاپن اعلام نشده و کمیته برگزارکننده عربستان همچنان از ادامه آماده‌سازی طبق برنامه خبر می‌دهد.
در همین شرایط، مقایسه وضعیت فعلی عربستان با تصمیم‌های پیشین AFC درباره میزبانی باشگاه‌های ایرانی، پرسشی جدی را پیش روی فوتبال آسیا قرار می‌دهد؛ آیا معیار‌های امنیتی برای همه کشور‌ها یکسان است و آیا کنفدراسیون فوتبال آسیا حاضر می‌شود دلایل تصمیم‌های خود را به‌صورت شفاف توضیح دهد؟ هرچند در این خصوص هم تابناک در گزارش‌های متعددی به انتقاد از مدیران ارشد فوتبال ایران پرداخته که در یکی از این گزارش‌ها با عنوان «استقلال و تراکتور آواره روی زمین و هوا؛ وقتی بی عرضه‌ها فوتبال را اداره می‌کنند» موضوع را واکاوی کرد.
جام ملت‌ها در آستانه تصمیمی سرنوشت‌ساز
جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ قرار است از ۷ ژانویه تا ۵ فوریه ۲۰۲۷، برابر با ۱۷ دی تا ۱۶ بهمن ۱۴۰۵، در شهر‌های ریاض، جده و الخبر عربستان برگزار شود. با افزایش نگرانی‌ها درباره حملات حوثی‌های یمن به اهدافی در عربستان، احتمال برگزاری این تورنمنت در زمان مقرر به موضوعی جدی در فوتبال قاره تبدیل شده است. به خصوص پس از حملات اخیر به فرودگاه ریاض که در پاسخ به حملات سعودی‌ها به فرودگاه صنعا زود.
شیخ سلمان بن ابراهیم آل‌خلیفه، رئیس AFC، حدود یک هفته پیش اعلام کرد که این کنفدراسیون برای تصمیم‌گیری عجله‌ای ندارد و می‌تواند تا پایان نوامبر صبر کند. او تأکید کرد در صورت ضرورت، امکان انتقال مسابقات به سال ۲۰۲۸ وجود دارد؛ هرچند در زمان اظهاراتش، همه‌چیز طبق برنامه پیش می‌رفت. کمیته محلی برگزاری مسابقات عربستان نیز پس از این اظهارات اعلام کرد که روند آماده‌سازی را مطابق زمان‌بندی اولیه ادامه می‌دهد. بنابراین، سخن گفتن از تعویق قطعی جام ملت‌ها در شرایط فعلی زودهنگام است.
اما تازه‌ترین موضع‌گیری از ژاپن، ابعاد جدی‌تری به این نگرانی‌ها داده است. تسون‌یاسو میاموتو، رئیس فدراسیون فوتبال ژاپن، روز جمعه (اول آبان) گفت که با توجه به شرایط امنیتی موجود، میزبانی عربستان از جام ملت‌ها طبق برنامه آسان به نظر نمی‌رسد. او توضیح داد که مقام‌های سعودی در گفت‌و‌گو با طرف ژاپنی، امنیت بازیکنان، هواداران و سایر حاضران را اولویت خود دانسته‌اند و قرار است در هماهنگی با AFC درباره امکان برگزاری مسابقات تصمیم‌گیری شود.
این اظهارات به معنای انصراف رسمی ژاپن از جام ملت‌ها نیست؛ بلکه نشان می‌دهد نگرانی درباره امنیت مسابقات به سطح فدراسیون یکی از قدرت‌های اصلی فوتبال آسیا رسیده است.
پرونده میزبانی باشگاه‌های ایرانی چه بود؟
برای درک حساسیت موضوع، باید به تصمیم AFC درباره نمایندگان ایران در رقابت‌های باشگاهی آسیا بازگشت. چندی پیش، کنفدراسیون فوتبال آسیا به فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرد که استقلال، سپاهان و تراکتور امکان میزبانی از دیدار‌های پیش‌روی خود در داخل کشور را ندارند و باید ورزشگاهی در کشور ثالث معرفی کنند.
در آن مقطع، برنامه مسابقات تغییر کرد و ورزشگاه‌های شهدای شهر قدس، نقش‌جهان اصفهان و یادگار امام تبریز از فهرست میزبانان دیدار‌های مربوط حذف شدند. سپس هر سه باشگاه امارات را برای میزبانی انتخاب کردند. تصمیمی که صرفاً تغییر یک ورزشگاه نبود؛ استقلال، سپاهان و تراکتور بخشی از امتیاز میزبانی، حمایت تماشاگران خودی و مزیت بازی در خانه را از دست دادند.
این مسئله در فصل ۲۰۲۶–۲۰۲۷ نیز ادامه پیدا کرد. AFC از نمایندگان ایرانی خواست دیدار‌های خانگی خود را خارج از ایران برگزار کنند؛ تصمیمی که در پی تشدید تنش‌های نظامی منطقه و نگرانی‌های امنیتی و سفر اتخاذ شد. تراکتور و گل‌گهر عمان را به‌عنوان محل میزبانی انتخاب کردند، استقلال هم راهی عراق شد. به این ترتیب، باشگاه‌های ایرانی ناچار شدند برنامه‌ریزی فصل آسیایی خود را با میزبانی در خارج از کشور تطبیق دهند که در ادامه با مشکل ممنوعیت پرواز مستقیم مواجه شدند.
ریاض؛ هشدار امنیتی، اما ادامه مسابقه
در سوی دیگر ماجرا، یک نمونه قابل‌توجه از نحوه برخورد با شرایط امنیتی در عربستان وجود دارد. حدود ۱۰ روز پیش، دیدار النصر عربستان و نفتچی فرغانه ازبکستان در لیگ نخبگان آسیا در ریاض، پس از صدور هشدار امنیتی و نگرانی از حملات موشکی، با یک ساعت تأخیر آغاز شد؛ اما در نهایت همان‌جا برگزار شد و النصر با نتیجه ۳ بر یک به پیروزی رسید.
این اتفاق به‌خودی‌خود ثابت می‌کند که تصمیم AFC برای باشگاه‌های ایرانی و عربستانی دوگانه بوده است. کنار هم گذاشتن این دو پرونده پرسش مهمی ایجاد می‌کند؛ چرا در مورد باشگاه‌های ایرانی، صرفاً با احتمال ازسرگیری جنگ، راهکار انتخاب کشور ثالث به کار گرفته شد، اما در عربستان، با وجود درگیری شدید جنگ، میزبانی سر جای خودش ماند و در این مورد خاص، صرفاً مسابقه پس از هشدار امنیتی با تأخیر برگزار شد؟
فدراسیون ایران چگونه از حق میزبانی دفاع کرد؟
در این میان، عملکرد فدراسیون فوتبال ایران نیز باید مورد بررسی قرار گیرد. آیا فدراسیون توانست در برابر تصمیم AFC، مستندات امنیتی و حقوقی کافی ارائه کند؟ سؤالی باید از مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال و نایب رئیس AFC پرسید که چرا تصمیمات در این نهاد دوگانه است؟ اینجا تاج خودش باید پاسخگو باشد و جایگاه پرسشگری ندارد.
- بیشتر بخوانید:
- سلب میزبانی از استقلال و تراکتور با بله قربان‌گویی/ چرا تاج قدرت دفاع از حقوق فوتبال ایران را ندارد؟
این پرسش‌ها زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که بدانیم آیین‌نامه عملیات مسابقات AFC در نسخه ۲۰۲۶، اختیار انتخاب ورزشگاه جایگزین را در مسابقات رفت‌وبرگشت به دبیرخانه کنفدراسیون می‌دهد. در همان آیین‌نامه، برای میزبانی در ورزشگاه بی‌طرف نیز ارائه اطلاعات محل مسابقه و در صورت درخواست، اسناد عملیاتی و برنامه‌های امنیتی پیش‌بینی شده است. این اختیار به معنای آن نیست که AFC موظف است در همه شرایط تصمیم یکسانی بگیرد؛ اما نشان می‌دهد تصمیم‌های مربوط به امنیت و میزبانی باید بر پایه ارزیابی‌های قابل دفاع و ضوابط مشخص اتخاذ شوند.
مطالبه شفاف از ساختار فوتبال آسیا
اکنون که امنیت عربستان به یکی از موضوعات اصلی بحث درباره جام ملت‌های آسیا تبدیل شده، AFC باید روشن کند که ارزیابی خطر در مسابقات باشگاهی و تورنمنت‌های ملی چگونه انجام می‌شود و چه تفاوت‌هایی میان پرونده ایران و عربستان وجود دارد. آیا تفاوت تصمیم‌ها ناشی از ارزیابی‌های امنیتی متفاوت است یا عوامل دیگری نیز در آن نقش داشته‌اند؟
در نهایت، مسئله فقط سرنوشت جام ملت‌های آسیا ۲۰۲۷ نیست. موضوع، اعتبار معیار‌های امنیتی کنفدراسیون فوتبال آسیاست؛ معیاری که باید هم امنیت بازیکنان و هواداران را تضمین کند و هم از ایجاد این تصور جلوگیری کند که حق میزبانی برای برخی کشور‌ها قابل حفظ است، اما برای برخی دیگر به‌سادگی از دست می‌رود. اگر قرار است امنیت مبنای تصمیم باشد، AFC باید نشان دهد این اصل را با معیار‌هایی روشن، یکسان و قابل توضیح اجرا می‌کند.