دانشمندان دانشگاه بورنموث و موزه باستانشناسی لندن (MOLA) با همکاری هم موفق شدند معمای عجیبی را حل کنند: ماجرای کشف بقایای ۸ هزار قورباغه در یک گودال در منطقه کمبریجشایر انگلستان که نزدیک به یک دهه پیش پیدا شده بود. نکته شگفتانگیز این پرونده آن است که این قورباغهها حدود ۱۷۰۰ سال پیش جان خود
دانشمندان دانشگاه بورنموث و موزه باستانشناسی لندن (MOLA) با همکاری هم موفق شدند معمای عجیبی را حل کنند: ماجرای کشف بقایای ۸ هزار قورباغه در یک گودال در منطقه کمبریجشایر انگلستان که نزدیک به یک دهه پیش پیدا شده بود.
نکته شگفتانگیز این پرونده آن است که این قورباغهها حدود ۱۷۰۰ سال پیش جان خود را از دست دادهاند. پژوهشگران سرانجام عامل این اتفاق را گروهی از جغدهای گوشکوچک گرسنه معرفی کردند؛ هرچند این کشف به معنای پایان تمام ابهامات پرونده نیست.
ماجرا بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ آغاز شد؛ زمانی که عملیات اجرایی طرح بهسازی بزرگراه A14 بین کمبریج و هانتینگدون، گودالی پر از استخوانهای دوزیستان را آشکار کرد. آزمایش تاریخگذاری رادیوکربن که دانشگاه وین انجام داد، نشان داد بقایای قورباغهها به دوران روم باستان تعلق دارند. سپس متخصصان با استفاده از روشی جدید، استخوانهای دست این جانوران را اندازهگیری کردند. نتایج نشان داد بیشتر قورباغهها در سنین پایین و طی نخستین زمستان زندگی خود شکار شده و به مصرف حیوانات دیگر رسیده بودند.
پس از بررسی این پرونده باستانی، پل کلارکسون، باستانشناس جانورشناسی دانشگاه بورنموث، به همراه ویکی یوئنز، باستانشناس ارشد جانورشناسی در موزه باستانشناسی لندن، نتایج تحقیقات خود را در نشریه Environmental Archaeology منتشر کردند. کلارکسون ابتدا آثار باقیمانده روی استخوانها را با یافتههای پژوهشهای قبلی درباره شکار جانوران مقایسه کرد و به این نتیجه رسید که احتمالا پرندگان شکاری عامل مرگ قورباغهها بودهاند. او جغدهای گوشکوچک و سنقرهای مرغزار را بهعنوان مظنونان اصلی این اتفاق معرفی کرد.
باستانشناسان در جریان بررسی شواهد محل کشف استخوانها به نکته غیرمنتظره دیگری رسیدند: گودال موردنظر در فاصله زمانی حدود یک سال پر شده بود. این موضوع پرسش مهمی ایجاد میکرد؛ چگونه ممکن بود تعداد زیادی استخوان در چنین مدت کوتاهی در یک نقطه جمع شود؟ گروه پژوهشی دریافت که در دوران روم، سطح آب تالابهای اطراف و همچنین گودال موردنظر بهتدریج کاهش پیدا کرده بود. این تغییر شرایط محیطی، زیستگاه مناسبی برای تولیدمثل قورباغهها فراهم کرد و افزایش جمعیت آنها نیز غذای فراوانی در اختیار پرندگان شکارچی قرار داد.
نویسندگان پژوهش برای توضیح علت وقوع این شکار گسترده در دوران میانه امپراتوری روم نوشتند:
ما برای توضیح علت وقوع این شکار در دوره میانه روم، تغییرات طبیعی محیطزیست و همچنین دگرگونیهایی را که در نتیجه فعالیت انسان ایجاد شده بودند، در نظر میگیریم.
نقش فعالیت انسان در مرگ گسترده قورباغهها
انسانها نیز در تغییر چشمانداز طبیعی این منطقه نقش مهمی داشتند. این دره در دوران عصر آهن پوشیده از جنگلهای انبوه بود، اما شواهد بهدستآمده از بررسی حلزونها، گردههای گیاهی و زغال چوب نشان میدهد که تا زمان وقوع این اتفاق، محیط منطقه دستخوش تغییرات گستردهای شده بود.
کشاورزان بهتدریج بخشهای وسیعی از جنگلها را پاکسازی کردند تا زمینهای بیشتری برای چرای دام در اختیار داشته باشند. از بین رفتن پوشش گیاهی، پناهگاه طبیعی قورباغهها را محدود کرد و در مقابل، شرایط مناسبی برای حضور جغدهای گوشکوچک فراهم آورد؛ پرندگانی که معمولا در مناطق باز و علفزارها به شکار میپردازند.
پل کلارکسون در بیانیه دانشگاه بورنموث درباره اهمیت این کشف گفت:
در محوطههای باستانشناسی بهندرت فرصتی پیدا میکنیم تا از زاویه دید یک جغد، تصویری از شرایط زندگی در گذشته به دست آوریم. معمای این قورباغهها اکنون حل شده است؛ گروهی از جغدها ضیافتی از قورباغهها برپا کردند، آنها را خوردند و استخوانهایشان را در محل باقی گذاشتند.
با وجود این، احتمال دارد جغدها تنها شکارچیان حاضر در این منطقه نبوده باشند. کلارکسون این اتفاق را یک دوره کوتاه اما بسیار فشرده از شکار توصیف کرد که احتمالا گروههای مختلفی از شکارچیان را به محل کشانده بود. این حیوانات علاوه بر قورباغهها، از حشرهخوارها، موشها و ولها نیز تغذیه میکردند.
نویسندگان پژوهش درباره شواهد باقیمانده از این اتفاق نوشتند:
نتایج بررسیها نشان داد که این بقایا حاصل فعالیت یک اجتماع از شکارچیان بوده است.
فعالیتهای انسانی احتمالا به شکل غیرمستقیم شرایط را برای حضور شکارچیان آسانتر کرده بود. اگرچه مردم برای ایجاد زمینهای مناسب چرای دام درختان را قطع کرده بودند، پژوهشگران معتقدند انسانها و حیوانات اهلی آنها احتمالا در فصل زمستان در بخش دیگری از منطقه حضور داشتند. در نتیجه، جغدها فرصت بیشتری برای استراحت و مستقر شدن در نزدیکی گودال پیدا میکردند.
ویکی یوئنز در بیانیه دانشگاه بورنموث گفت که برای توضیح علت تجمع چنین تعداد زیادی استخوان قورباغه در یک نقطه، نظریههای متعددی در ذهن داشته است. او افزود که همکاری پژوهشگران برای حل این معما نشان میدهد بررسی بقایای حتی کوچکترین جانوران کشفشده در محوطههای باستانی نیز میتواند اطلاعات ارزشمندی درباره شرایط محیطی گذشته و فعالیتهای انسانی در چشماندازهای طبیعی گستردهتر ارائه دهد.
کلارکسون نیز با این دیدگاه موافق بود و در پایان گفت:
این استخوانها علاوه بر ارائه اطلاعات درباره زندگی مردمی که در نزدیکی تالابهای رومی زندگی میکردند، دریچهای به دنیای طبیعی گذشته نیز باز میکنند. آنها به ما نشان میدهند حیوانات وحشی در آن دوران چه فعالیتهایی داشتند و شرایط زندگی برای این جانوران چگونه بود.
