تهران- ایرنا- شماری از رسانه‌ها، انجمن‌های روزنامه‌نگاری و سازمان‌های مدافع آزادی مطبوعات با ارسال نامه‌ای به اورسولا فون در لاین، رییس کمیسیون اروپا، خواستار مقابله با افزایش اقدامات محرمانه در نهادهای اتحادیه اروپا و تسهیل دسترسی خبرنگاران به اسناد عمومی شدند.
به گزارش روز چهارشنبه ایرنا از یورو آبزرور، امضاکنندگان این نامه نسبت به وخامت وضعیت دسترسی به اطلاعات در اتحادیه اروپا ابراز نگرانی کرده‌اند. این رسانه‌ها هشدار داده‌اند که محدودیت‌های فزاینده دسترسی به اسناد، نظارت روزنامه‌نگاران بر موضوعات مهم عمومی را دشوار کرده است؛ از جمله نحوه هزینه‌کرد میلیاردها یورو از منابع اختصاص‌یافته به احیای اقتصادی پس از همه‌گیری کرونا و همکاری‌های پژوهشی-تسلیحاتی کمیسیون اروپا با اسرائیل.
از دیگر امضاکنندگان نامه می‌توان به فدراسیون بین‌المللی روزنامه‌نگاران، کنسرسیوم بین‌المللی روزنامه‌نگاران تحقیقی و پروژه گزارش جرایم سازمان‌یافته و فساد اشاره کرد.
در این نامه از کمیسیون اروپا خواسته شده است به حذف گسترده بخش‌هایی از اسناد و تاخیرهای طولانی در پاسخ‌گویی به درخواست‌های دسترسی به اطلاعات پایان دهد. این درخواست‌ها بر اساس مقررات شماره ۱۰۴۹/۲۰۰۱ اتحادیه اروپا درباره دسترسی عمومی به اسناد مطرح می‌شوند. امضاکنندگان از کمیسیون اروپا به‌دلیل نگهداری‌نکردن اسناد مهم انتقاد کرده‌اند؛ از جمله پیام‌های متنی اورسولا فون در لاین با آلبرت بورلا، مدیرعامل شرکت داروسازی فایزر، که پس از درخواست دسترسی به اطلاعات دیگر در دسترس نبودند.
این گروه خواستار لغو تغییرات بحث‌برانگیز سال ۲۰۲۴ در آیین‌نامه داخلی کمیسیون شده‌اند؛ تغییراتی که با محدودکردن تعریف «سند»، دسترسی به اطلاعات را دشوارتر کرده و برخی حوزه‌های فعالیت کمیسیون، از جمله اجرای قوانین اتحادیه اروپا درباره شرکت‌های بزرگ فناوری، را از میان درخواست‌های دسترسی خارج کرده است.
تام گیبسون، از کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران و از چهره‌های اصلی پیگیری این نامه، از دفتر فون در لاین درخواست کرده است نشستی برای بررسی این مشکلات و یافتن راهکارهای اصلاحی برگزار کند. وی گفت کمیسیون اروپا در ظاهر از آزادی مطبوعات در اروپا و سیاست خارجی خود حمایت می‌کند، اما در بروکسل موانعی در مسیر فعالیت خبرنگارانی ایجاد می‌کند که عملکرد نهادهای اروپایی را بررسی می‌کنند. به گفته گیبسون، چنین رویکردی می‌تواند کمیسیون را به داشتن استانداردهای دوگانه متهم کند.
تحقیق درباره خودداری کمیسیون اروپا از انتشار اسناد مربوط به غزه
هفته گذشته، ترزا آنجینیو، بازرس اروپایی، تحقیقاتی را درباره شکایت یورواوبزرور از کمیسیون اروپا آغاز کرد. این شکایت پس از آن مطرح شد که کمیسیون از انتشار ۱۷ سند درباره نحوه هزینه منابع اتحادیه اروپا برای پروژه‌های عمرانی در غزه خودداری کرد.
یورواوبزرور در ماه فوریه (بهمن ۱۴۰۴) درخواست دسترسی به این اسناد را با هدف بررسی میزان تخریب زیرساخت‌های تامین‌مالی‌شده از سوی اتحادیه اروپا توسط اسرائیل ارائه کرده بود، اما کمیسیون با این استدلال که منافع عمومی بر ضرورت محرمانه‌ماندن اسناد برتری ندارد، از انتشار آن‌ها خودداری کرد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که شمار زیادی از فلسطینیان در جنگ کشته شده‌اند و اعتراضات گسترده‌ای در کشورهای اروپایی برگزار شده است.
اکنون بازرس اروپایی از کمیسیون خواسته است حداکثر تا ۴ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۳ آبان ۱۴۰۵) به درخواست تجدیدنظر پاسخ دهد. در صورت خودداری کمیسیون از پاسخ‌گویی، آنجینیو اسناد را شخصاً بررسی خواهد کرد.
چالش محافظه کاری مراکز داده با مقررات زیست‌محیطی
محرمانه‌ماندن اطلاعات مربوط به آثار زیست‌محیطی مراکز داده نیز با انتقادهای فزاینده روبه‌رو شده است. رسانه تحقیقی «اینوستیگیت یوروپ» در آوریل (فروردین/ اردیبهشت) ۲۰۲۶ گزارش داد که یکی از بندهای مصوبه اجرایی مرتبط با دستورالعمل بهره‌وری انرژی اتحادیه اروپا، با محرمانه نگه‌داشتن اطلاعات مهم درباره آثار زیست‌محیطی مراکز داده، احتمالاً با تعهدات شفافیت در کنوانسیون آرهوس مغایرت دارد.
در ادامه، رسانه «لایت‌هاوس ریپورتس» اعلام کرد که به‌طور رسمی این مقررات را به چالش کشیده است. این رسانه پس از مواجهه با مخالفت بیش از ۱۲ کشور عضو اتحادیه اروپا و کمیسیون اروپا با درخواست دسترسی به اطلاعات مصرف انرژی مراکز داده، تصمیم گرفت موضوع را از طریق کنوانسیون آرهوس پیگیری کند.
این کنوانسیون، معاهده‌ای الزام‌آور برای حمایت از دسترسی به اطلاعات زیست‌محیطی است. لایت‌هاوس ریپورتس در سپتامبر ۲۰۲۵ (شهریور ۱۴۰۴) به کمیته نظارت بر اجرای این کنوانسیون مراجعه کرد، اما روند رسیدگی ممکن است چندین سال طول بکشد.