این کشف اطلاعات جدیدی درباره منشأ انفجارهای رادیویی سریع به محققان میدهد.
دانشمندان به کمک رصدهای آرایه تلسکوپ زمینی MeerKAT در سال ۲۰۲۴ دورترین «انفجار رادیویی سریع» (Fast Radio Burst یا FRB) را که تاکنون مشاهده شده بود، شناسایی کردند. انفجارهای رادیویی سریع، امواج رادیویی فوقسریعی از اعماق فضا هستند که تنها کسری از ثانیه دوام دارند، اما میتوانند به اندازه مقدار انرژی که خورشید طی سه روز منتشر میکند، انرژی آزاد کنند.
این پدیده برای اولین بار در سال ۲۰۰۷ کشف شد و هنوز اطلاعات زیادی درباره آن وجود ندارد. اما حالا اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ جیمز وب منشأ انفجار شناساییشده در سال ۲۰۲۴ را مشخص کردهاند. این کشف میتواند به روشن شدن منشأ این پدیده کمک کند.
انفجارهای رادیویی سریع احتمالاً در اثر نوع خاصی از انفجارهای ستارهای ایجاد میشوند
ابزارهای فروسرخ نزدیک تلسکوپ جیمز وب، کهکشانی را در موقعیت مناسبی برای منشأ این انفجار شناسایی کردند. بر اساس اندازهگیری میزان کشیدگی نور این کهکشان، این انفجار رادیویی سریع تنها حدود ۳ میلیارد سال پس از بیگ بنگ رخ داده است. کهکشان منشأ این انفجار در دورهای وجود داشته که شکلگیری ستارگان در جهان به اوج خود رسیده بود. علاوهبراین، کهکشانی که این انفجار را ایجاد کرده، حدود ۱۰۰۰ برابر کوچکتر از چیزی است که انتظار میرفت. انفجارهای رادیویی سریع قبلی که شناسایی شدهاند، میلیاردها سال دیرتر و در کهکشانهای بزرگ و ستارهساز رخ داده بودند.
چند نظریه درباره نحوه شکلگیری انفجارهای رادیویی سریع وجود دارد. براساس یکی از این نظریهها، این انفجارها در اثر ادغام دو ستاره نوترونی ایجاد میشوند. اما میلیاردها سال طول میکشد تا دو ستاره نوترونی، یعنی هستههای فروپاشیده ستارگان پرجرم و ابرغول، با یکدیگر برخورد کنند. بنابراین، بر اساس این نظریه، انفجارهای رادیویی سریع تنها میتوانند از کهکشانهای قدیمیتر سرچشمه بگیرند.
نظریه دیگر اما بیان میکند که این انفجارها میتوانند در اثر انفجار ستارگان پرجرم در قالب یک ابرنواختر و بر جای ماندن مگنتارها ایجاد شوند. مگنتارها نوع نادری از ستارگان نوترونی با میدانهای مغناطیسی بسیار قدرتمند هستند.
«مانیشا کالب» از دانشگاه سیدنی استرالیا، نویسنده اصلی مطالعه منتشرشده در مجله Science، گفت: «پژوهش ما نشان میدهد که بسیار بعید است این [انفجار رادیویی سریع] در اثر یک ادغام ایجاد شده باشد.»
به بیان دیگر، یافتههای این پژوهش نشان میدهد منشأ این انفجار احتمالاً یک ابرنواختر بوده است و از این نظریه حمایت میکند که انفجارهای رادیویی سریع میتوانند در اثر نوع خاصی از انفجارهای ستارهای ایجاد شوند.
