اقتصادآنلاین: روزگاری، خرید قسطی بیشتر برای کالاهای گران‌قیمت بود، اما حالا دامنه آن به نیازهای روزمره و حتی خدمات زیبایی رسیده است.
مسیحا حیدریان؛ زندگی در این روزهای سخت اقتصادی برای عموم ایرانی‌ها فقط به واژه «سخت» و «طاقتفرسا» محدود نمی‌شود. هر حرکت، انتخاب و تصمیم سیاستگذار، بلافاصله اثرات قابل‌توجهی روی زندگی شهروندان جامعه‌ای می‌گذارد که سال‌های سال با مشکلات عدیده اقتصادی و سیاسی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
شاید در سال گذشته می‌توانستید حداقل یک موبایل میان‌رده با قیمت اقتصادی بخرید یا وسیله‌ای الکترونیکی برای استفاده روزمره در منزل‌تان؛ اما اکنون با وجود تورم سه رقمی در برخی کالاها، توان خرید چنین وسایلی حتی به صورت قسطی فشار مضاعفی به افراد و خانوار وارد می‌کند.
شاید اگر چندسال پیش به شما می‌گفتند که می‌توانید جوراب را هم قسطی بخرید، خنده‌تان می‌گرفت اما امروز و در شرایط کنونی اقتصاد ایران، خرید قسطی حتی یک جفت جوراب نه تنها خنده‌دار و بعید نیست بلکه کاملا واقعی و بدیهی شده است.
فردی که به تازگی دانشجو شده، برای خرید ابتدایی‌ترین نیازهای تحصیلش به مشکل خورده و علاوه بر اینکه باید شهریه سنگین دانشگاه را به صورت یک جا بپردازد، چاره‌ای جز خرید قسطی ندارد. هیچ‌وقت در ذهن ایرانی‌ها نمی‌گنجید که خرید قسطی به خوراک و پوشاک روزمره‌شان برسد؛ اما در این دوره و زمانه که جنگ از رگ گردن هم به ما نزدیک‌تر است و دلار هر روز برای‌مان قد علم می‌کند، چاره‌ای به‌جز خرید قسطی نمانده است.
خبرنگار اقتصادآنلاین با بررسی تجربه مشتریان پلتفرم‌های لندتک، به سراغ خریدهای قسطی آنها رفته است؛ خریدهایی گاه عجیب و غیرمنتظره که بیش از هر چیز، از سر ناچاری و فشارهای اقتصادی انجام شده‌اند. در ادامه، روایت عجیب‌ترین خریدهای قسطی کاربران را می‌خوانید.
خرید تخم‌مرغ هم چهارقسطه شد
خرید مواد غذایی معمولا از آن هزینه‌هایی است که نمی‌توان برای مدت طولانی به تعویق انداخت. ممکن است خرید گوشی یا تعویض لوازم خانه چند ماه عقب بیفتد، اما غذا باید هر روز روی سفره باشد. همین ویژگی باعث می‌شود افزایش قیمت کالاهای اساسی، فشار خود را خیلی زود در زندگی روزمره نشان دهد.
فاطمه، یک مادر خانه‌دار به اقتصادآنلاین می‌گوید: «چاره‌ای جز خرید اقساطی کالاهای اصلی ندارم، زیرا پولی در حسابم باقی نمانده که بتوانم هزینه خورد و خوراکم را یکجا بپردازم.»
وقتی پول صابون هم نیست
در فهرست خریدهای ماهانه، بعضی اقلام آنقدر دم دستی هستند که معمولا کسی به شیوه پرداخت پول‌شان فکر نمی‌کند، مثل شامپو، صابون حمام، خمیر دندان، نرم‌کننده مو و دیگر محصولات بهداشتی. اما حالا این لوازم اصلی و مورد نیاز هم در زمره خریدهای قسطی قرار گرفته‌اند.
این کالاها نه تجمللاتی هستند و نه در گروه خریدهای بزرگ قرار می‌گیرند، اما وقتی چند قلم از آنها هم‌زمان تمام می‌شوند، هزینه جایگزین کردنشان می‌تواند از بودجه‌ای که برای خریدهای روزمره کنار گذاشته شده بیشتر شود. مریم، کارمندی که ماهانه از این اقلام بهداشتی استفاده می‌کند، یکی از همین افراد است که با وجود حقوق کارمندی دیگر توان خرید نقدی این لوازم را ندارد و به فروشگاه‌های آنلاینی پناه برده است که گزینه مهم «خرید چهار قسطه» دارند.
مریم به خبرنگار اقتصادآنلاین می‌گوید: «تا قبل از جنگ سال گذشته خرید چند قلم کالای اصلی بهداشتی مثل شامپو، صابون و کرم دست و نرم‌کننده مو و لباس سبد بزرگی از حقوق ماهانه‌ام را شامل نمی‌شد، اما بعد از هر دو جنگ، تا این کالاها را می‌خرم و حسابم را چک می‌کنم، می‌بینم که حداقل دو میلیون تومان از حقوقم را بلعیده است.»
موهای‌تان را قسطی رنگ کنید!
اگر فقط چند دقیقه کوتاه در فضای مجازی و گوگل جستجو کنید با یک اتفاق تأسف بار مواجه می‌شوید؛ موهای‌تان را هم می‌توانید قسطی رنگ کنید! که البته این موضوع محل شوخی کاربران در اینستاگرام هم شده بود.
بسیاری از کلینیک‌های زیبایی و آرایشگاه‌ها اکنون این امکان را برای مشتریان خود فراهم کردهاند؛ رنگ موی قسطی، تزریق ژل لب یا فیلر به صورت قسطی، کراتین مو با پرداخت قسطی و ... از نمونه‌های این خدمات هستند. زهرا که قصد داشت فیلر تزریق کند، به اقتصادآنلاین می گوید: «قیمت یک برند خارجی از فیلر ۱۹ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان است که برای چهار قسطه شدن باید ماهی چهار میلیون و ۸۷۵ هزار تومان پرداخت کنم. در حالی که در گذشته قیمت این خدمات زیبایی زیر ده میلیون تومان بود.»
خریدهای گران‌قیمت همچنان در صدر خریدهای قسطی
در سوی دیگر ماجرا، کالا‌هایی قرار دارند که از گذشته هم برای خرید قسطی مناسب به نظر می‌رسیدند. طلا و گوشی تلفن همراه دو نمونه از این گروه‌اند؛ محصولاتی که قیمت آنها می‌تواند بخش بزرگی از درآمد ماهانه یک فرد را به خود اختصاص دهد. برای کسی که به گوشی جدید نیاز دارد، پرداخت یک‌جای مبلغ خرید ممکن است به معنای کنار گذاشتن همه پس‌انداز یا به تعویق انداختن خرید سایر نیازها باشد. شاید قبل از شروع جنگ ها در ایران، می شد یک قطعه طلا را با هفت یا هشت میلیون تومان خرید اما الان خرید گردنبند زیر یک گرم، سی میلیون تومان در پلتفرم‌های لندتک معامله می‌شود.
این به آن معناست که اگر کارمندی بخواهد یک گردنبند سی میلیون تومانی را قسطی بخرد باید ماهانه حدود هفت میلیون تومان قسط بدهد. یا مثلا برای خرید موبایل میان رده از برند سامسونگ که ۵۴ میلیون تومان قیمت دارد، باید ماهانه ۱۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قسط البته آن هم با سود به پلتفرم مورد نظر بپردازد.
علی یکی از کاربران پلتفرم‌های فروش موبایل و تجهیزات دیجیتال در کامنتی نوشته بود: «چهارسال پیش برای خرید یک گوشی میان‌رده هشت میلیون تومان پول را یکجا پرداخت کردم، اما اکنون برای خرید یک گوشی پایین‌رده باید گزینه خرید قسطی را فعال کنم، زیرا نرخ دلار و تورم جلوتر از درآمد من دویده‌اند.»
سمیه یکی از کاربرانی که به گفته خودش همیشه طلا را به صورت نقدی خریداری می کرد اما حالا با افزایش قیمت طلا مجبور به خرید قسطی شده است، به اقتصادآنلاین می گوید: «یادش بخیر، چندسال پیش می‌توانستیم با حقوق‌مان سکه تمام بهار آزادی بخریم، اما الان فقط می‌توانیم طلای زیر یک گرم یا نهایتا یک گرم آن هم به صورت قسطی خریداری کنیم.»
محمد هم که کارمند است و حقوق 30 میلیونی دریافت می کند، می‌گوید: «اقساطی که در طی ماه دارم آنقدر زیاده شده که دیگر نمی‌توانم طلا بخرم، حتی قسطی!»
لباس و لوازم‌التحریر قسطی هم به آنلاین شاپ‌ها آمد
آنیتا که به تازگی دانشجو شده است، می‌گوید: «پدرومادرم برای خرید لوازم مدرسه من مجبور شدند از طرح خرید قسطی استفاده کنند؛ چاره‌ای نداشتیم، مبلغ نهایی خیلی بالا بود.»
یکی از کاربران در اینستاگرام نوشته بود: «با این قیمت‌های بالای پنج میلیون تومان، چاره‌ای جز خرید قسطی لباس می‌ماند؟ مگر می‌توانیم چند لباس بخریم؟ مگر می‌توانیم چند قسط بپردازیم؟ خدا به ما رحم کند»
وقتی قیمت پوشاک در مقایسه با سال گذشته، سه برابر و حتی بیشتر افزایش پیدا می‌کند، خرید چند قلم لباس مورد نیاز برای فصل زمستان یا یک جفت کفش، تبدیل به هزینه های سرسام آور می شود. هزینه هایی که باید حقوق ماه بعد را پیشخور کرد تا افراد بتوانند لباس مورد نیاز را قسطی بخرند.
مکمل‌های ورزشی و ویتامین‌ها
برای برخی ورزشکاران و علاقه‌مندان به تناسب اندام، هزینه ورزش به شهریه باشگاه یا تهیه لباس و کفش محدود نمی‌شود. مکمل‌هایی مانند گینر، پروتئین وی و کراتین نیز ممکن است در برنامه هزینه‌های آنها قرار بگیرد. بعضی افراد هم برای تهیه ویتامین‌ها یا فرآورده‌های دارویی هزینه می‌کنند؛ البته نیاز به مکمل و نحوه مصرف آن باید بر اساس شرایط فرد و نظر متخصص تعیین شود.
این مکمل‌ها و محصولات ورزشی به‌ویژه زمانی که به‌طور مداوم خریداری می‌شوند، می‌توانند هزینه تکرارشونده‌ای ایجاد کنند. در نتیجه، اگر فرد با محدودیت بودجه روبه‌رو باشد، ممکن است به دنبال راهی برای تقسیم مبلغ خرید بگردد. خرید قسطی در این حالت می‌تواند پرداخت فوری را سبک‌تر کند، اما تعهد مالی را از بین نمی‌برد.
شقایق درباره تجربه خرید قسطی مکمل‌های ورزشی می‌گوید: «شهریه باشگاهم به اندازه کافی بالا است و با توجه به حقوقی که دارم، توانایی خرید کراتین و مکمل‌ها را نداشتم. مجبور شدم کراتینی که نیاز داشتم را قسطی بخرم.»
آرش نیز با تاکید بر خرید قسطی مکمل غذایی که مجبور است روزانه مصرف کند، می گوید: «مدتی است که به خرید قسطی گینر (Gainer) روی آورده‌ام. قیمت هر قوطی گینر در مقایسه با یک الی دو سال گذشته بسیار گران شده و توان خرید و پرداخت یک مرحله‌ای قیمت آن را ندارم.»
خرید قسطی؛ راه‌حل موقت یا نشانه‌ای از فشار بر قدرت خرید؟
به گزارش اقتصادآنلاین، چنین به نظر می‌رسد خرید قسطی به مصرف‌کننده این فرصت را می‌دهد، امروز کالا را دریافت کند و هزینه آن را در آینده بپردازد. در اقتصادی مانند ایران که قیمت‌ها هفتگی و حتی روزانه تغییر و افزایش پیدا می‌کنند؛ گروه بزرگی از مردم چاره‌ای جز استفاده از خرید اقساطی ندارند.
خرید اقساطی شاید فشار مالی را موقتاً کاهش دهد اما بدون مهار تورم، تقویت درآمد واقعی و کاهش شکاف میان دستمزد و هزینه‌های زندگی، نمی‌تواند جایگزین راه‌حل‌های پایدار اقتصادی شود.
موضوع اصلی این است که اکنون به وضعیتی رسیده‌ایم که پای خرید قسطی حتی به خورد و خوراک روزانه هم باز شده است. در صورتی که سایه تورم به همین سنگینی روی کشور بماند، قرار است خریدهای اقساطی مردم برای تأمین مایحتاج روزانه تا کجا ادامه داشته باشد؟