قم - کتاب «ایل سو؛ روایت تبلیغ عشایری» که توسط انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است، در قم رونمایی شد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در قم، نویسنده کتاب و پژوهشگر حوزوی در آیین رونمایی از کتاب «ایل سو؛ روایت تبلیغ عشایری» با حضور جمعی از نویسندگان و پژوهشگران در سالن جلسات پژوهشکده حضرت باقرالعلوم(ع) قم به تبیین اهمیت ضرورت توجه به وضعیت عشایر و فعالیت‌های تبلیغی در میان این قشر پرداخت و گفت: از مسائل مهم در عرصه تبلیغ دین، توجه به وضعیت تبلیغ دینی در مناطق عشایری است؛ زیرا در روند تبلیغ برای این قشر از جامعه با محدودیت‌ها و محرومیت‌های متعددی مواجه هستیم.
حجت‌الاسلام سعید احمدی پیرامون تجربیات خود بیش از از یک دهه فعالیت تبلیغی در مناطق عشایری خاطرنشان کرد: کتاب «ایل‌سو» حاصل توجه به تجربه‌ها و خاطرات مبلغان فعال در مناطق عشایری است و افزون بر روایت تجربه‌های تبلیغی، تصویری از زیست عشایری و نسبت آن با هویت، فرهنگ و ریشه‌های زندگی ایرانی ارائه می‌کند.
وی بیان کرد: در طول این سال‌ها سرگروه‌های تبلیغی و مبلغان حاضر در مناطق عشایری، تلاش‌های ارزشمندی برای تبلیغ دین داشته‌اند؛ هرچند بسیاری از این فعالیت‌ها چندان شناخته‌شده نیست و کمتر درباره آنها سخن گفته شده است.
نویسنده کتاب «ایل‌سو» عنوان کرد: تلاش شد این خاطرات و تجربیات تبلیغی در مناطق عشایری در قالب یک اثر مکتوب در اختیار علاقه‌مندان قرار گیرد. آشنایی مبلغان با ویژگی‌های فرهنگی و اجتماعی عشایر ضروری است و متأسفانه برخی از مبلغان با شیوه‌ها و اقتضائات خاص تبلیغ در میان عشایر آشنایی کافی نداشتند و این مسئله گاهی مشکلاتی را در روند فعالیت‌های تبلیغی ایجاد می‌کرد.
احمدی گفت: مواجهه با جامعه عشایری نیازمند شناخت دقیق‌تری از شرایط زندگی و فرهنگ این مردم است و عشایر از برخی جهات با شیوه زندگی معمول در شهرها تفاوت دارند و همین تفاوت‌ها ممکن است ارتباط اولیه با آنان را برای مبلغان دشوار کند.
وی افزود: ازاین‌رو، مبلغی که وارد این عرصه می‌شود، باید شناخت مناسبی از شرایط اجتماعی، فرهنگی و سبک زندگی عشایر داشته باشد؛ البته حضور در میان عشایر صرفاً به انجام فعالیت‌های تبلیغی و بیان مطالب دینی محدود نمی‌شود و این حضور فرصتی برای مشاهده، شناخت و مطالعه ابعاد مختلف زندگی این مردم است.
نویسنده این کتاب اضافه کرد: برای ثبت خاطرات و رویدادها گاهی ساعت‌ها در مقابل مردم عشایر می‌نشستیم و به رفتارها، آداب و رسوم، روابط اجتماعی، آیین‌های سوگواری و شادی، موسیقی، پوشش، نوع تغذیه و حتی شیوه‌های طبابت و درمان آنان توجه می‌کردیم.
وی ادامه داد: این حضور و ثبت وقایع ، به‌تدریج زمینه شکل‌گیری نوعی شناخت میدانی از جامعه عشایری را فراهم کرد که این تجربیات می‌تواند برای دیگر مبلغان نیز مفید باشد.
این پژوهشگر حوزوی بیان کرد: برای تدوین این اثر به دنبال ساختاری برگرفته از محتوای پژوهشی بودیم تا به شکلی قابل فهم مطالب را به مخاطبان انتقال دهیم؛ در نهایت قالب روایت خاطرات تبلیغی مورد استفاده قرار گرفت.
وی با بیان اینکه ایل‌سو، اثری در حوزه ایران‌شناسی و شناخت اقوام ایرانی است، افزود: این کتاب قدمت تاریخی و فرهنگ جامعه عشایری را نیز روایت می‌کند؛ عشایر از جمله گروه‌های دیرینه در جامعه ایران به شمار می‌روند و شناخت تاریخ، فرهنگ، آداب و رسوم و شرایط زندگی آنان می‌تواند به شناخت دقیق‌تر پیشینه و هویت فرهنگی کشور کمک کند.
محرومیت‌های موجود، صرفاً به کمبود امکانات مادی محدود نیست
حجت‌الاسلام عبداللهی از مبلیغن حوزوی در مناطق عشایری نیز بیان کرد: در جریان حضور در این مناطق، گاهی با شرایطی مواجه می‌شدیم که نشان می‌داد محرومیت‌های موجود، صرفاً به کمبود امکانات مادی محدود نیست و در برخی موارد، مردم حتی از آگاهی و شناخت کافی درباره امکانات و خدماتی که می‌توانند از آنها برخوردار باشند، محروم مانده‌اند.
وی با اشاره به حضور استادان، شخصیت‌های علمی و مبلغان فعال در مناطق عشایری در این مراسم اظهار کرد: حضور استادان و شخصیت‌های ارزشمندی که هر یک در عرصه تبلیغ، قلم و ادبیات جایگاه برجسته‌ای دارند، برای ما مایه افتخار است. همچنین امیدواریم مبلغان فعال در مناطق عشایری بتوانند از این اثر و تجربه‌های گردآوری‌شده در آن بهره بگیرند.
استفاده هنرمندانه از زبان مردم مناطق مختلف نقش مهمی در روایت‌های داستانی دارد
در این مراسم حجت‌الاسلام عبدالله حسن‌زاده آملی نیز با اشاره به اهمیت واژگان بومی، ظرفیت‌های زبانی و توصیف عناصر طبیعی در ادبیات داستانی خاطرنشان کرد: استفاده هنرمندانه از زبان مردم مناطق مختلف و به‌کارگیری جمله‌های کوتاه و آهنگین، نقش مهمی در جذابیت و روانی روایت‌های داستانی دارد. در این اثر این موضوع رعایت شده است.
وی بیان کرد: غنای فرهنگی ملت‌ها صرفاً به استفاده از واژه‌های متعدد وابسته نیست، بلکه چگونگی به‌کارگیری واژگان در نثر، آثار ادبی و روایت‌های داستانی نیز اهمیت فراوانی دارد.
این پژوهشگر حوزوی تصریح کرد: یکی از نکات قابل توجه در این زمینه، استفاده از جمله‌های کوتاه و تنظیم آهنگ روایت برای افزایش سرعت پیشرفت داستان است. به‌کارگیری توصیفات کوتاه و متناسب با فضای داستان، در کنار استفاده از تعبیرهای مناسب، می‌تواند به روان‌تر شدن متن و افزایش جذابیت آن برای مخاطب کمک کند.
وی با اشاره به اهمیت بهره‌گیری از عناصر طبیعی در ادبیات داستانی بیان کرد: توصیف محیط زندگی، طبیعت و ویژگی‌های جغرافیایی مناطق مختلف، از ظرفیت‌هایی است که می‌تواند به روایت‌های داستانی هویت و جذابیت بیشتری ببخشد.
حجت‌الاسلام حسن‌زاده آملی تاکید کرد: آشنایی با زبان محلی و انتقال درست اصطلاحات رایج در میان مردم، به نویسنده کمک می‌کند تا فضای فرهنگی و اجتماعی یک منطقه را دقیق‌تر به تصویر بکشد.
شناخت فرهنگ عشایری با حضور در میان مردم ایجاد می‌شود
در ادامه نیز روشن سلیمانی، نویسنده و پژوهشگر حوزوی، با اشاره به شخصیت علمی، فکری و فرهنگی حجت‌الاسلام سعید احمدی، نویسنده کتاب «ایل‌سو»، اظهار کرد: ایشان روحانی‌ای استوار، برخوردار از اندیشه‌ای روشن و دارای قلمی شاعرانه است. علاقه به کشاورزی و زندگی روستایی و عشایری، در کنار تجربه زیسته در میان عشایر، به او شناختی نزدیک و ملموس از این شیوه زندگی بخشیده است؛ شناختی که همچنان در ارتباط او با جامعه عشایری، به‌ویژه عشایر بختیاری، نمایان است.
وی افزود: شناخت فرهنگ عشایری تنها با مطالعه کتاب‌ها و آگاهی‌های نظری به دست نمی‌آید؛ بلکه حضور در میان مردم، تجربه زندگی آنان و آشنایی با جزئیات روابط اجتماعی و فرهنگی، درک عمیق‌تری از این جامعه ایجاد می‌کند.
حجت‌الاسلام احمدی، افزون بر برخورداری از مطالعات و آگاهی‌های فرهنگی، با حضور در میان مردم عشایر، ظرفیت‌ها و ظرافت‌های این فرهنگ را از نزدیک شناخته است.
سلیمانی ادامه داد: اشعار بختیاری را باید به‌مثابه گنجینه‌ای شفاهی و دانشنامه‌ای برای شناخت این مردم بزرگ در نظر گرفت. بخش مهمی از تاریخ بختیاری به‌صورت شفاهی حفظ شده و از طریق اشعار، حماسه‌ها، داستان‌های عاشقانه، روایت‌های جنگ‌ها و دیگر سروده‌ها، از نسلی به نسل دیگر انتقال یافته است.
وی با بیان اینکه شناخت فرهنگ عشایری مستلزم آگاهی از بایدها و نبایدهای زندگی این مردم است، افزود: کسی که می‌خواهد در میان عشایر فعالیت فرهنگی و تبلیغی داشته باشد، باید زبان مادری آنان را بشناسد و بتواند با مردم به زبان خودشان گفت‌وگو کند. این موضوع در برقراری ارتباط صمیمانه و مؤثر با جامعه‌ای که دارای هویت فرهنگی و زبانی ریشه‌دار است، اهمیت ویژه‌ای دارد.
تبلیغ مؤثر نیازمند شناخت میدانی و توجه به اقتضائات واقعی جامعه است
همچنین حجت‌الاسلام حیدری‌پور، معاون پژوهشکده حضرت باقرالعلوم(ع) قم، با اشاره به اهمیت شناخت مخاطب در عرصه تبلیغ اظهار داشت: نخستین نکته در تبلیغ، توجه به مخاطب و شناخت دقیق نیازهای اوست؛ زیرا اگر مبلغ شناخت درستی از مخاطب و مسائل و نیازهای وی نداشته باشد، در مسیر تبلیغ با مشکلات و چالش‌های متعددی مواجه خواهد شد.
وی با تأکید بر ضرورت جدی گرفتن تجربه‌های تبلیغی افزود: تبلیغ زمانی می‌تواند به نتایج مطلوب برسد که مبلغ وارد میدان عمل شود و بر اساس شناختی که از نیازهای مخاطبان به دست آورده است، اقدامات متناسبی را انجام دهد.
معاون پژوهشکده حضرت باقرالعلوم(ع) قم خاطرنشان کرد: در چنین رویکردی، تعامل مبلغ با مخاطب از صرف سخن گفتن فراتر می‌رود و زمینه برای تأثیرگذاری اجتماعی فراهم می‌شود. بنابراین، تبلیغ مؤثر نیازمند شناخت میدانی، تجربه عملی و توجه به اقتضائات واقعی جامعه است.
کتاب «ایل سو؛ روایت تبلیغ عشایری» در چاپ نخست سال ۱۴۰۵، در ۲۰۲ صفحه و با شمارگان ۵۰۰ نسخه از سوی انتشارات پژوهشکده باقرالعلوم(ع) منتشر شده است.