علیرضا زرین‌دست در نشست «ریشه‌های نورپردازی در سینمای ایران» از تأثیر نقاشی بر نورپردازی سینما، تحول فناوری تصویربرداری و ضرورت انتخاب سوژه‌های ساده برای فیلمسازان جوان گفت.
نشست تخصصی «ریشه‌های نورپردازی در سینمای ایران» شنبه ۲۵ مهرماه، در نخستین روز چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، با حضور علیرضا زرین‌دست در پردیس ملت برگزار شد.
زرین‌دست در این نشست با اشاره به نقش نقاشی در شکل‌گیری شیوه‌های نورپردازی در عکاسی و سینما اظهار کرد: نقاشانی که پیش از اختراع برق فعالیت می‌کردند، منبع الهام عکاسان، فیلمبرداران و طراحان صحنه و لباس بودند. استفاده از نور طبیعی نیز از نقاشی به حرفه عکاسی و فیلمبرداری راه پیدا کرد و بسیاری از تصاویر پرتره همچنان از قواعد کلاسیک نورپردازی که ریشه در تجربه نقاشان دارند، پیروی می‌کنند.
وی با تأکید بر اهمیت منابع تصویری در بازسازی دوره‌های تاریخی افزود: برای ساخت فیلم درباره دوره‌هایی مانند ۵۰۰ سال پیش، منابع تصویری داخلی کافی در دسترس نیست و فیلمسازان ناچارند از منابع موجود، از جمله آثار خارجی و طراحی‌های سیاحان و گردشگران، بهره بگیرند. این در حالی است که برخی کشورهای غربی برای بازسازی دوره‌های تاریخی خود به مجموعه‌های تصویری غنی‌تری دسترسی دارند.
این پیشکسوت سینمای ایران در ادامه با اشاره به محدودیت‌های فنی سال‌های ابتدایی سینما گفت: پیش از رواج تجهیزات نورپردازی الکترونیکی، بسیاری از روش‌های مورد استفاده در نقاشی برای تأمین نور در سینما نیز به کار گرفته می‌شد. در فیلم‌هایی مانند آثار چارلی چاپلین، تصویر اغلب حالتی تخت و بدون عمق محسوس داشت و محدودیت مواد حساس تصویربرداری، کنترل دقیق روشنایی و تاریکی را دشوار می‌کرد؛ شرایطی که با پیشرفت فناوری و گسترش استفاده از نگاتیو به‌تدریج تغییر یافت.
زرین‌دست با اشاره به تحول تجهیزات فیلمبرداری اظهار کرد: با گذشت زمان، فیلمبرداران روش‌ها و ابتکارات تازه‌ای به کار گرفتند و تجهیزات جدید، از جمله دوربین‌های کوکی، وارد عرصه فیلمبرداری شدند.
وی با مقایسه فیلمبرداری سنتی و دیجیتال گفت: امروزه دوربین‌های دیجیتال امکان تنظیم نور، مشاهده تصویر روی مانیتور و ارزیابی مستقیم نتیجه کار را فراهم کرده‌اند. در گذشته، تبدیل نگاتیو به پوزیتیو مرحله‌ای جداگانه بود، اما فناوری دیجیتال این فرایند را ساده‌تر کرده و امکان بررسی سریع تصویر را در اختیار فیلمبردار قرار داده است.
این مدیر فیلمبرداری با اشاره به سهولت نسبی کار در دوران کنونی افزود: امروز شرایط فیلمبرداری بسیار آسان‌تر از گذشته است و بسیاری از افراد در سراسر جهان، با تماشای تصاویر و برنامه‌ها، اصولی مانند ترکیب‌بندی و تقسیم‌بندی قاب را می‌آموزند.
وی همچنین یکی از دشواری‌های فیلمبرداری با نگاتیو را هماهنگ‌کردن منابع نوری مختلف در صحنه‌های داخلی دانست و گفت: در آن دوران، استفاده از نورهای ترکیبی و تطبیق منابع نوری با یکدیگر دشوار بود.
زرین‌دست در بخش دیگری از این نشست با اشاره به گسترش امکانات تصویربرداری دیجیتال اظهار کرد: دسترسی به دوربین‌های کوچک، تلفن‌های همراه و تجهیزات متنوع باعث شده است افراد بیشتری بتوانند فیلم بسازند و تعداد جشنواره‌های فیلم نیز افزایش یابد.
وی در توصیه‌ای به فیلمسازان جوان درباره انتخاب سوژه گفت: پرداختن به شخصیت‌های بزرگ تاریخی و فرهنگی، مانند مولانا، به پژوهش گسترده و شناخت ابعاد مختلف زندگی و اندیشه آنها نیاز دارد. برای مثال، ساخت فیلمی درباره مولانا ممکن است دست‌کم ۱۰ سال پژوهش بخواهد. بنابراین بهتر است فیلمسازان جوان در آغاز به سراغ سوژه‌ها و ایده‌های ساده‌تر بروند تا بتوانند با دقت و عمق بیشتری آنها را روایت کنند.
چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران به دبیری بهروز شعیبی، از ۲۵ تا ۳۰ مهرماه در پردیس سینماگالری ملت برگزار می‌شود.