نفتکش روسی «دی‌اف پیک» (DF Peak) از ناوگان سایه. تحلیلگران می‌گویند کاهش تحریم‌های نفتکش‌ها تنها تأثیر محدودی بر قیمت سوخت خواهد داشت.
فایننشال تایمز نوشت: ایالات متحده در حال بررسی اقداماتی برای کاهش محدودیت‌ها علیه نفتکش‌های ناوگان سایه مرتبط با روسیه و ایران است؛ اقدامی که در شرایط تلاش واشنگتن برای پایین آوردن قیمت سرسام‌آور گازوئیل پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر صورت می‌گیرد.
افراد مطلع از این موضوع به فایننشال تایمز گفتند که این اقدامات می‌تواند شامل اجازه فروش کشتی‌های قرارگرفته در فهرست سیاه به بهره‌برداران قانونی و لغو تحریم‌هایی باشد که در حال حاضر مانع فعالیت آزادانه این نفتکش‌ها می‌شوند.
این اقدام بحث‌برانگیز برای لغو تحریم نفتکش‌ها با هدف افزایش ظرفیت حمل‌ونقل دریایی نفت و سوخت‌های پالایش‌شده و کاهش نرخ‌های حمل‌ونقل دریایی که به سطوح بی‌سابقه رسیده و هزینه‌های سوخت را بیش از پیش افزایش داده‌اند، مطرح شده است. کریس رایت، وزیر انرژی آمریکا، اوایل هفته جاری این موضوع را در کنفرانس جهانی نفت در ریاض، عربستان سعودی، مطرح کرد.
یک مقام وزارت خزانه‌داری آمریکا گفت دفتر کنترل دارایی‌های خارجی این وزارتخانه (OFAC) ممکن است فروش کشتی‌های ناوگان سایه به «خریداران قانونی» را بررسی کند و به این کشتی‌ها اجازه دهد «به‌صورت موردی» در بازار جهانی فعالیت کنند.
این اقدام تازه‌ترین تلاش دولت دونالد ترامپ برای مهار قیمت سوخت پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای است؛ انتخاباتی که تکلیف کنترل کنگره آمریکا را مشخص خواهد کرد. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند افزایش تورم ناشی از جنگ با ایران، بسیاری از رأی‌دهندگان را از حزب جمهوری‌خواه ترامپ روی‌گردان کرده است.
این تصمیم همچنین نشان‌دهنده چرخشی ناگهانی در سیاست آمریکا به نفع مسکو است؛ آن هم در شرایطی که واشنگتن به‌دنبال آزادسازی دارایی‌های دولتی مسدودشده روسیه است و ظاهراً دسترسی اوکراین به ماهواره‌های استارلینک را که برای دفاع این کشور در جنگ با روسیه حیاتی هستند، محدود کرده است.
ترامپ هفته گذشته اعلام کرد تحریم‌های مربوط به گازوئیل روسیه را به‌طور موقت لغو خواهد کرد. این تصمیم با انتقاد متحدان اروپایی آمریکا و گروهی دوحزبی از سناتورهای آمریکایی مواجه شد که آن را «هدیه‌ای به دشمن ما و خیانت به متحدانمان» خواندند.
به گفته سه نفر از حاضران در نشست ریاض، رایت روز دوشنبه در پیامی ویدئویی به این نشست گفت کمبود نفتکش یکی از گلوگاه‌های اصلی است که نرخ‌های حمل‌ونقل دریایی را در بازارهای جهانی افزایش می‌دهد و لغو تحریم کشتی‌ها می‌تواند تا حدی از این فشار بکاهد.
باب مک‌نالی، مشاور پیشین انرژی جورج دبلیو بوش و رئیس شرکت مشاوره‌ای «رپیدان انرژی» که در این نشست حضور داشت، گفت: «دولت دارد هر سنگی را زیرورو می‌کند تا به هر شکل ممکن قیمت سوخت را پیش از انتخابات پایین بیاورد؛ حتی اگر این سیاست‌ها فقط تأثیری حاشیه‌ای داشته باشند.»
مقام وزارت خزانه‌داری آمریکا گفت: «اگر خریداران قانونی علاقه‌مند به خرید کشتی‌های ناوگان سایه باشند و بخواهند آن‌ها را برای استفاده قانونی در صنعت کشتیرانی تجاری جهانی احیا کنند، اوفک ممکن است این معاملات را مجاز بداند و تحریم‌های مربوط به این کشتی‌ها را به‌صورت موردی لغو کند.»
این مقام افزود: «چنین لغو تحریم‌هایی به نفع ناوگان سایه نخواهد بود، بلکه این کشتی‌ها را از ناوگان سایه خارج می‌کند تا در تجارت قانونی جهانی به کار گرفته شوند.» او همچنین تأکید کرد که اوفک پیش از لغو تحریم‌های هر نهاد یا مجموعه‌ای، فرایندی جامع برای بررسی پرونده آن انجام می‌دهد.
جرمی پانر، شریک مؤسسه حقوقی «هیوز هابارد» در واشنگتن، گفت دولت آمریکا با تسهیل خرید نفتکش‌های تحریم‌شده متعلق به ناوگان سایه، احتمالاً می‌تواند از وجهه نامطلوب صدور مجوزهای جدید مرتبط با روسیه جلوگیری کند.
کاخ سفید و وزارت انرژی آمریکا به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ ندادند.
این اقدام در حالی مطرح می‌شود که داده‌های منتشرشده در هفته جاری نشان داد تورم مصرف‌کننده در آمریکا در ماه سپتامبر به ۳.۷ درصد جهش کرده است؛ افزایشی که در پی بازگشت رشد قیمت سوخت، سراسر اقتصاد را تحت تأثیر قرار داده است.
کاخ سفید با شتاب در تلاش است این افزایش قیمت‌ها را مهار کند. واشنگتن از متحدان خود خواسته است عرضه گازوئیل به بازار را افزایش دهند و تهدید کرده که ممنوعیت صادرات سوخت را اعمال خواهد کرد. ترامپ همچنین فرمان اجرایی‌ای امضا کرده است که بر اساس آن، استفاده از گازوئیل قرمزِ معاف از مالیات در جاده‌های عمومی مجاز می‌شود.
با این حال، قیمت گازوئیل همچنان در سطح بالایی باقی مانده است. میانگین قیمت این سوخت در جایگاه‌های آمریکا روز پنجشنبه به ۶.۳۱ دلار به‌ازای هر گالن رسید؛ رقمی که اندکی پایین‌تر از رکورد ۶.۵۳ دلاری ثبت‌شده در هفته‌های اخیر است.
آژانس بین‌المللی انرژی نیز در هفته جاری هشدار داد که کمبود جهانی گازوئیل تا اواسط سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.
دانیل یرگین، نایب‌رئیس شرکت اس‌اندپی گلوبال، گفت تمرکز سیاست‌گذاران دست‌کم در مقطع کنونی از نفت خام به کمبود نفتکش‌ها به‌عنوان یکی از محدودیت‌های اصلی عرضه این محصولات تغییر کرده است.
با این حال، تحلیلگران معتقدند کاهش تحریم نفتکش‌ها تنها تأثیری محدود بر قیمت سوخت خواهد داشت.
بر اساس داده‌های شرکت مشاوره‌ای «انرژی اَسپکتس»، بین ۱۳ تا ۱۹ درصد از ناوگان نفتکش‌های جهان تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارند. با این حال، این شرکت اعلام کرد که قدمت بالای این کشتی‌ها و وضعیت نامناسب آن‌ها، منافع حاصل از کاهش تحریم‌ها را محدود خواهد کرد.
این شرکت در گزارشی نوشت: «بنابراین، لغو تحریم کشتی‌هایی که عمدتاً قدیمی هستند و احتمالاً نگهداری مناسبی از آن‌ها صورت نگرفته است، بعید است در کوتاه‌مدت ظرفیت قابل‌توجهی به ناوگان اصلی کشتیرانی اضافه کند.»
این گزارش افزود: «علاوه بر این، بیشتر نفتکش‌هایی که به‌دلیل ارتباط با روسیه یا ونزوئلا تحریم شده‌اند، طی سه ماه گذشته همچنان به فعالیت تجاری خود ادامه داده‌اند.»
گروه پژوهشی «کپلر» نیز اعلام کرد انتظار دارد این اقدام عملاً هیچ تأثیری بر بحران کنونی نفتکش‌ها نداشته باشد؛ زیرا افزایش قیمت سوخت عمدتاً ناشی از بالا رفتن خطرات جنگی در خاورمیانه است، نه صرفاً کمبود کشتی‌های حمل‌ونقل.
با این حال، تمایل دولت آمریکا به لغو تحریم‌های سوخت روسیه و نفتکش‌های سایه‌ای که این کشور برای انتقال نفت خام و سایر فرآورده‌های نفتی از آن‌ها استفاده می‌کند، موجب نگرانی سیاست‌مداران در آمریکا و اروپا شده است.
جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا، روز چهارشنبه از طرح ترامپ برای خرید گازوئیل از روسیه انتقاد کرد و آن را «انتخابی بسیار پرخطر» خواند که فشارهای بین‌المللی بر ولادیمیر پوتین برای پایان دادن به جنگ اوکراین را تضعیف می‌کند.