استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه جامعه اسلامی با جزئیات زندگی حضرت فاطمه زهرا (س) آشنا نیست بر رسالت خطبا در این زمینه تاکید کرد و گفت: خطبا در مجالس و محافل عزاداری و روضه خوانی باید به بیان ریز جزئیات زندگی صدیقه طاهره بپردازند.
حجت الاسلام والمسلمین محسن غرویان درباره جایگاه حضرت زهرا (س) در خاندان اهل بیت (ع) اظهار داشت: ما از ناحیه پیامبر اکرم (ص) بیاناتی داریم که درباره شخص دیگری جز حضرت زهرا (س) با این عظمت بیان نشده است؛ به عنوان مثال، پیامبر اکرم فرمود: «فداها ابوها» یعنی فاطمه زهرا دختری است که پدرش فدای او باد. این درحالی است که خداوند و جبرئیل درباره پیامبر فرمودند: «لولاک ولا خلقنا الافلاک». شخصیتی مانند پیامبر با این عظمت و جایگاه درباره دختر خود جمله «فداها ابوها» را به کار می برد.
وی گفت: پیامبر فرمودند: «فاطمه بضعه منی»؛ «من» حقیقی پیامبر شخصیت ایشان است و این که می فرماید فاطمه پاره ای از من است به این معناست که حضرت زهرا (س) پاره ای از شخصیت و روح و روان رسول خداست. این تعابیر نشان دهنده جایگاه حضرت فاطمه زهرا (س) است.
وی ادامه داد: از جهت دیگر، فاطمه (س) همسر علی بن ابیطالب است؛ شخصیتی که پیامبر درباره او فرمود: «انا مدینه العلم و علی بابها». این هم نشان دهنده جایگاه حضرت زهرا در خاندان پیامبر است. از سویی فاطمه زهرا مادر حسنین (ع) و زینب کبری است.
وی تاکید کرد: این قطعات و تعابیر را وقتی کنار هم می چینیم جایگاه و عظمت شخصیت حضرت زهرا (س) را درمی یابیم. علاوه بر این، حدیث شریف کساء و نزول آیه تطهیر نیز سند محکم و متقنی بر عظمت شخصیت حضرت فاطمه (س) است.
استاد حوزه علمیه قم درباره ویژگی های شخصیتی حضرت فاطمه زهرا (س) اظهار داشت: «عالمه» و «محدَثه» بودن شاخص ترین ویژگی شخصیتی حضرت فاطمه زهرا (س) است. بر اساس منابع و روایات، جبرئیل و ملک بر قلب حضرت زهرا (س) نازل می شده و مطالبی را به ایشان الهام می کردند و اخباری از غیب برای ایشان می آمده است.
وی «خطبه فدکیه» را دارای ۲۰۰ نکته علمی، اخلاقی و معرفتی دانست و بیان داشت: حضرت زهرا (س) به عنوان یک بانو در صحنه مسائل سیاسی و اجتماعی حضور می یابد و با شهامت وارد مسائل حکومتی می شوند و غاصبان خلافت را مورد نقد شدید قرار می دهند. در مسائل سیاسی و اجتماعی هم محاجّه و سخنرانی کردند که اینها نشان دهنده حضور زن در مسائل سیاسی و اجتماعی است.
وی افزود: نکته دیگری که از خطبه حضرت زهرا (س) برداشت می شود اینکه «عدالت اجتماعی» یک مسئله فردی نیست بلکه مربوط به عموم مردم و بیت المال است و به حاکمیت دین در جامعه مربوط می شود. حضرت فاطمه (س) با حضور فعال و اثرگذار خود در جامعه، «فلسفه دین» که همان عدالت اجتماعی است را بیان کردند.
وی نقد پیشوایان و حاکمان مسلمین را از دیگر نکات خطبه فدکیه عنوان کرد و گفت: حاکمیت نباید خود را مصون از خطا ببیند بلکه همیشه باید پاسخگو باشد. حضرت زهرا (س) با خطبه خویش، حاکمیت را وادار به پاسخگویی کرد.
غرویان به فضائل حضرت فاطمه زهرا (س) اشاره کرد و گفت: انسان شناسی اسلامی و قرآنی به ما می گوید انسان دارای دو بعد جسمانی و روحانی است که بعد اساسی و زیربنایی هر انسانی همان بُعد معنوی و شخصیت روحانی اوست. جسم و بدن شخصیت ساز نیستند، شخصیت انسان در گرو روحیات اوست. حضرت فاطمه (س) اهل عبادت، معنویت، خودسازی، نماز شب، مناجات و گریه بودند. ایشان «بیت الاحزان» و «دارالبکاء» داشتند و خود را با معنویات ساخته بودند. این نشان می دهد که ساختار اصلی انسان از درون شکل می گیرد و جسمانیت ملاک شخصیت نیست و از این جهت حضرت زهرا می توانند الگویی برای همه انسان ها باشند.
وی درباره نقش حضرت زهرا (س) در پیوند رسالت نبوی و امتداد آن در خاندان اهل بیت (ع) گفت: بعد از رحلت پیامبر (ص) مسائل جهان اسلام دچار تحول ویژه ای شد که انحراف «حاکمیت» از اصلی ترین تحولات بود. بیت امیرالمومنین (ع) و حضرت فاطمه (س) استحکام و اتقان مسیر را رقم زدند.
وی عنوان کرد: جامعه اسلامی بعد از رحلت رسول خدا (ص) دو پاره شد؛ عده ای خواستند خلافت و سیاست و حکومت را از خاندان اهل بیت (ع) جدا کنند ولی بیت امیرالمومنین (ع) و حضرت فاطمه (س) مقاوم ایستادند و از ارزش های مکتب اهل بیت (ع) دفاع کردند. مساله رسالت و استمرار نبوت در قالب امامت را تبیین کردند و حتی شکنجه شدند. بنابراین نقش بیت امیرالمومنین (ع) در استمرار رسالت بسیار مهم است و از انحرافی که می خواست در مسیر رسالت پیامبر شکل بگیرد تا حدی جلوگیری کردند البته این انحراف ایجاد شد اما چراغ رسالت خاموش نشد.
وی درخصوص شخصیت حضرت زهرا (س) و تصویری که ایشان از منزلت زن ارائه می کنند، گفت: سه عنصر اساسی در شخصیت حضرت زهرا (س) پیوند میان دین و مسئولیت سیاسی و اجتماعی را رقم می زند؛ یکی مسئله «علم و معرفت» است که امروز جوانان ما باید با مطالعه وجود خود را توسعه دهند.
وی عنصر دیگر در شخصیت فاطمه زهرا (س) را «معنویت» دانست و افزود: حضرت فاطمه (س) در کنار علم و معرفت، اهل معنویت و اخلاق و رفتار بودند؛ ترکیب این دو جایگاه اجتماعی انسان را ارتقاء می دهد و احترام را به همراه خواهد داشت.
وی «احساس مسئولیت و رسالت اجتماعی» را سومین نکته در شخصیت فاطمه زهرا (س) دانست و گفت: حضرت زهرا (س) نسبت به حوادث روزگار خود بی تفاوت نبودند بلکه حساس بودند حاکمیت و خلافت در چه مسیری حرکت می کند و آنجا که لازم شد حضرت به میدان آمدند و از حق امیرالمومنین (ع) دفاع کردند. ایشان عدالت را در خلافت و امامت امیرالمومنین (ع) یافتند لذا احساس مسئولیت کردند از عدالت و حقیقت دفاع کنند.
وی بر لزوم الگوگیری از فاطمه زهرا (س) با آگاهی و شناخت کامل از زندگی ایشان تاکید کرد و یادآور شد: امروزه، جوانان ما با اندیشه ها و افکار و مکاتب مختلف مواجه هستند. باید با مطالعه و کسب معنویت، حق را از باطل تشخیص دهند و مراقب باشند در دام های انحرافی گرفتار نشوند.
غرویان درباره غربت حضرت زهرا (س) پس از رحلت پیامبر اکرم (ص) ابراز کرد: بعد از رحلت رسول خدا، کسانی که شهوت ریاست و قدرت داشتند و برای قدرت و حکومت موضوعیت قائل بودند و هدفشان به قدرت رسیدن بود، حقایق را پنهان کردند و نسبت به خاندان پیامبر ظلم هایی را روا داشتند.
وی افزود: این مظلومیت و غربت حضرت زهرا (س) ناشی از همین قدرت طلبی ها و ریاست طلبی های حاکمان غاصب و جائر بوده و یک مسیر انحرافی را ایجاد کردند که تا امروز، این شقاق و اختلاف ادامه پیدا کرده است.
وی با بیان اینکه مسیر اهل بیت (ع) با شکنجه و زحمت ادامه پیدا کرده است، گفت: امروز هم دشمنان تشیع ستم هایی را روا می دارند و قدرت هایی چون آمریکا و اسرائیل علیه کشور ما دست به جنایت زدند و فرزندان ما و رهبر ما را به شهادت رساندند ولی راه، راه روشنی است و باید با صبر و مقاومت، این مسیر را ادامه داد.
وی با بیان اینکه حضرت فاطمه زهرا (س) از ارزش های پایدار و جاویدان دفاع کردند، گفت: «عفت و حجاب» در زمره ارزش های پایدار قرار می گیرد که بانوان ما باید مورد توجه قرار دهند و به حضرت فاطمه زهرا (س) تاسی کنند.
وی اخلاقیات حضرت فاطمه (س) را الگوی دیگری برای جامعه امروز ما بویژه بانوان دانست و گفت: مع الاسف بانوان ما آشنایی کامل و دقیق با جزئیات زندگی حضرت زهرا (س) ندارند و لازم است تبیین شود تا دختران ما بتوانند الگوبرداری کنند.
استاد حوزه علمیه قم با بیان اینکه دفاع از حقیقت محدود به زمان نیست، بیان کرد: همیشه باید ارزش های جاویدان پاس داشته شود. دفاع از انقلاب اسلامی و ارزش های انقلابی در عصر ما می تواند تکرار مسیر فاطمه زهرا (س) محسوب شود. پیام تاریخی حضرت، اخلاق، ادب، معنویت و معرفت و پایداری در راه ارزش های انسانی و الهی است.
وی در پایان با اشاره به علاقمندی ذاتی مردم به حضرت فاطمه زهرا (س) و شرکت در مجالس عزاداری و روضه خوانی حضرت گفت: خطبا وظیفه دارند در این مجالس به تبیین جزئیات زندگی حضرت بپردازند و به نسل جوان ارائه کنند. همین طور، نویسندگان با قلم روان و جذاب و هنرمندان با ابزارهای هنری و بهره گیری از تکنولوژی روز می توانند گوشه هایی از زندگی حضرت را ارائه و نسل جوان را با مسیر دختر رسول خدا آشنا کنند و الگویی از آن حضرت به دست دهند.