سینماپرس: معاون فرهنگی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان با تأکید بر ضرورت بازآفرینی نقش تربیتی کانون متناسب با تحولات نسل جدید گفت: زیست دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی و هوش مصنوعی، محیط رشد کودکان و نوجوانان را به‌طور جدی تغییر داده‌اند و کانون نیز باید ضمن حفظ اصالت‌های تربیتی خود، شیوه حضور، ابزارها و الگوهای فعالیتش را متناسب با این شرایط بازطراحی کند.
به گزارش سینماپرس، فرهاد فلاح، معاون فرهنگی کانون، در گردهمایی مسئولان مراکز فرهنگی‌هنری این استان که به‌صورت برخط در آن حضور یافت، درباره تحولات زیست کودکان و نوجوانان، ضرورت بازتعریف مأموریت مراکز، توسعه فعالیت‌های علمی و فناوری و مسئولیت کانون در قبال سلامت روان نسل جدید سخن گفت.
فلاح با اشاره به سرعت تحولات محیط زندگی کودکان و نوجوانان اظهار کرد: کودکان امروز در جهانی رشد می‌کنند که منابع دریافت اطلاعات، شیوه‌های ارتباط، الگوهای سرگرمی، فرایند یادگیری و حتی نحوه شکل‌گیری علایق و انتخاب‌های آنان با گذشته تفاوت اساسی پیدا کرده است.
وی افزود: زیست دیجیتال، شبکه‌های اجتماعی و اکنون هوش مصنوعی، صرفاً چند ابزار تازه در کنار ابزارهای قبلی نیستند؛ این پدیده‌ها در حال تغییر محیط تربیتی کودک‌اند. اگر این تغییر را به‌درستی درک نکنیم، ممکن است برنامه‌های متعددی اجرا کنیم، اما فاصله ما با مسئله واقعی کودک و نوجوان بیشتر شود.
معاون فرهنگی کانون تصریح کرد: امروز دیگر نمی‌توان مسائل جدید کودکان و نوجوانان را صرفاً با روش‌ها و الگوهای گذشته پاسخ داد. کانون باید سرمایه‌ها و اصالت‌های تربیتی ارزشمند خود را حفظ کند، اما در شیوه فهم مسئله، زبان ارتباط با مخاطب، ابزارهای فعالیت و نحوه حضور در زندگی کودک، خود را بازآفرینی کند.
مسئول مرکز، فقط مسئول یک ساختمان نیست
فلاح در ادامه با تأکید بر ضرورت عبور از نگاه محدود به فضای فیزیکی مراکز گفت: یکی از تغییرات مهمی که باید در نگرش مدیریتی کانون شکل بگیرد، بازتعریف مفهوم «مسئول مرکز» است.
وی خطاب به مسئولان مراکز اظهار کرد: عنوان اداری شما مسئول مرکز است، اما از منظر مأموریت تربیتی، شما فقط مسئول یک ساختمان نیستید؛ شما مسئول کودک و نوجوان منطقه خود هستید. بنابراین گستره مسئولیت و میدان فعالیت شما باید بسیار فراتر از چهاردیواری مرکز باشد.
معاون فرهنگی کانون افزود: با چهار دیوار یک مرکز، تعداد مشخصی کتاب و چند کارگاه نمی‌توان همه مسائل کودکان و نوجوانان یک شهر یا منطقه را حل کرد. باید ظرفیت‌های بیرونی را شناخت، با مسئولان شهری، مدارس، خانواده‌ها، دانشگاه‌ها، مجموعه‌های فرهنگی، علمی، اجتماعی و نهادهای مردمی ارتباط برقرار کرد و این ظرفیت‌ها را برای حل مسائل کودکان و نوجوانان به میدان آورد.
فلاح تأکید کرد: کانون قرار نیست همه کارها را خودش انجام دهد؛ اما می‌تواند یکی از مهم‌ترین حلقه‌های اتصال ظرفیت‌های یک شهر برای کودکان و نوجوانان باشد.
از اجرای فعالیت به حل مسئله برسیم
معاون فرهنگی کانون یکی دیگر از ضرورت‌های امروز را عبور از «فعالیت‌محوری» به «مسئله‌محوری» دانست و گفت: صرف اینکه تعداد زیادی فعالیت، کارگاه و برنامه برگزار کرده‌ایم، برای ارزیابی موفقیت کافی نیست. باید بپرسیم این فعالیت‌ها چه مسئله‌ای از کودک و نوجوان را حل کرده‌اند و چه تغییری در زندگی مخاطب ایجاد کرده‌اند.
وی ادامه داد: در ارزیابی عملکرد، نباید فقط فهرست موفقیت‌ها را مرور کنیم. باید شجاعت داشته باشیم که بپرسیم در چه کارهایی موفق نبوده‌ایم، چه فعالیت‌هایی دیگر اثربخشی لازم را ندارند و چه کارهایی را اساساً نباید ادامه دهیم.
فلاح افزود: سازمان زنده، سازمانی است که قدرت یادگیری و اصلاح داشته باشد. تجربه‌های گذشته برای ما سرمایه‌اند، اما قرار نیست همه روش‌های گذشته را صرفاً به دلیل سابقه آن‌ها ادامه دهیم.
وی خاطرنشان کرد: وفاداری به تاریخ پرافتخار کانون به معنای تکرار گذشته نیست؛ بلکه به معنای حفظ همان دغدغه عمیق نسبت به کودک و بازآفرینی آن متناسب با مسائل امروز است.
هوش مصنوعی، مأموریت تربیتی کانون را تغییر داده است
فلاح با اشاره به گسترش سریع هوش مصنوعی گفت: در سال‌های آینده مسئله ما صرفاً این نخواهد بود که چگونه استفاده کودکان از ابزارهای دیجیتال را کنترل کنیم. پرسش مهم‌تر این است که چگونه کودکی تربیت کنیم که در این محیط قدرت تشخیص، انتخاب و استقلال ذهنی داشته باشد.
وی افزود: کودک و نوجوان باید بتواند در میان انبوه اطلاعات سؤال بپرسد، صحت محتوا را ارزیابی کند، تحت تأثیر هر روایت قرار نگیرد و به‌جای مصرف‌کننده صرف، به تولیدکننده خلاق تبدیل شود.
معاون فرهنگی کانون تأکید کرد: مواجهه ما با هوش مصنوعی نباید فقط از جنس ترس یا محدودسازی باشد. باید آسیب‌های آن را بشناسیم، اما در کنار آن فرصت‌های این فناوری را نیز برای یادگیری، خلاقیت، تولید و رشد کودکان و نوجوانان به کار بگیریم.
وی گفت: مأموریت تربیتی کانون در جهان جدید این است که به کودک کمک کند در میان این تحولات، هویت، قدرت انتخاب، خلاقیت و استقلال فکری خود را حفظ کند.
کافنا؛ فرصتی برای پیوند کودک ایرانی با آینده علم
فلاح در بخش دیگری از سخنان خود، توسعه «کانون علوم و فناوری‌های نوین ایران ـ کافنا» را یکی از مسیرهای مهم تحول در کانون دانست و گفت: توجه به علم و فناوری در سال‌های اخیر به‌صورت جدی‌تری در دستور کار کانون قرار گرفته است.
وی با اشاره به حمایت وزارت آموزش‌وپرورش و وزیر آموزش‌وپرورش از توسعه این حوزه افزود: هدف ما این است که کودکان و نوجوانان از سنین مناسب با جهان علم، دانشمندان، پرسش علمی، تجربه و مسیر تولید دانش ارتباط برقرار کنند و صرفاً مصرف‌کننده محصولات علمی و فناورانه نباشند.
معاون فرهنگی کانون به توسعه فعالیت‌ها و نشان‌هایی همچون «کافناگپ»، «کافنانما»، «کافنارشد» و «کافنامگ» اشاره کرد و گفت: فعالیت در حوزه‌هایی مانند هوافضا، رباتیک، نانو، زیست‌فناوری و سایر علوم و فناوری‌های نوین می‌تواند افق‌های تازه‌ای را پیش روی کودکان و نوجوانان قرار دهد.
فلاح تصریح کرد: آینده ایران از مسیر کودکانی می‌گذرد که امروز قدرت پرسیدن، تجربه کردن، کشف کردن و ساختن پیدا می‌کنند.
سلامت روان کودک، بخشی از مأموریت تربیتی کانون است
وی در ادامه با اشاره به شرایط اجتماعی و فشارهای مختلفی که خانواده‌ها و کودکان با آن مواجه‌اند، گفت: تغییر سبک زندگی، مشکلات اقتصادی، تحولات رسانه‌ای، اضطراب‌های اجتماعی و شرایط ناپایدار محیطی، آثار خود را بر زندگی کودکان و نوجوانان نیز بر جای می‌گذارد.
فلاح با یادآوری تأکیدهای رهبر شهید انقلاب اسلامی بر اهمیت حوزه کودک و نوجوان اظهار کرد: در چنین شرایطی، مسئولیت نهادهای فرهنگی سنگین‌تر می‌شود و مراکز کانون باید بیش از گذشته به محیط‌هایی امن، قابل اعتماد و امیدآفرین برای کودکان و خانواده‌ها تبدیل شوند.
وی افزود: خانواده باید مطمئن باشد که فرزندش در کانون دیده می‌شود؛ فرصت کتاب‌خواندن، بازی، فعالیت هنری و علمی، گفت‌وگو و ارتباط سالم با همسالان را پیدا می‌کند و در یک محیط تربیتی امن امکان رشد دارد.
معاون فرهنگی کانون تأکید کرد: سلامت روان کودک، مسئله‌ای در حاشیه فعالیت فرهنگی نیست؛ امروز بخشی از متن مأموریت تربیتی ماست.
کانون باید در متن زندگی کودکان حضور داشته باشد
فلاح با اشاره به سرمایه تاریخی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان گفت: کانون در طول تاریخ خود فقط با ساختمان و تجهیزات شناخته نشده است؛ سرمایه اصلی این مجموعه مربیان و همکارانی بوده‌اند که با دغدغه، مسئولیت‌پذیری و فراتر رفتن از وظایف اداری، برای کودکان و نوجوانان تلاش کرده‌اند.
وی افزود: امروز نیز به همان روحیه نیاز داریم؛ اما با فهمی تازه از مسائل نسل جدید. شرایط کودک تغییر کرده، بنابراین ما نیز باید شیوه حضورمان در زندگی او را تغییر دهیم.
معاون فرهنگی کانون در پایان با قدردانی از تلاش‌های مدیران، مسئولان مراکز و مربیان کانون استان سمنان بر ضرورت همدلی، کار گروهی و استفاده از ظرفیت‌های بیرونی تأکید کرد و گفت: کار در کانون فقط یک شغل اداری نیست؛ ما با کیفیت زندگی و آینده انسان‌ها سروکار داریم و همین موضوع مسئولیت ما را سنگین‌تر می‌کند.
فلاح خاطرنشان کرد: کانون آینده، کانونی است که از چهاردیواری خود فراتر می‌رود، مسئله کودک و نوجوان را در متن جامعه می‌بیند، ظرفیت‌ها را به یکدیگر متصل می‌کند و برای حل مسائل تربیتی نسل جدید به میدان می‌آید.
معدنی؛ ضرورت تبدیل مراکز کانون به پایگاه‌های فعال فرهنگی و تربیتی
معدنی، سرپرست اداره‌کل کانون سمنان، در این نشست با تأکید بر اینکه کانون به مدیران تراز انقلاب اسلامی و «در میدان» نیاز دارد، تصریح کرد: مسئول مرکزی که خود را تنها کتابدار بداند، در شناخت رسالت خویش دچار اشتباه شده است. وی همچنین از پویایی مراکز و فعالیت آن‌ها در روزهای پنج‌شنبه قدردانی کرد و این رویکرد را گامی مؤثر در جهت بهره‌گیری حداکثری از ظرفیت‌های زمانی و فضایی مراکز دانست.
سرپرست اداره‌کل کانون استان با اشاره به نقش‌آفرینی نوجوانان در تجمع‌های شب‌های اقتدار گفت: توقع ما این نیست که مربی فقط کارگاه برگزار کند و خود در حاشیه بایستد؛ بلکه باید حضور اعضای نوجوان در تمامی فعالیت‌ها اعم از سرود، کارگاه‌های تجسمی و سایر برنامه‌ها پویا باشد. تحقق این مهم با همراهی مسئولان شورای هماهنگی شهرستان و تعامل با سایر دستگاه‌های اجرایی پیگیری می‌شود.
معدنی در بخش دیگری از سخنانش به گستره فعالیت «کانون علوم و فناوری‌های نوین (کافنا)» اشاره کرد و گفت: شورای سیاست‌گذاری کافنا، همانند شورای نظارت بر اسباب‌بازی، عهده‌دار تأیید و مجوزدهی فعالیت‌های علمی حوزه کودک و نوجوان (مانند رباتیک) در مدارس، پارک‌های علم و فناوری و محلات است.
وی درباره طرح «کانون مدرسه» نیز خاطرنشان کرد: با تایید معاونت آموزش ابتدایی وزارت آموزش‌وپرورش و مکاتبه سرکار خانم حکیم‌زاده، موضوع عضویت پایه‌های اول و دوم ابتدایی در مراکز کانون به همه شهرستان‌ها ابلاغ شده است. معدنی در پایان بر استفاده حداکثری از ظرفیت‌های بیرونی، شورای خانواده، گروه‌های مردمی و مروجان کتاب تأکید کرد.
در بخش دوم این نشست، کارشناسان به بررسی برنامه‌ها و آمار عملکرد شش‌ماهه نخست سال پرداختند و نقاط قوت و ضعف را با دقت ارزیابی کرده و نکات لازم برای ادامه مسیر را مورد تأکید قرار دادند. سپس برنامه‌های پیش روی مراکز بررسی شد و در ادامه، مربیان مسئول، یکی از برنامه‌های موفق مرکز خود را برای سایر همکاران تشریح کردند تا تجربه‌های ارزشمند، الگویی برای دیگران باشد.
همچنین نشست پرسش و پاسخ با حضور کارشناسان برگزار و در پایان، با اهدای لوح یادبود، از زحمت‌های مسئولان مراکز تجلیل شد.