اسکلتهای تمیز و بینقصی که در موزههای تاریخ طبیعی میبینیم، شاید حاصل ساعتها تلاش دقیق متخصصان به نظر برسند؛ اما در بسیاری از مواقع، بخش عمدهای از کار آمادهسازی آنها بر عهده حشراتی کوچک و گوشتخوار است. این حشرات که به سوسکهای درمستید معروفاند، با تغذیه از بافتهای نرم بدن حیوانات، استخوانها را برای مطالعات
اسکلتهای تمیز و بینقصی که در موزههای تاریخ طبیعی میبینیم، شاید حاصل ساعتها تلاش دقیق متخصصان به نظر برسند؛ اما در بسیاری از مواقع، بخش عمدهای از کار آمادهسازی آنها بر عهده حشراتی کوچک و گوشتخوار است.
این حشرات که به سوسکهای درمستید معروفاند، با تغذیه از بافتهای نرم بدن حیوانات، استخوانها را برای مطالعات علمی و نمایش عمومی تمیز و آماده میکنند.
بر اساس گزارش موزه ملی تاریخ طبیعی اسمیتسونیان، استفاده از این سوسکها برای پاکسازی اسکلتها قدمتی بیش از صد سال دارد. این تکنیک از اواخر قرن نوزدهم در مراکز علمی به کار گرفته شده و هنوز هم یکی از موثرترین روشها برای آمادهسازی نمونههای جانوری به شمار میرود.
این سوسکها که از خانواده Dermestidae هستند، از مواد آلی جانوری تغذیه میکنند و به خصوص در دوران لاروی، مهارت ویژهای در از بین بردن بافتهای چسبیده به استخوانها دارند.
در این روش، متخصصان ابتدا پوست، اندامهای داخلی و بخشهای اصلی عضلات حیوان را جدا میکنند. سپس نمونه در شرایط کنترلشدهای قرار میگیرد تا برای انتقال به محفظه سوسکها آماده شود.
با ورود نمونه به این محفظه، صدها یا هزاران سوسک و لارو شروع به خوردن بافتهای نرم باقیمانده میکنند. جالب اینجاست که این حشرات میتوانند به منافذ و بخشهایی از استخوان نفوذ کنند که پاکسازی آنها با دست بسیار دشوار یا حتی غیرممکن است.
به گفته کارشناسان اسمیتسونیان، یک کلونی فعال از سوسکهای درمستید میتواند بقایای بافت یک پستاندار کوچک را در عرض چند ساعت و نمونههای بزرگتر را ظرف چند روز کاملا تمیز کند.
شانن رابسون، مدیر بخش پستانداران در موزه تاریخ طبیعی لسآنجلس، درباره کارایی این روش توضیح میدهد:
«استفاده از سوسکها کارآمدترین روش برای پاکسازی اسکلت است. روشهای جایگزین یا پرهزینهاند، یا متکی به مواد شیمیایی هستند که ممکن است به ساختار استخوان آسیب برسانند یا سلامت محققان را به خطر بیندازند.»
یکی از مهمترین مزیتهای این روش، حفظ ساختار ظریف استخوانهاست. برخلاف برخی فرآیندهای شیمیایی مخرب، سوسکهای درمستید بافتهای نرم را بدون آسیب رساندن به بافت اصلی استخوان جدا میکنند.
با این وجود، نگهداری از این حشرات دردسرهای خاص خود را دارد. اگر سوسکهای درمستید از محفظه خود فرار کنند، میتوانند به نمونههای ارزشمند موزه، مانند پوست و خز حیوانات، آسیب جدی وارد کنند. به همین دلیل، کلونیهای آنها معمولاً در اتاقهایی مجزا با شرایط دمایی و رطوبت کنترلشده نگهداری میشوند.
پس از پایان کار حشرات، متخصصان استخوانها را برای آخرین بار تمیز و خشک میکنند و در صورت نیاز، آنها را برای نمایش به یکدیگر متصل میکنند.
البته همه اسکلتهای موجود در موزهها به این روش آماده نمیشوند. برای نمونههای بسیار بزرگ یا حساس، ممکن است تکنیکهای دیگری به کار رود. با این حال، این سوسکهای کوچک نقش مهمی در حفظ میراث طبیعی دارند و به دانشمندان کمک میکنند تا آناتومی، مسیر تکامل و ویژگیهای گونههای مختلف را با دقت بیشتری مطالعه کنند.
