نشست «عصر فیلمنامه» با نمایش و تحلیل فیلم «بلفاست» ساخته کنت برانا در خانه سینما برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی خانه سینما، نشست «عصر فیلمنامه» با نمایش و تحلیل فیلم «بلفاست» ساخته کنت برانا با حضور محمود اربابی رئیس بانک فیلمنامه، عزیزالله حاجی‌مشهدی کارشناس و منتقد سینما و مهدی سجاده‌چی فیلمنامه‌نویس در سالن سیف‌الله داد خانه سینما برگزار شد.
در ابتدای این نشست محمود اربابی با تأکید بر تفاوت نظام‌های ارزشی و دیدگاه‌های مخاطبان درباره فیلم گفت: هر یک از ما نظام ارزشی خاص خود را داریم و ممکن است با رویکردی که کنت برانا در این فیلم ارائه کرده است، احساس نزدیکی یا فاصله کنیم. با این حال، برای من پرسش اصلی این است که چرا برانا در شصت‌سالگی به سراغ چنین موضوعی رفته و جهان و دیدگاه‌های خود را چگونه به مخاطب منتقل کرده است.
وی ادامه داد: کنت برانا علاوه بر نگارش فیلمنامه، کارگردانی این اثر را نیز بر عهده داشته و این ۲ وجه در فیلم به‌شدت با یکدیگر منطبق هستند. از همین رو، باید بررسی کنیم که چرا او تصمیم گرفته است وقایع فیلم را از زاویه دید یک کودک روایت کند. پاسخ به این پرسش می‌تواند نشان دهد که آیا این انتخاب در انتقال دیدگاه‌های فیلمساز به مخاطب موفق بوده است یا خیر.
رئیس بانک فیلمنامه بیان کرد: اگر برانا شخصیت دیگری را برای روایت انتخاب می‌کرد، آن شخصیت می‌توانست موضع مشخصی نسبت به یکی از ۲ گروه درگیر داشته باشد؛ اما وقتی یک کودک را به‌عنوان شخصیت محوری انتخاب می‌کند، این امکان را فراهم می‌آورد که روایت از موضع‌گیری آگاهانه و جانبدارانه فاصله بگیرد. کودک هنوز به سنی نرسیده است که بتواند هوادار یکی از ۲ گروه درگیر باشد و بر اساس دریافت و فهم خود از اتفاق‌های پیرامون خود رفتار می‌کند. به اعتقاد من، برانا شخصیت مناسبی برای روایت این داستان انتخاب کرده است.
اهمیت هنری «بلفاست» به انتخاب زاویه دید آن بازمی‌گردد
در ادامه نشست عزیزالله حاجی‌مشهدی با اشاره به مضمون و رویکرد فیلم «بلفاست» عنوان کرد: بخش مهمی از شهرت این اثر به نگاه ویژه برانا به باورهای دینی و گرایش‌های مذهبی بازمی‌گردد. در فیلم، مسافرانی را می‌بینیم که چمدان به دست سرزمین مادری خود را ترک می‌کنند، اما همچنان در انتظار بازگشت به آن در شرایط صلح هستند. یکی از پرسش‌های اصلی فیلم این است که چگونه می‌توانیم در کنار یکدیگر و به شکلی مسالمت‌آمیز زندگی کنیم. برانا در این اثر بر این باور تأکید می‌کند که کافی است انسان خوب، صادق و پذیرفتنی باشیم.
وی با اشاره به انتخاب یک کودک ۹ ساله به‌عنوان شخصیت محوری فیلم افزود: انتخاب این کودک را می‌توان بازتابی از دوران کودکی خود برانا دانست. فیلم در ابتدا با تصاویری رنگی آغاز می‌شود که همه‌چیز در آنها روشن و آباد به نظر می‌رسد؛ اما بلافاصله پس از پایان عنوان‌بندی، روایت به تصاویر سیاه‌وسفید قطع می‌شود زیرا با بازگشت به گذشته روبه‌رو هستیم. با وجود سیاه‌وسفید بودن تصاویر، لحظه‌های شیرین و روشنی نیز در فیلم وجود دارد و جهان برای شخصیت اصلی، جهانی امن و آرام است. در واقع امن‌ترین نقطه دنیا برای کاراکتر بادی، محله زندگی او و به‌طور مشخص خیابان پانزدهم بلفاست است.
حاجی مشهدی با تأکید بر اهمیت زاویه دید در ساختار روایی فیلم اظهار کرد: «بلفاست» دریچه‌ای تاریخی به جهان از منظر یک کودک می‌گشاید. کارگردان صرفا درباره یک حادثه تاریخی صحبت نمی‌کند، بلکه می‌خواهد به چگونگی نگاه کردن به وقایع تاریخی بپردازد. اهمیت هنری این فیلم تا اندازه‌ای به انتخاب همین زاویه دید بازمی‌گردد. در روایت سینمایی، دوربین از هر موقعیتی که به یک پدیده یا شخصیت نگاه کند، به ما نشان می‌دهد که قرار است جهان فیلم را چگونه ببینیم. بادی شخصیت محوری فیلم است و ما باید هر آنچه را به جهان او مربوط می‌شود، از دریچه نگاهش به تماشا بنشینیم و از داوری و قضاوتی فراتر از دریافت او پرهیز کنیم.
«بلفاست» فیلمی سراسر پنهان‌کاری است
در ادامه نشست مهدی سجاده‌چی با اشاره به بازنمایی گروه‌های مذهبی و زمینه‌های تاریخی درگیری‌های ایرلند، گفت: در این فیلم، ایرلندی‌ها در جایگاه پروتستان‌ها و شخصیت‌های منفی داستان قرار می‌گیرند. از سال ۱۹۶۹ ارتش جمهوری‌خواه ایرلند فعالیت خود را آغاز کرد که طبیعتاً با اقدامات خشونت‌آمیزی نیز همراه بود. از سوی دیگر، بین سال‌های ۱۸۴۵ تا ۱۸۴۹ صدها هزار ایرلندی بر اثر گرسنگی جان خود را از دست دادند و واقعیت این است که این فاجعه ریشه در تصمیم‌های بریتانیایی‌ها داشت. چرا یک ایرلندی باید فراموش کند که پدران و مادرانش بر اثر گرسنگی جان باخته‌اند؟ فیلم «بلفاست» به چنین موضوع ملتهبی با نگاهی بسیار سازشکارانه می‌پردازد. گویی در جهان این فیلم هیچ اتفاق بدی رخ نداده است؛ رویکردی که با واقعیت تاریخی همخوانی ندارد.
این فیلمنامه‌نویس در ادامه با انتقاد از کیفیت فیلم و نحوه بازنمایی شخصیت‌ها ادامه داد: به اعتقاد من، «بلفاست» فیلم خوبی نیست، هرچند پیش از مراسم اسکار در جوایز بفتا مورد توجه قرار گرفت و به نظر می‌رسد این اتفاق بر نگاه اسکار نیز تأثیر گذاشته است. اینکه موضوع قدرت و سلطه را از نگاه کودکی مطرح کنیم که هنوز به شناخت کافی از جهان پیرامون خود نرسیده است، انتخاب درستی نیست.
سجاده‌چی اظهار کرد: طبیعی است که از نگاه یک کودک، کاتولیک‌ها و پروتستان‌ها تفاوتی با یکدیگر نداشته باشند اما به اعتقاد من، استفاده از این زاویه دید در فیلم نوعی فریبکاری است. نکات اصلی و دیدگاه‌های مهم فیلم در واقع از زبان شخصیتی مطرح می‌شود که جودی دنچ نقش او را ایفا می‌کند.
این فیلمنامه‌نویس در پایان با اشاره به انتخاب شخصیت اصلی فیلم اظهار کرد: داستان «بلفاست» درباره یک نزاع است و شخصیت اصلی آن را یک کودک تشکیل می‌دهد. به اعتقاد من، همین انتخاب یکی از ایرادهایی است که می‌توان به کنت برانا وارد دانست.