آویگدور لیبرمن با تصاحب ریاست کمیسیون امور خارجی و امنیتی کنست در موقعیتی قرار میگیرد که میتواند از طریق ابزارهای نظارتی پارلمان، عملکرد نهادهای نظامی و امنیتی اسرائیل را زیر ذرهبین قرار دهد.
تحولات تازه در کنست اسرائیل، از انتصاب احمد الطیبی، نماینده عرب پارلمان، بهعنوان نایبرئیس موقت تا انتخاب آویگدور لیبرمن به ریاست کمیسیون امور خارجی و امنیتی، صحنه جدیدی از تقابل سیاسی در سرزمینهای اشغالی را رقم زده است.
رئیس جدید کنست چه کسی است؟
تا امروز ۲۵ آبان ۱۴۰۵، رئیس جدید کنست هنوز انتخاب نشده است. امیر اوحانا، رئیس کنونی کنست و عضو حزب لیکود، همچنان این سمت را در اختیار دارد؛ اما مخالفان نتانیاهو بر سر معرفی متان کاهانا، نماینده حزب یاشار به رهبری گادی آیزنکوت، به توافق رسیدهاند
قرار است رأیگیری برای انتخاب رئیس جدید فردا سهشنبه ۲۶ آبان برگزار شود. این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که ریاست کنست صرفاً یک جایگاه تشریفاتی نیست؛ رئیس پارلمان در اداره جلسات، تنظیم دستور کار و مدیریت روندهای قانونگذاری نقش مهمی دارد.
“ ۶۷ نماینده با درخواست برگزاری رأیگیری برای جایگزینی اوحانا موافقت کردهاند. این اقدام بخشی از تلاش بلوک مخالف نتانیاهو برای به دست گرفتن کنترل سازوکارهای پارلمانی پیش از تشکیل دولت جدید است”
به گزارش تایمز اسرائیل، ۶۷ نماینده با درخواست برگزاری رأیگیری برای جایگزینی اوحانا موافقت کردهاند. این اقدام بخشی از تلاش بلوک مخالف نتانیاهو برای به دست گرفتن کنترل سازوکارهای پارلمانی پیش از تشکیل دولت جدید است.
احمد الطیبی؛ انتصابی که با مخالفت ائتلاف نتانیاهو همراه شد
یکی از مهمترین اتفاقات پارلمانی روز دوشنبه، انتخاب احمد الطیبی، سیاستمدار عرب اسرائیلی و رهبر حزب تعال (جنبش عربی برای تغییر) ، بهعنوان یکی از نایبرئیسان موقت کنست بود.
کمیته ترتیبات کنست، فهرست ۹ نایبرئیس موقت پارلمان را با ۱۳ رأی موافق در برابر ۹ رأی مخالف تصویب کرد. نام احمد الطیبی نیز در این فهرست قرار داشت؛ موضوعی که با اعتراض نمایندگان ائتلاف نزدیک به نتانیاهو مواجه شد.
اهمیت این انتصاب در آن است که الطیبی از سیاستمداران عرب شناختهشده در اسرائیل است و از سال ۱۹۹۹ در کنست حضور دارد. او پیشتر نیز سابقه تصدی سمت نایبرئیس پارلمان را داشته است.
نکته قابل توجه اینکه نمایندگان مخالف دولت از فهرست پیشنهادی حمایت کردند و چون هر ۹ نام در یک رأیگیری واحد به رأی گذاشته شدند، حتی برخی نمایندگان احزاب ائتلاف نیز در نهایت بهعنوان نایبرئیس موقت تأیید شدند.
لیبرمن در رأس مهمترین کمیسیون امنیتی کنست
تحول مهم دیگر، انتخاب آویگدور لیبرمن، رهبر حزب اسرائیل خانه ما، به ریاست کمیسیون امور خارجی و امنیتی کنست است.
این کمیسیون از مهمترین نهادهای نظارتی پارلمان اسرائیل محسوب میشود و بر موضوعاتی همچون سیاست خارجی، مسائل نظامی، دستگاههای اطلاعاتی و ساختار امنیتی این رژیم نظارت دارد.
“واگذاری ریاست این کمیسیون به لیبرمن از نظر سیاسی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا او از چهرههای باسابقه جریان راست اسرائیل و از منتقدان جدی نتانیاهو است. این انتصاب در چارچوب توافق میان رهبران بلوک تغییر، شامل گادی آیزنکوت، نفتالی بنت، یائیر گولان و آویگدور لیبرمن صورت گرفته است”
واگذاری ریاست این کمیسیون به لیبرمن از نظر سیاسی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا او از چهرههای باسابقه جریان راست اسرائیل و از منتقدان جدی نتانیاهو است. این انتصاب در چارچوب توافق میان رهبران بلوک تغییر، شامل گادی آیزنکوت، نفتالی بنت، یائیر گولان و آویگدور لیبرمن صورت گرفته است.
به این ترتیب، لیبرمن در موقعیتی قرار میگیرد که میتواند از طریق ابزارهای نظارتی پارلمان، عملکرد نهادهای نظامی و امنیتی اسرائیل را زیر ذرهبین قرار دهد.
انتخاب او با رأی کمیته ترتیبات و پس از بحثهای پرتنش انجام شد.
چرا این تحولات اهمیت سیاسی دارند؟
برای درک اهمیت این تحولات باید به نتایج انتخابات پارلمانی ۲۷ اکتبر و وضعیت شکننده قدرت در اسرائیل توجه کرد.
در انتخابات اخیر، بلوک گادی آیزنکوت به همراه احزاب عرب توانست در مجموع ۶۷ کرسی از ۱۲۰ کرسی کنست را به دست آورد؛ در مقابل، بلوک بنیامین نتانیاهو ۵۳ کرسی کسب کرد. این وضعیت باعث شد مخالفان نتانیاهو امکان بیشتری برای اثرگذاری بر ساختار پارلمان پیدا کنند.
در همین چارچوب، مخالفان دولت تلاش دارند پیش از نهایی شدن مذاکرات تشکیل کابینه، ریاست کنست، کمیسیونهای مهم و سازوکارهای نظارتی پارلمان را در اختیار بگیرند.
از سوی دیگر، حضور احزاب عرب در بلوک حامی آیزنکوت نیز اهمیت ویژهای دارد. این احزاب با کسب مجموع ۱۹ کرسی، به بازیگری اثرگذار در معادلات جدید پارلمان تبدیل شدهاند؛ موضوعی که مخالفت جریان راست و متحدان نتانیاهو را برانگیخته است.
در واقع، انتخاب احمد الطیبی و واگذاری ریاست کمیسیون امنیتی به لیبرمن را باید در چارچوب رقابت گستردهتر بر سر کنترل نهادهای قدرت در اسرائیل ارزیابی کرد.
آیا نتانیاهو کنترل پارلمان را از دست میدهد؟
مخالفان نتانیاهو تلاش میکنند پیش از تشکیل دولت جدید، ساختار پارلمانی را به شکلی بازآرایی کنند که امکان نظارت و اعمال فشار بر دولت مستقر را داشته باشند.
در این میان، سه موضوع اهمیت ویژه دارد:
- جایگزینی امیر اوحانا با متان کاهانا در ریاست کنست؛
- حضور احمد الطیبی در هیئترئیسه موقت پارلمان؛
- واگذاری ریاست کمیسیون امور خارجی و امنیتی به آویگدور لیبرمن.
حتی اگر مخالفان موفق به انتخاب رئیس جدید کنست شوند، این مسئله بهخودیخود به معنای تشکیل کابینه جدید یا پایان فعالیت دولت نتانیاهو نیست.
