بیست و یکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عرسکی «تهران - مبارک» با حضور جمعی از مسئولان و هنرمندان، یاد کودکان شهید مدرسه «شجره طیبه» میناب و بزرگداشت عادل بزدوده هنرمند پیشکسوت نمایش عروسکی پایان یافت.
آیین اختتامیه بیست و یکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عرسکی «تهران - مبارک» پنجشنبه شب ۳۰ مهر ۱۴۰۵ با حضور مهدی شفیعی معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی، رضا بصیرت مدیرعامل انجمن هنرهای نمایشی، پوپک عظیم‌پور تبریزی دبیر جشنواره، علیرضا گیلوری مدیرعامل خانه تئاتر، اصغر خلیلی مدیر مجموعه تئاتر شهر، امیرحسین شفیعی، مرضیه برومند، داوود فتحعلی بیگی، هما جدی‌کار، مریم سعادت، رضا فیاضی، داود فتحعلی بیگی، حسن دادشکر، حسین مسافرآستانه، جلیل فرجاد، زهره بهروزی‌نیا، آزاده انصاری، مجید قناد، امیر مشهدی‌عباس، ناصر آویژه و جمعی از مسئولان و هنرمندان با اجرای مونا فرجاد در تالار اصلی مجموعه تئاترشهر برگزار شد.
این برنامه با تلاوت آیاتی از قرآن کریم و پخش سرود ملی کشورمان آغاز شد. در ادامه کلیپی از عروسک‌های ماندگار تاریخ تئاتر عروسکی ایران پخش شد و مونا فرجاد پس از خوانش متنی یاد کودکان و دانش‌آموزان شهید مدرسه «شجره طیبه» میناب استان هرمزگان را گرامی‌داشت.
قدردانی از هنرمندان شرکت‌کننده در جشنواره
پوپک عظیم‌پور تبریزی دبیر بیست و یکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عرسکی «تهران - مبارک» در ادامه طی سخنانی ضمن قدردانی از هنرمندان شرکت‌کننده در این جشنواره اظهار کرد: هنرمندان عروسکی با هنر خود طی پنج روز گذشته تهران را دگرگون کردند و در این مدت احساسات مختلفی را تجربه کردیم؛ خندیدیم، گریه کردیم، خشمگین شدیم، هیجان‌زده شدیم و متعجب شدیم.
دبیر بیست و یکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عرسکی «تهران - مبارک» با قدردانی از برگزارکنندگان جشنواره گفت: عروسک‌ها با کاغذ، ما را به پدیدارشناسی دعوت کردند؛ عروسک‌ها از جنس چوب، ما را به هستی‌شناسی دعوت کردند و چه بسا با اسفنج، پارچه و دیگر اشیایی که در اختیار بود، رویاهای ما را به پرواز درآوردند و خیال ناتمام جان‌های پرپرشده کودکان معصوم را بر روی صحنه‌ها نقش زدند. باشد که همواره خیال و رویا از آن شما باشد، از آن عروسک‌هایتان باشد تا بتوانید جان خود را، جادویی، خیال‌انگیز و رویایی در کالبد عروسک‌ها بدمید.
در ادامه کلیپی از چگونگی برگزاری جشنواره پخش شد و مجری برنامه بیان کرد که امسال با توجه به غیررقابتی جشنواره، برای تمامی کارگردانان حاضر در این رویداد، مدالیوم و دیپلم افتخار اهدا می‌شود.
بخش بعدی برنامه به اهدای مدالیوم و دیپلم افتخار به کارگردانان بخش‌های میدانی و فضای باز و فراگیر اختصاص داشت. همچنین جایزه ویژه انجمن نمایشگران عروسکی به حامد زحمتکش برای نمایش «یارالی» رسید.
بخش میدانی و فضای باز
«خط خطی یوخ» به نویسندگی شیرین کاشفی و احسان سامانی‌منش و کارگردانی شیرین کاشفی از تهران
«خیمه‌شب‌بازی» به نویسندگی و کارگردانی علی محمدبیگی از استان قزوین، شهر قزوین
«دلم می‌خواد سفر کنم» به نویسندگی حامد ترابی و کارگردانی فاطمه جلیلی‌معز از استان همدان، شهر همدان
«ریشه در خاک» به نویسندگی و کارگردانی امیرحسین عشقی از استان اصفهان، شهر خمینی‌شهر
«سکوت معلق؛ تعلیق حیات در زیستگاه صحنه» به نویسندگی و کارگردانی نازنین یارویسی از استان کرمانشاه، شهر کرمانشاه
«عاروسی مبارک و گلابتون» به نویسندگی مهتاب ابویی‌مهریزی و ابوالفضل میروکیلی و کارگردانی مهتاب ابویی‌مهریزی از استان یزد، شهر یزد
«عروسک تکم» به نویسندگی و کارگردانی حسین صادقی از استان آذربایجان شرقی، شهر بناب
«عروسی فرخ خان» به نویسندگی سیاوش ستاری و کارگردانی افسانه غریب‌نواز از استان گیلان، شهر لاهیجان
«لال بِهیگ» به نویسندگی و کارگردانی علی قاضی از استان خوزستان، شهر مسجد سلیمان
«میرزا حمید» به نویسندگی و کارگردانی حامد زحمتکش کنی از تهران
«نبرد تیشتر و اپوش» به نویسندگی و کارگردانی عاطفه نقوی از استان اصفهان، شهر اصفهان
«یامال» به نویسندگی سمانه شاهرخی و کارگردانی احسان بحرینی از استان کرمان، شهر کرمان
بخش فراگیر
«راز گلنسا» نویسندگی سمیه گلباز و داوود بختیاری به کارگردانی مهناز حاجی‌علی‌لو از استان قزوین، شهر قزوین
«کفشدوزک لاک‌پشتی» به نویسندگی پگاه معصومی و کارگردانی نعمت‌الله اسدی‌مرام از استان کرمانشاه، شهر کرمانشاه
«لافکادیو» به نویسندگی و کارگردانی آرمین دزفولی‌زاده از استان کرمانشاه، شهر کرمانشاه
بخش کودک و نوجوان
«اوستا» به نویسندگی و کارگردانی علیرضا محزون از استان گیلان، شهر آستانه اشرفیه
«بستور، سپهسالار کوچک» به نویسندگی و کارگردانی نیلوفر رفیعی از تهران
«بغل» به نویسندگی کتایون اسدی و محمد افضلی‌فر و کارگردانی کتایون اسدی از تهران
«تو شهر عروسکا چه خبره؟» به نویسندگی و کارگردانی عادل بزدوده از تهران
«خانه‌ای برای ما» به نویسندگی و کارگردانی سمیه گلباز و داود بختیاری از تهران
«دست دوم» به نویسندگی و کارگردانی حسین زینالی از استان گیلان، شهر بندر انزلی
«شعبده گوش» به نویسندگی وحید کیارسی و کارگردانی مهدی نعمتی‌مقدم از تهران
همچنین از کارگردانان بخش کودک و نوجوان با اهدای مدالیوم و دیپلم افتخار تجلیل شد و جایزه ویژه انجمن نمایشگران عروسکی به مهدی نعمتی مقدم برای نمایش «شعبده گوش» اهدا شد.
در ادامه مجری برنامه از هما جدی‌کار به دلیل یک عمر فعالیت حرفه‌ای در حوزه تئاتر عروسکی تجلیل کرد.
پخش کلیپی با بهره‌گیری از هوش مصنوعی درباره حمله ددمنشانه نیروهای رژیم صهیونسیتی و آمریکایی به کشورمان و مدرسه «شجره طیبه» میناب در کنار دنیا فنی‌زاده عروسک‌گردان فقید و عروسک‌های مجموعه کلاه قرمزی از دیگر بخش‌های این آیین بود.
نمایش عروسکی، هنر جان‌بخشی به خیال، امید و امکان گفت و گوست
مهدی شفیعی معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز در این آیین اظهار کرد: بسیار سپاسگزارم از هنرمندان و گروه‌های نمایشی که از سراسر کشور مهمان ما بودند و این روزها با نمایش‌های خوب و عروسک‌هایشان، صحنه‌های تئاتر را روشن کردند. همچنین قدردان بزرگان این هنر هستم.
وی گفت: هنر نمایش عروسکی این توانایی را دارد که گاه با ساده‌ترین ابزارها، جهان را زیباتر، مهربان‌تر و قابل تحمل‌تر سازد. نمایش عروسکی، هنر جان‌بخشی به اشیا است اما در معنایی عمیق‌تر، هنر جان‌بخشی به خیال، امید و امکان گفت و گوست؛ سه نیازی که جامعه امروز ما بیش از هر زمان دیگر به آنها احتیاج دارد. در دنیای نمایش عروسکی، عروسک گاه سخنی را بر زبان می‌آورد که ما بزرگ‌ترها از بیانش ناتوانیم؛ گاه رنجی را بازمی‌نمایاند که در روزمرگی از آن غافل شده‌ایم و گاه دست کودک را می‌گیرد و او را به جهانی سرشار از تخیل می‌برد که در آن مرزهای خیال جا به جا می‌شوند.
شفیعی، جشنواره بین‌المللی تئاتر عروسکی تهران-مبارک را ظرفیتی بی‌نظیر برای دیپلماسی فرهنگی دانست و افزود: حضور گروه‌های نمایشی خارجی در ادوار مختلف و شکل‌گیری باب گفت و گو با هنرمندان کشورمان، گواهی بر اهمیت این جشنواره در تراز جهانی است. یکی از رویدادهای ارزشمند امسال، اجرای پیتر شومان کارگردان شهیر تئاتر نان و عروسک به واسطه پیگیری خانم عظیم‌پور بود؛ نمایشی که در روزهای نخست جشنواره به یاد شهدای کودک میناب به صحنه رفت و به هنرمندان ایرانی تقدیم شد. همدلی هنرمندی در این جایگاه جهانی و اجرای اثر به یاد این کودکان، نشان‌دهنده قدرت نمایش عروسکی و رویدادهای فرهنگی است.
معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ضمن قدردانی از دبیر جشنواره بیست و یکم «تهران- مبارک» بیان کرد: در این جشنواره، نشست‌ها، سمینارها و برنامه‌های متنوعی برگزار شد. همچنین باید بابت راه‌اندازی بخش «خیالنامه میناب» تشکر ویژه داشته باشم؛ بخشی که فرصتی فراهم کرد تا هنرمندان با خلاقیت خود به یکی از تلخ‌ترین رخدادهای سرزمینمان بپردازند. امیدوارم این حرکت، آغازی باشد برای توجه مستمر نهادهای فرهنگی تا نام، زندگی و آرزوهای ناتمام کودکان میناب در حافظه جمعی ما زنده بماند.
تئاتر عروسکی نباید تنها به ایام جشنواره محدود شود
شفیعی گفت: برگزاری چنین رویدادهایی در روزهای سخت فعلی بسیار ضروری، انرژی‌بخش و مایه تقویت نشاط اجتماعی و امید است اما نباید تئاتر عروسکی را تنها به ایام جشنواره محدود کرد. این هنر باید در مدارس، محلات، مهدکودک‌ها و فرهنگسراها نیز حضور داشته باشد. خوشبختانه حوزه هنری در حال آماده‌سازی سه سالن اختصاصی برای نمایش عروسکی است و آقای هادی حجازی‌فر نیز بخش عمده‌ای از مجموعه نمایشی خود را به این حوزه اختصاص داده است.
وی افزود: همچنین از مدیرکل هنرهای نمایشی انتظار داریم برای تقویت زیرساخت‌های تئاتر عروسکی در تهران و استان‌ها برنامه‌ریزی کرده و بخشی از اعتبارات تولید را به این بخش اختصاص دهد. اگر پیوندی پایدار میان جشنواره، اجرای عمومی و دسترسی مخاطبان ایجاد شود، جشنواره تهران-مبارک در آینده از نظر کیفی و تأثیر اجتماعی بسیار عمیق‌تر خواهد شد.
معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی بیان کرد: اگرچه نمایش عروسکی بیشتر با مخاطبان کودک و نوجوان شناخته می‌شود اما تمرکز بر اجراهای ویژه بزرگسالان، از ظرفیت‌های مغفول‌مانده تئاتر کشور است که باید احیا شود.
شفیعی با اشاره به احیای جشنواره‌های دانشجویی اظهار کرد: از اواخر دهه ۷۰ تا اوایل دهه ۹۰، حتی در سال‌هایی که جشنواره دوسالانه تهران-مبارک برگزار نمی‌شد، دانشگاه هنر جشنواره دانشجویی نمایش عروسکی را برگزار می‌کرد که نتایج درخشانی برای تئاتر کشور به همراه داشت. با توجه به افزایش سالن‌های نمایشی نسبت به گذشته، امیدوارم برگزاری دوباره جشنواره‌های دانشجویی عروسکی در دستور کار آموزش عالی قرار گیرد تا مسیر ورود نسل تازه هنرمندان خلاق هموارتر شود.
در ادامه از کارگردانان بخش «خیالنامه میناب» تجلیل شد.
نمایش «آرزوی بزرگ» به کارگردانی میثم یوسفی از تهران
نمایش «خورشید ناتمام» به کارگردانی مجتبی خلیلی از اصفهان
نمایش «خیالستون» به کارگردانی سارا ذوقی از تهران
نمایش «قصه مینا» به کارگردانی میترا کریم‌خانی از تهران
نمایش «مدرسه‌ای در آسمان» به کارگردانی امید انصاری از تهران
بزرگداشت عادل بزدوده
همچنین در این آیین با حضور مهدی شفیعی معاون امور هنری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی و مرضیه برومند بازیگر و کارگردان پیشکسوت و دبیر سی‌یکمین جشنواره بین‌المللی تئاتر کودک و نوجوان، از عادل بزدوده هنرمند پیشکسوت نمایش عروسکی که در بیست و یکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عرسکی «تهران- مبارک» نیز با نمایش «تو شهر عروسکا چه خبره؟» حضور داشت، تجلیل شد.
ابتدا کلیپی از عروسک‌های عادل بزدوده همچون عروسک‌های «خونه مادربزرگه»، «کلاه قرمزی»، «الو الو من جوجوام» و «زی زی گولو» پخش شد.
در ادامه مرضیه برومند با بیان خاطراتی از همکاری با عادل بزدوده اظهار کرد: او از زمان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان کنار ما بود و در ساخت و نمایش عروسک‌ها به ما کمک کرد. او طراح و سازنده دکور، کارگردان و مدرس بسیار خوبی است و از داشتن نسبت فامیلی با او بسیار خرسندم.
اتابک نادری مدیرکل هنرهای نمایشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز خاطراتی را از همکاری با عادل بزدوده بیان کرد.
عادل بزدوده طی سخنانی کوتاه گفت: در صحبت با آقای نادری، او گفت که یاشاسین آذربایجان و من می‌گویم یاشاسین ایران (زنده باد ایران). سپس تندیس و لوح تقدیر به عادل بزدوده اهدا شد.
در پایان این آیین از کارگردانان بخش بزرگسال با اهدای مدالیوم و دیپلم افتخار تجلیل شد و جایزه ویژه انجمن نمایشگران عروسکی به ابوالفضل باران‌طلب برای نمایش «او که جان می‌دهد» اهدا شد.
«او که جان می‌دهد» به نویسندگی و کارگردانی ابوالفضل باران‌طلب از تهران
«خارش» به نویسندگی هثین سعیدی و کارگردانی فاطمه عسکری از تهران
«خانم حوا» به نویسندگی و کارگردانی علیرضا ناصحی از تهران
«درست قبل از» به نویسندگی ساندرا کورل و کارگردانی غزاله مهربان‌یکتا از تهران
«سخت بازی کن» به نویسندگی و کارگردانی مبینا کاظمی از استان یزد، شهر یزد
«شنگرف» به نویسندگی و کارگردانی علی یدالهی از تهران
«شول با سی» به نویسندگی و کارگردانی عقیل زمانی شالکوهی از استان هرمزگان، جزیره کیش
«گُرداب» به نویسندگی و کارگردانی امیر بهبودنیا از استان فارس، شهر شیراز
«ماسک» به نویسندگی سهند اطهری و کارگردانی سارا قاسمی از تهران
«مکبث» به نویسندگی و کارگردانی کاوه مهدوی از تهران
هیات انتخاب بخش صحنه‌ای «کودک و نوجوان» و بخش «خیالنامه میناب» را شهرام کرمی نویسنده، کارگردان و مدرس، آزاده انصاری مدرس و کارگردان و حسن دادشکر بازیگر، مدرس و کارگردان، تشکیل دادند. همچنین سیاوش ستاری مدرس و مدیر یونیمای ایران؛ میلاد نیک‌آبادی مدرس و کارگردان، غزل اسکندرنژاد نویسنده، کارگردان و عضو هیات علمی دانشگاه هنر ایران، نازیلا نوری‌شاد مدرس، نویسنده، کارگردان و سازنده عروسک و طلیعه طریقی طراح، نویسنده و کارگردان، اعضای هیات انتخاب بخش‌های صحنه‌ای «بزرگسال»، «فضای باز و اجراهای نامتعارف» بودند.
اجرای یک گروه موسیقی با موضوع ایران از دیگر بخش‌های این آیین بود. بیست‌ویکمین جشنواره بین‌المللی نمایش عروسکی «تهران-مبارک» به دبیری پوپک عظیم‌پور تبریزی در بخش‌های «صحنه‌ای» (نمایش‌های بزرگسال، کودک و نوجوان)، «فضای باز و نامتعارف» و «خیالنامه میناب» ۲۵ تا ۳۰ مهرماه در تهران برگزار شد.