بجنورد- ایرنا- نمایشگاه بین‌المللی بجنورد در خراسان شمالی با وجود برخورداری از زیرساخت‌های لازم، همچنان برای تبدیل شدن به بستری موثر در توسعه بازار، رونق تولید و جذب سرمایه‌گذار با گره‌هایی روبه‌روست که باز شدن آنها به برنامه‌ریزی هدفمند و پیوند بیشتر با نیازهای اقتصادی خراسان شمالی نیاز دارد.
به گزارش ایرنا، توسعه اقتصادی خراسان شمالی تنها به ایجاد زیرساخت‌های تازه و اجرای طرح‌های جدید وابسته نیست؛ بخشی از این مسیر از استفاده موثر از ظرفیت‌هایی می‌گذرد که پیشتر ایجاد شده‌اند اما برای دستیابی به بازده اقتصادی بیشتر به برنامه‌ریزی و بهره‌برداری هدفمند نیاز دارند.
نمایشگاه بین المللی خراسان شمالی یکی از این ظرفیت هاست؛ مجموعه‌ای که می‌تواند محلی برای معرفی توانمندی‌های صنعتی، معدنی و کشاورزی استان، بازاریابی محصولات، برقراری ارتباط میان تولیدکنندگان و خریداران و معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری باشد.
از این منظر پنج گره مهم پیش روی رونق نمایشگاه بین المللی خراسان شمالی را می‌توان در شناخت بازار هدف، مدیریت و برنامه‌ریزی تخصصی، تامین مالی و مشارکت بخش خصوصی، جذب سرمایه‌گذار و ارزیابی دستاوردهای اقتصادی جست‌وجو کرد.
گره نخست؛ فاصله نمایشگاه با بازارهای هدف
یکی از مهم‌ترین پیش‌نیازهای موفقیت نمایشگاه، شناخت بازار و دعوت از مخاطبانی است که حضور آنها بتواند به توسعه فروش و شکل‌گیری ارتباطات تجاری منجر شود. برگزاری نمایشگاه بدون شناسایی خریداران بالقوه و تعیین هدف اقتصادی مشخص، ممکن است به عرضه چندروزه محصولات محدود بماند و نتواند ارتباطی پایدار میان تولیدکننده و بازار ایجاد کند.
برگزاری نمایشگاه بدون شناسایی خریداران بالقوه و تعیین هدف اقتصادی مشخص، ممکن استاین مسئله برای خراسان شمالی اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا استان در بخش‌های مختلف اقتصادی از جمله کشاورزی، صنایع غذایی، معدن، صنایع تولیدی، فرش و صنایع دستی ظرفیت‌هایی دارد که هرکدام به بازارهای هدف و مخاطبان تخصصی متفاوتی نیازمندند.
برای نمونه، نمایشگاه محصولات کشاورزی زمانی می‌تواند به توسعه بازار کمک کند که علاوه بر تولیدکنندگان، شرکت‌های بسته‌بندی، توزیع‌کنندگان، خریداران عمده و فعالان زنجیره تامین نیز در آن حضور داشته باشند. در حوزه صنعت و معدن نیز حضور شرکت‌های تامین کننده مواد اولیه، خریداران صنعتی و سرمایه‌گذاران می‌تواند زمینه همکاری‌های اقتصادی را فراهم کند.
بنابراین، نخستین گام برای رونق نمایشگاه، حرکت از برگزاری رویدادهای عمومی به سمت نمایشگاه‌های تخصصی و متناسب با مزیت‌های اقتصادی استان است. تهیه فهرست خریداران بالقوه، شناسایی بازارهای خارج از استان، دعوت از هیات های تجاری و برنامه ریزی برای نشست های رودررو میان عرضه کنندگان و متقاضیان، می‌تواند به افزایش اثربخشی این رویدادها کمک کند.
در این چارچوب، تقویم نمایشگاهی باید تابع نیازهای اقتصادی استان باشد، نه اینکه صرفا با هدف پر کردن برنامه سالانه مجموعه تنظیم شود.
گره دوم؛ ضرورت مدیریت حرفه‌ای و برنامه‌ریزی منسجم
برگزاری نمایشگاه موفق به برنامه‌ریزی پیش از رویداد، مدیریت اجرایی در زمان برگزاری و پیگیری فعالیت‌ها پس از پایان آن نیاز دارد. نبود هماهنگی میان برگزارکنندگان، دستگاه‌های اجرایی، تشکل‌های اقتصادی و بنگاه‌های مشارکت‌کننده می‌تواند موجب شود ظرفیت نمایشگاه به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگیرد.
یکی از الزامات رفع این گره، تدوین تقویم نمایشگاهی منسجم و تعیین اهداف مشخص برای هر رویداد است. پیش از برگزاری نمایشگاه باید روشن باشد که هدف اصلی آن توسعه فروش محصولات، معرفی توانمندی‌های تولیدی، ایجاد ارتباطات تجاری یا جذب سرمایه‌گذار است. تعیین این هدف، هم در انتخاب مشارکت‌کنندگان و هم در طراحی برنامه‌های جانبی نقش تعیین‌کننده دارد.
از سوی دیگر، برگزاری رویدادهای تخصصی نیازمند همکاری مستمر با دستگاه‌های متولی صنعت، معدن، کشاورزی و تجارت است تا موضوع نمایشگاه‌ها بر اساس نیازهای واقعی بخش‌های اقتصادی انتخاب شود.
در نتیجه، یکی از گره‌های مهم نمایشگاه بین‌المللی خراسان شمالی، ضرورت حرکت به سمت مدیریت مبتنی بر هدف و نتیجه است؛ رویکردی که در آن هر رویداد با برنامه مشخص آغاز شود و با ارزیابی عملکرد به پایان برسد.
گره سوم؛ هزینه حضور و مشارکت بخش خصوصی
فعالیت نمایشگاهی بدون حضور مستمر تولیدکنندگان، صادرکنندگان، بازرگانان و تشکل‌های اقتصادی نمی‌تواند به نتایج مورد انتظار برسد. با این حال، مشارکت در نمایشگاه برای بنگاه‌ها هزینه‌هایی مانند اجاره غرفه، حمل‌ونقل، آماده‌سازی محصولات، تبلیغات و تامین نیروی انسانی به همراه دارد.
در صورتی که این هزینه‌ها با منافع احتمالی حضور در نمایشگاه تناسب نداشته باشد، انگیزه بنگاه‌ها برای شرکت در رویدادهای بعدی کاهش می‌یابد. این مسئله برای واحدهای کوچک و متوسط که ممکن است منابع محدودتری برای بازاریابی و حضور در بازارهای جدید داشته باشند، اهمیت بیشتری دارد.استفاده از ظرفیت تشکل‌های بخش خصوصی، طراحی بسته‌های مشارکت متناسب با توان بنگاه‌ها، حمایت هدفمند از حضور تولیدکنندگان و فراهم کردن امکان مذاکره با خریداران، می‌تواند جذابیت اقتصادی نمایشگاه را افزایش دهد
از این رو، مدیریت نمایشگاه باید علاوه بر توجه به هزینه‌های اجرایی، زمینه حضور موثرتر بنگاه‌های اقتصادی را فراهم کند. استفاده از ظرفیت تشکل‌های بخش خصوصی، طراحی بسته‌های مشارکت متناسب با توان بنگاه‌ها، حمایت هدفمند از حضور تولیدکنندگان و فراهم کردن امکان مذاکره با خریداران، از جمله اقداماتی است که می‌تواند جذابیت اقتصادی نمایشگاه را افزایش دهد.
در این میان، نقش بخش خصوصی نباید به اجاره غرفه و عرضه کالا محدود شود. تولیدکنندگان و تشکل‌های تخصصی باید در انتخاب موضوع نمایشگاه، تعیین بازار هدف و ارزیابی نتایج نیز مشارکت داشته باشند تا برنامه‌ها بر اساس تقاضای واقعی بازار شکل بگیرد.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان شمالی نیز بر اهمیت همکاری میان مدیریت نمایشگاه، دستگاه‌های اجرایی، تشکل‌های بخش خصوصی و فعالان اقتصادی تاکید کرده است.
مهدی کرامتی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: نمایشگاه بین‌المللی خراسان شمالی ظرفیتی است که می‌تواند نقشی فراتر از برگزاری رویدادهای مقطعی داشته باشد و به بستری برای معرفی توانمندی‌های اقتصادی استان، توسعه بازار محصولات و تقویت ارتباط میان تولیدکنندگان و خریداران تبدیل شود.
وی با اشاره به ظرفیت‌های استان در بخش‌های صنعت، معدن، کشاورزی و تجارت افزود: استفاده از این مزیت‌ها نیازمند آن است که زیرساخت‌های موجود بر اساس نیاز واقعی اقتصاد استان به کار گرفته شود.
این دیدگاه بر ضرورت ایجاد ارتباط موثر میان برگزارکنندگان و فعالان اقتصادی تاکید دارد؛ ارتباطی که می‌تواند هم به انتخاب موضوعات مناسب‌تر برای نمایشگاه‌ها کمک کند و هم زمینه مشارکت بیشتر بنگاه‌ها را فراهم آورد.
گره چهارم؛ فاصله نمایشگاه تا جذب سرمایه‌گذار
کارکرد اقتصادی نمایشگاه تنها به فروش مستقیم محصولات محدود نمی‌شود. معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری و ایجاد ارتباط میان صاحبان طرح‌ها و سرمایه‌گذاران نیز می‌تواند از ماموریت‌های مهم این مجموعه باشد؛ ظرفیتی که در صورت برنامه‌ریزی مناسب، امکان بهره‌برداری بیشتری از آن وجود دارد.
سرمایه‌گذار برای ورود به یک طرح اقتصادی به اطلاعات روشن درباره بازار، زیرساخت‌ها، مواد اولیه، هزینه‌های اجرا، الزامات قانونی و چشم‌انداز فعالیت نیاز دارد. بنابراین، معرفی یک فرصت سرمایه‌گذاری در قالب بروشور یا نصب اطلاعات در غرفه، به‌تنهایی برای جلب مشارکت سرمایه‌گذار کافی نیست.
برای رفع این گره، لازم است فرصت‌های سرمایه‌گذاری استان پیش از برگزاری نمایشگاه شناسایی و اطلاعات فنی و اقتصادی آنها آماده شود. حضور دستگاه‌های مسوول، صاحبان طرح‌ها، مشاوران اقتصادی و فعالان بخش خصوصی در کنار سرمایه‌گذاران بالقوه نیز می‌تواند زمینه بررسی دقیق‌تر طرح‌ها را فراهم کند.
همچنین باید میان نمایشگاه و برنامه های توسعه سرمایه‌گذاری استان ارتباط برقرار شود؛ به این معنا که فرصت‌های معرفی‌شده در نمایشگاه پس از پایان رویداد نیز پیگیری شوند و ارتباط میان سرمایه‌گذار و متولی طرح ادامه پیدا کند.
در حوزه صادرات نیز نمایشگاه می‌تواند بستری برای معرفی محصولات استان به بازارهای جدید باشد، اما تحقق این هدف به شناسایی مشتریان خارجی، توجه به استانداردهای بازار مقصد، توان تامین مستمر محصول و فراهم شدن مقدمات مذاکرات تجاری نیاز دارد.
بر این اساس، موفقیت نمایشگاه در حوزه سرمایه گذاری و صادرات به تعداد فرصت‌های معرفی‌شده محدود نیست، بلکه باید مشخص شود چه تعداد از این فرصت‌ها به مذاکره جدی، بررسی کارشناسی، قرارداد یا اجرای طرح منجر شده‌اند.
گره پنجم؛ نبود معیارهای روشن برای سنجش دستاوردها
نمایشگاه بین‌المللی بجنورد برای تبدیل شدن به یکی از ابزارهای رونق اقتصادی استان، باید از نگاه صرفا اجرایی به فعالیت‌های نمایشگاهی فاصله بگیرد
برای سنجش دقیق‌تر عملکرد، باید شاخص‌هایی مانند تعداد بنگاه‌های مشارکت‌کننده، شمار خریداران حرفه‌ای، میزان مذاکرات تجاری، سفارش‌های ثبت‌شده، قراردادهای منعقدشده، بازارهای جدید ایجادشده و فرصت‌های سرمایه‌گذاری پیگیری‌شده نیز مورد توجه قرار گیرد.
مدیرکل صنعت، معدن و تجارت خراسان شمالی با تاکید بر ضرورت برنامه‌ریزی هدفمند برای فعالیت‌های نمایشگاهی اظهار کرد: برخورداری از فضای نمایشگاهی به‌تنهایی نشانه موفقیت نیست و وجود تقویم منسجم نمایشگاه‌های تخصصی، شناسایی بازارهای هدف، مشارکت تولیدکنندگان و بازرگانان و معرفی فرصت‌های سرمایه‌گذاری اهمیت دارد.
کرامتی همچنین تدوین برنامه عملیاتی، تعیین اهداف کمی و کیفی، زمان‌بندی رویدادهای تخصصی و ارائه گزارش عملکرد را از اقداماتی دانست که می‌تواند زمینه استفاده موثرتر از ظرفیت نمایشگاه بین‌المللی بجنورد را فراهم کند.
اجرای چنین رویکردی مستلزم آن است که برای هر نمایشگاه، اهداف قابل اندازه‌گیری تعیین شود و پس از پایان رویداد، میزان تحقق آنها مورد بررسی قرار گیرد. انتشار گزارش عملکرد نیز امکان مقایسه نمایشگاه‌های مختلف و شناسایی رویدادهای اثربخش‌تر را فراهم می‌کند.
در این صورت، تصمیم‌گیری درباره ادامه، اصلاح یا توسعه هر رویداد بر اساس اطلاعات و نتایج واقعی انجام می‌شود و منابع مالی و اجرایی به سمت برنامه‌هایی هدایت خواهد شد که بازده اقتصادی بیشتری دارند.
از زیرساخت تا نتیجه اقتصادی
نمایشگاه بین‌المللی خراسان شمالی برای تبدیل شدن به یکی از ابزارهای رونق اقتصادی استان، باید از نگاه صرفا اجرایی به فعالیت‌های نمایشگاهی فاصله بگیرد و پیوند میان زیرساخت، بازار، تولید و سرمایه‌گذاری را تقویت کند.
شناخت بازارهای هدف، مدیریت حرفه‌ای، کاهش موانع مشارکت بنگاه‌ها، معرفی موثر فرصت‌های سرمایه‌گذاری و سنجش نتایج اقتصادی، پنج محور مهمی هستند که می‌توانند مسیر بهره‌برداری بهتر از این مجموعه را هموار کنند.
در این میان، افزایش تعداد نمایشگاه‌ها لزوما به معنای افزایش اثرگذاری اقتصادی نیست. گاهی برگزاری تعداد کمتری رویداد تخصصی با حضور خریداران واقعی و برنامه مشخص برای پیگیری مذاکرات، می‌تواند دستاورد بیشتری از مجموعه‌ای از نمایشگاه‌های پراکنده داشته باشد.
خراسان شمالی برای توسعه اقتصادی، در کنار جذب منابع و اجرای طرح‌های جدید، به افزایش بهره‌وری سرمایه‌گذاری‌های پیشین نیز نیاز دارد. نمایشگاه بین‌المللی بجنورد یکی از همین ظرفیت‌هاست که با برنامه‌ریزی هدفمند و مشارکت فعالان اقتصادی می‌تواند سهم بیشتری در توسعه بازار محصولات، گسترش تجارت و جذب سرمایه‌گذار ایفا کند.
در نهایت، معیار رونق نمایشگاه نه فقط شمار غرفه‌های برپاشده و روزهای فعالیت، بلکه بازاری است که برای تولیدکنندگان ایجاد می‌شود، ارتباط تجاری که استمرار می‌یابد و سرمایه‌گذاری‌ای که از مرحله معرفی به مرحله اجرا می‌رسد.