آذربایجان‌غربی- وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با تأکید بر جایگاه فرهنگی و تمدنی شمس تبریزی گفت: شمس تبریزی نماد انسجام ملی ایران است و نور فرهنگ، معرفت و عرفان او از خوی به سراسر ایران و جهان می‌تابد.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا) در ارومیه، سیدرضا صالحی‌امیری، شامگاه چهارشنبه، در آیین افتتاح بارگاه شمس تبریزی در خوی، با اشاره به حضور گسترده مردم در این مراسم اظهار کرد: امروز مردم ایران بار دیگر به جهانیان اعلام کردند که فرهنگ، تمدن و تاریخ این سرزمین برای همیشه ماندگار خواهد بود.
وی با ادای احترام به شهدای ایران اسلامی افزود: باید سر تعظیم در برابر ارواح شهدا فرود آوریم؛ شهیدانی که امنیت، ثبات و آرامش را برای مردم ایران به ارمغان آوردند.
صالحی‌امیری با قدردانی از حضور مردم، نمایندگان مجلس، رهبران ادیان، اهل سنت، روحانیون، اصحاب رسانه و همه دست‌اندرکاران افتتاح بارگاه شمس تبریزی گفت: همه کسانی که برای شکل‌گیری این مجموعه تلاش کردند، شایسته قدردانی هستند.
فرهنگ، تمدن و تاریخ ایران قابل شکست نیست
وزیر میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با تأکید بر نقش فرهنگ در انسجام ملی اظهار کرد: ایرانی یک جسم دارد و یک روح و امروز همه ما به خاطر ایران در کنار یکدیگر قرار گرفته‌ایم. ایرانیان برای ایران جان خود را فدا خواهند کرد.
وی با خیرمقدم به مهمانان خارجی و نمایندگان سازمان‌های بین‌المللی و سفارتخانه‌ها گفت: ایران مقاوم ایستاده است، چراکه ایران دارای یک جسم و یک روح است و دشمنان این ملت باید بدانند که فرهنگ، تمدن و تاریخ ایران قابل شکست نیست.
صالحی‌امیری ادامه داد: ممکن است به مراکز صنعتی ایران حمله شود، اما فرهنگ، هنر و تمدن ایران را نمی‌توان از بین برد. این سرزمین بیش از یک میلیون اثر تاریخی را در خود جای داده است و چنین میراثی نشان‌دهنده عمق تمدنی ایران است.
وی ایران را سرزمینی برخوردار از ظرفیت‌های گسترده تاریخی و فرهنگی دانست و افزود: در هر نقطه‌ای از ایران که وارد می‌شویم، نشانه‌ای از تاریخ و تمدن این سرزمین را مشاهده می‌کنیم. ایران در تاریخ و تبار خود همچون خورشیدی است که هم نور می‌دهد و هم حرارت.
ضرورت آموزش فرهنگ و تمدن ایران به نسل جوان
وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با اشاره به ضرورت آشنایی نسل جدید با میراث فرهنگی کشور تصریح کرد: اگر قرار است فرزندان ما در فضای فرهنگی ایران زندگی کنند، باید فرهنگ و تمدن ایران را در مدارس، دبیرستان‌ها و دانشگاه‌ها به آنان آموزش دهیم.
وی همچنین از برنامه‌های رسانه ملی برای معرفی ظرفیت‌های فرهنگی ایران قدردانی کرد و گفت: باید تصویر شمس، مولانا، عطار، بایزید بسطامی، شیخ ابوالحسن خرقانی و دیگر بزرگان فرهنگ و عرفان ایران را به فرزندانمان معرفی کنیم تا آینده ایران زیباتر شود.
صالحی‌امیری ایران را عامل پیوند ایرانیان دانست و افزود: ایران هم جان ماست، هم تاریخ ما، هم غیرت و شرافت ما و هم مقاومت ما. ما با ایران تعریف می‌شویم.
ثبت ۳۰ اثر ایرانی در یونسکو
وی با اشاره به جایگاه میراث فرهنگی ایران در جهان اظهار کرد: تاکنون ۳۰ اثر از ایران در یونسکو به ثبت رسیده و ۵۸ اثر دیگر در نوبت ثبت قرار دارد. اگر محدودیت‌های مربوط به ثبت جهانی وجود نداشت، ایران از نظر ظرفیت‌های تمدنی و تاریخی می‌توانست جایگاه بسیار بالایی در جهان داشته باشد.
وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری همچنین از برنامه دولت برای توسعه پروژه‌های فرهنگی و تاریخی خبر داد و گفت: در شرایط جنگ نیز با تأکید رئیس‌جمهور، ساخت بناهای مشابه در نقاط مختلف کشور دنبال می‌شود و از این پس تلاش خواهیم کرد به‌طور میانگین هر ماه یک بنای فرهنگی را افتتاح و آن را به مردم همان منطقه تقدیم کنیم.
تعریف «نوار گردشگری عرفان» از عطار تا شمس
صالحی‌امیری از طراحی مسیرهای جدید گردشگری فرهنگی و عرفانی در کشور خبر داد و گفت: یکی از این مسیرها، «نوار گردشگری عرفان» است که از عطار آغاز می‌شود و با عبور از چهره‌های بزرگی همچون شیخ ابوالحسن خرقانی، بایزید بسطامی و شیخ اشراق و سهروردی به شمس تبریزی می‌رسد و از اینجا به قونیه متصل می‌شود.
وی افزود: یکی از اهداف جدی ما در حوزه گردشگری عرفانی، توسعه این مسیر است و در قالب طرح «ایران؛ آغاز هر راه و هر داستان» ۱۰ مسیر فرهنگی و گردشگری تعریف شده است.
وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری با تأکید بر ضرورت برنامه‌ریزی برای نسل جوان گفت: همه نهادهای فرهنگی در این زمینه مسئولیت دارند و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، آموزش و پرورش و وزارت میراث فرهنگی باید برای آشنایی نسل جدید با فرهنگ و تمدن ایران تلاش بیشتری انجام دهند.
شمس تبریزی؛ نماد انسجام ملی ایران
صالحی‌امیری در بخش دیگری از سخنان خود، شمس تبریزی را نماد انسجام ملی ایران دانست و اظهار کرد: شمس در یک جغرافیای تمدنی قرار دارد که هم در آذربایجان غربی و هم در آذربایجان شرقی و تبریز می‌درخشد و نور آن به همه آذربایجان و ایران می‌رسد.
وی با قدردانی از تلاش مسئولان استانی و شهرستانی برای احداث و افتتاح بارگاه شمس تبریزی گفت: استاندار آذربایجان غربی برای بسیج همه ظرفیت‌های استان و ایجاد این بنا در شأن مردم منطقه تلاش زیادی انجام داده است.
وزیر میراث‌فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری همچنین از پیگیری‌های عادل نجف‌زاده، نماینده مردم خوی و چایپاره در مجلس شورای اسلامی، برای احداث بارگاه شمس تبریزی قدردانی کرد.
صالحی‌امیری با تأکید بر اینکه مسئولان شأنی جز خدمت به مردم ندارند، خاطرنشان کرد: دولت در شرایط دشواری که دشمنان برای کشور ایجاد کرده‌اند، همچنان به فرهنگ و تمدن ایران افتخار می‌کند و به آن دلبسته است.
وی در پایان با قدردانی از همه دست‌اندرکاران افتتاح بارگاه شمس تبریزی، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، صدا و سیما، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت میراث فرهنگی، مسئولان استان و شهرستان و مهمانان داخلی و خارجی، بر ضرورت معرفی میراث فرهنگی و عرفانی ایران به نسل جوان تأکید کرد.
حفظ میراث گذشتگان زمینه شناخت شمس و مولوی را برای نسل‌های آینده فراهم می‌کند
حجت‌الاسلام سیدمهدی قریشی، نماینده ولی‌فقیه در آذربایجان‌غربی و امام جمعه ارومیه نیز در آیین افتتاح بارگاه شمس تبریزی با اشاره به جایگاه شمس و مولانا اظهار کرد: امیدواریم این برنامه مورد رضایت خداوند متعال قرار گیرد و اقدامات انجام‌شده برای برگزاری این مراسم و ساخت این مجموعه، به عنوان عمل صالح در نامه اعمال بانیان آن ثبت و ضبط شود.
وی با اشاره به جایگاه شمس تبریزی در عرفان و ادبیات فارسی افزود: رهبر معظم انقلاب در بیاناتی درباره شمس فرموده‌اند که بخش مهمی از شعر آیینی ما می‌تواند متوجه مسائل عرفانی و معنوی شود و این حوزه دریای عظیمی است.
قریشی ادامه داد: اگر کسی به دلیل زبان و ویژگی‌های خاص «دیوان شمس» امکان مطالعه گسترده آن را نداشته باشد، «مثنوی معنوی» مولانا می‌تواند یکی از بهترین راه‌ها برای شناخت اندیشه و شخصیت مولوی باشد.
وی با اشاره به تأثیر شمس بر مولانا گفت: برای شناخت شمس نیز می‌توان از شناخت مولوی بهره گرفت؛ چراکه تأثیری که شمس بر مولانا گذاشته، می‌تواند مسیر شناخت شخصیت و اندیشه شمس تبریزی را برای ما روشن‌تر کند.
نماینده ولی‌فقیه در آذربایجان‌غربی ابراز امیدواری کرد: افتتاح بارگاه شمس تبریزی و مجموعه فرهنگی پیرامون آن، مقدمه‌ای برای آشنایی بیشتر مردم با شمس و مولانا باشد.
وی با تأکید بر اهمیت حفظ میراث گذشتگان گفت: ما باید قدر میراث گذشتگان خود را بسیار بدانیم و آن را با جزئیات حفظ کنیم تا نسل‌های آینده بتوانند در آثار، افکار، اخبار و دستاوردهای آنان مطالعه و تفکر کنند.
قریشی با استناد به سخنان امیرالمؤمنین(ع) درباره مطالعه آثار گذشتگان افزود: حضرت علی(ع) در وصیت خود به امام حسن مجتبی(ع) بر مطالعه آثار و اخبار پیشینیان تأکید کرده‌اند؛ به گونه‌ای که انسان با بررسی دقیق زندگی و آثار آنان، گویی از ابتدا تا انتهای زندگی‌شان با آنها همراه بوده است.
وی تأکید کرد: تحقق این هدف نیازمند آن است که میراث علمی، مکتوب، فرهنگی، سیاسی و سایر آثار گذشتگان به‌درستی حفظ و در اختیار نسل‌های امروز و آینده قرار گیرد تا پژوهشگران و اندیشمندان بتوانند در این آثار سیر کنند و از تجربه‌های پیشینیان بهره ببرند.
امام جمعه ارومیه بیان کرد: وزارت میراث فرهنگی باید به دنبال آن باشد که آثار گذشتگان با جزئیات حفظ و شرایطی فراهم شود که نسل‌های بعد بتوانند با مطالعه این آثار، گذشته را بشناسند و از آن برای امروز و آینده بهره بگیرند.
وی در پایان از مسئولان و دست‌اندرکاران اجرای طرح بارگاه شمس تبریزی و برگزاری آیین افتتاح این مجموعه قدردانی کرد.
آذربایجان‌غربی؛ سرزمین هزاران ظرفیت گردشگری
رضا رحمانی، استاندار آذربایجان غربی، نیز در آیین گشایش بارگاه شمس تبریزی در خوی، با اشاره به جایگاه شمس در فرهنگ و عرفان ایرانی اظهار کرد: شمس تبریزی شخصیتی است که شناخت او تنها شناخت یک عارف نیست، بلکه سخن از انسانی است که زندگی خود را به جست‌وجوی حقیقت تبدیل کرد.
وی با گرامیداشت یاد و خاطره شهدا و اشاره به فداکاری آنان برای حفظ اسلام، کشور و ملت، افزود: امروز در کنار آرامگاه شمس تبریزی گردهم آمده‌ایم تا شخصیتی را گرامی بداریم که میراث او از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و قرن‌هاست با انسان‌ها در فرهنگ‌های مختلف سخن می‌گوید.
رحمانی با اشاره به پیوند شمس و مولانا ادامه داد: شمس در بستر علمی و عرفانی آذربایجان رشد کرد، آموخت و اندیشید و سپس راه سفر را در پیش گرفت؛ سفری که سرانجام او را به قونیه و دیدار مولانا رساند. این دیدار از ملاقات دو انسان فراتر رفت و به یکی از ماندگارترین رخدادهای تاریخ فرهنگ و عرفان تبدیل شد.
استاندار آذربایجان غربی تصریح کرد: نمی‌توان از شخصیت شمس سخن گفت و از تحولی که در مولانا پدید آورد، صرف‌نظر کرد. شمس برای مولانا تنها یک آموزگار نبود، بلکه معلم بیداری بود و زمینه‌ای را که در وجود مولانا وجود داشت، به فعلیت رساند.
وی با اشاره به دیدگاه علامه محمدتقی جعفری درباره تأثیر شمس بر مولانا گفت: این تأثیر صرفاً انتقال دانش و تعلیم رسمی نبود، بلکه شمس در جان مولانا تحولی ایجاد کرد و او را به سفری درونی فراخواند؛ شاید بتوان برجسته‌ترین اثر شمس را خود مولانا دانست؛ مولانایی که این تجربه را به زبان شعر و اندیشه‌ای جهانی تبدیل کرد.
رحمانی بیان کرد: شمس از آذربایجان برخاست، در قونیه با مولانا پیوندی ماندگار یافت و خوی آرامگاه او را در خود جای داده است. این جغرافیا امروز تنها جغرافیای زندگی یک عارف نیست، بلکه بخشی از یک جغرافیای فرهنگی است که ایران، ترکیه، آسیای میانه و بخش‌هایی از جهان پیرامون را به یکدیگر پیوند می‌دهد.
وی افزود: آذربایجان غربی نمونه‌ای زنده از همزیستی اقوام، ادیان، زبان‌ها و فرهنگ‌های گوناگون است و نشان می‌دهد تفاوت‌ها اگر با شناخت و احترام همراه شوند، می‌توانند به سرمایه‌ای برای همزیستی و همدلی تبدیل شوند.
استاندار آذربایجان غربی با اشاره به جایگاه خوی در پاسداشت میراث شمس گفت: خوی با میزبانی آرامگاه شمس تبریزی جایگاهی ویژه در معرفی این میراث دارد و این جایگاه نباید تنها به نگهداری از یک آرامگاه یا برگزاری آیین‌ها محدود شود.
وی ادامه داد: اگر شمس امروز مخاطبانی فراتر از مرزهای ایران دارد، می‌توان متناسب با این ظرفیت، برای آن نقش فرهنگی در سطح ملی و بین‌المللی تعریف کرد. این مجموعه می‌تواند مکانی باشد که در آن، شمس نه‌تنها گرامی داشته شود، بلکه اندیشه و میراث او نیز مطالعه و از نو شناخته شود.
رحمانی پیشنهاد شکل‌گیری «کریدور فرهنگی آذربایجان» با محوریت تبریز، خوی و مناطق مرتبط با میراث شمس و مولانا را مطرح کرد و گفت: این شبکه می‌تواند زمینه پیوند دانشگاه‌ها، پژوهشگران، هنرمندان و فعالان گردشگری را برای برگزاری رویدادها، تبادل علمی و هنری و طراحی مسیرهای گردشگری فرهنگی فراهم کند.
وی افزود: این همکاری می‌تواند با مشارکت مراکز مرتبط در کشورهای دیگر، دامنه بین‌المللی پیدا کند و به الگویی برای دیپلماسی فرهنگی تبدیل شود.
افتتاح مجموعه شمس فرصتی برای آغاز فصل تازه‌ای در توسعه فرهنگی است
استاندار آذربایجان غربی افتتاح مجموعه شمس را فرصتی برای آغاز فصل تازه‌ای در توسعه فرهنگی و اقتصادی استان دانست و اظهار کرد: این ظرفیت می‌تواند به یکی از محورهای توسعه گردشگری، اقتصاد گردشگری فرهنگی و عرفانی استان و منطقه تبدیل شود و با جلب مشارکت بخش خصوصی و گسترش همکاری‌های ملی و بین‌المللی، فرصت‌های پایدار اقتصادی ایجاد کند.
رحمانی با اشاره به ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی و طبیعی آذربایجان غربی گفت: تخت سلیمان، تپه حسنلو، قره‌کلیسا، مسجد جامع ارومیه، غار سهولان، آبشارها، پارک ملی دریاچه ارومیه و مناطق جنگلی و کوهستانی استان، تنها بخشی از ظرفیت‌های کم‌نظیر آذربایجان غربی در حوزه گردشگری هستند.
وی با اشاره به ثبت برخی آثار استان در فهرست جهانی یونسکو و وجود حدود ۲ هزار اثر ثبت‌شده ملی، افزود: در کنار این ظرفیت‌ها، سرمایه‌های انسانی، هنرمندان و دانشمندان استان از مهم‌ترین داشته‌های آذربایجان غربی به شمار می‌روند.
رحمانی ادامه داد: در همین مسیر، معرفی ظرفیت‌های حسنلو و پیگیری ثبت آن در جایگاه یک روستای جهانی نیز در دستور کار قرار دارد و امیدواریم در ماه‌های پیش رو شاهد برگزاری رویدادی در شأن این میراث ارزشمند باشیم.
وی تأکید کرد: بارگاه شمس می‌تواند حلقه مهمی در پیوند این ظرفیت‌ها و شکل‌گیری مسیرهای تازه گردشگری در استان باشد. باید سفر به آرامگاه شمس را به تجربه‌ای فرهنگی تبدیل کنیم تا گردشگر با تاریخ، فرهنگ، طبیعت و زندگی مردم این سرزمین پیوند بخورد و ثمره آن در رونق گردشگری، اقتصاد محلی و معیشت مردم نمایان شود.
استاندار آذربایجان غربی با بیان اینکه گشایش بارگاه شمس یکی از آرزوهای دیرینه مردم خوی و جامعه فرهنگی استان بوده است، گفت: این مجموعه سال‌ها در انتظار تکمیل بود و با پیگیری‌های انجام‌شده، روند اجرای آن شتاب گرفت و امروز به ثمر نشست.
وی افزود: طرح این مجموعه از سال‌ها پیش و با انجام مطالعات باستان‌شناسی و تملک آغاز شده بود و اکنون شاهد گشایش آن هستیم. این همان رویکردی است که در مدیریت استان دنبال می‌کنیم؛ یعنی طرح‌های بر زمین‌مانده به سرانجام برسند و ظرفیت‌های بالقوه استان به فرصت‌های واقعی برای توسعه تبدیل شوند.
رحمانی با اشاره به اهمیت میراث فرهنگی ایران گفت: فردوسی، شمس، مولانا، حافظ، نظامی و شهریار هر یک جلوه‌ای از توان آفرینندگی فرهنگ و تمدن ایران هستند؛ فرهنگی که از مرزهای جغرافیایی فراتر رفته و سهمی ماندگار در اندیشه، ادب و معنویت جهان برجای گذاشته است.
وی با قدردانی از حمایت‌های مسئولان در تکمیل مجموعه شمس، از رئیس‌جمهور، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، رسانه ملی، صداوسیمای آذربایجان غربی، رسانه‌های محلی و مجازی و دیگر دست‌اندرکاران اجرای این پروژه تشکر کرد.
استاندار آذربایجان غربی همچنین از همکاری نماینده مردم خوی و چایپاره در مجلس شورای اسلامی و مجموعه‌های مختلف در مسیر تکمیل و بهره‌برداری از بارگاه شمس قدردانی کرد و گفت: افتتاح این بارگاه، خوی را بیش از گذشته در معرض توجه جهانی قرار می‌دهد و در کنار آن، طرح‌های دیگری نیز در این شهرستان و استان در حال اجراست که مردم نتایج آن را مشاهده خواهند کرد.
رحمانی در پایان تأکید کرد: با گشایش بارگاه شمس، فرصت تازه‌ای پیش روی خوی و آذربایجان غربی قرار گرفته است تا این میراث بیش از گذشته در خدمت فرهنگ، شناخت، گفت‌وگو و توسعه منطقه قرار گیرد.
بارگاه شمس تبریزی نقطه عطف تاریخ خوی است
عادل نجف‌زاده، نماینده مردم شهرستان‌های خوی و چایپاره در مجلس شورای اسلامی نیز در این مراسم گفت: بارگاه حضرت شمس تبریزی نقطه عطف تاریخ این دیار است و این شهر با بهره‌گیری از ظرفیت این عارف نامی، در مسیر جهانی‌شدن قرار خواهد گرفت.
وی افزود: از نگاه بنده، تاریخ خوی را می‌توان به دو دوره پیش و پس از افتتاح و توسعه بارگاه شمس تقسیم کرد؛ این رویداد سرآغاز تحولات وسیع و گسترده‌ای برای این شهر تمدن‌ساز خواهد بود.
وی با قدردانی از توجه دولت و وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به دیپلماسی فرهنگی، تصریح کرد: با اتمام پروژه بارگاه شمس در دوره مدیریتی فعلی، دیپلماسی فرهنگی در دولت چهاردهم نهادینه شد و این پیام به جهانیان مخابره شد که مردمی با پشتوانه تمدنی غنی همچون شمس، در برابر نظام استکبار ایستادگی می‌کنند.
نجف‌زاده با بیان اینکه تاریخ‌سازی و نقش‌آفرینی مردم ایران در تمدن بشری به قدری عمیق است که فرهنگ‌های نوظهور توان مقابله با آن را ندارند، افزود: امروز کار ما تازه آغاز شده است و این محوطه باید به میعادگاه عاشقان شمس از سراسر جهان تبدیل شود.
نماینده مردم خوی و چایپاره در مجلس شورای اسلامی، نگاه اقتصادی به مقوله شمس تبریزی را از ضرورت‌های توسعه منطقه خواند و تأکید کرد: توسعه بازار، تقویت دیپلماسی مرزی و شکوفایی فکرهای فرهنگی خوی باید با محوریت بارگاه شمس و جذب گردشگر کلید بخورد.
وی در پایان ضمن دعوت از تمامی اقوام و پیروان ادیان مختلف برای سفر به دارالقرار خوی، خاطرنشان کرد: از وزیر میراث‌فرهنگی تقاضا دارم زمینه تصویب و ایجاد حداقل چهار مرکز پژوهشی و مطالعاتی قوی را در شهر خوی فراهم کنند تا علاقه‌مندان به حوزه‌های مختلف شخصیتی شمس تبریزی بتوانند در این دانشگاه فرهنگ و ادب حضور یابند. خوی امروز منتظر ایران و جهان است و ما با تکیه بر نام شمس، این شهر را جهانی خواهیم کرد.