نقض نظام‌مند حقوق، استفاده از سلول‌های انفرادی و محرومیت‌های مرگبار دارویی برای پناهجویان و مهاجران دارای معلولیت در بازداشتگاههای آمریکای شمالی طی ماه‌های گذشته انتقاد‌های شدید نهاد‌های حقوق بشری را درپی داشته است.
سازمان دیده‌بان حقوق بشر با انتشار گزارشی جامع و تکان‌دهنده، زوایای تاریک و پنهان نقض نظام‌مند حقوق مهاجران، پناهجویان و پناهندگان دارای معلولیت را در سیستم‌های مهاجرتی و مرزی کشور‌های کانادا، مکزیک و آمریکا به تصویر کشید.
این سند رسمی که به عنوان بیانیه و گزارش تحلیلی برای ارائه به گزارشگر سازمان ملل در امور حقوق افراد دارای معلولیت تنظیم و منتشر شده است، پرده از فجایع انسانی هولناکی برمی‌دارد که این گروه آسیب‌پذیر در بازداشتگاههای مهاجرتی و فرآیند‌های کنترل مرزی متحمل می‌شوند.
براساس این گزارش، سیستم‌های مدیریت مهاجرت و کنترل پناهندگی در آمریکای شمالی به شدت تحت تاثیر نگاه‌های توان‌ستیزانه و رویکرد‌های کاملا پزشکی و امنیتی به مقوله معلولیت قرار دارند.
دیده‌بان حقوق بشر در این تحقیق مستند، نشان می‌دهد که چگونه معلولیت افراد (به‌ویژه معلولیت‌های روانی، ذهنی، شناختی و تحولی) نه تنها به‌عنوان یک چالش حمایتی در نظر گرفته نمی‌شود، بلکه به ابزاری برای اعمال محدودیت‌های بیشتر، طولانی‌تر شدن دوران بازداشت و محرومیت نظام‌مند از حقوق اولیه انسانی تبدیل شده است.
یکی از بخش‌های این گزارش مبوط به وضعیت وخیم بازداشتگاههای مهاجرتی و استفاده خودسرانه از تنبیه‌های سخت‌گیرانه مانند سلول انفرادی برای افرادی است که با بحران‌های سلامت روان دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
محققان حقوق بشری مستند کرده‌اند که در بازداشتگاههای کانادا، افراد دارای مشکلات روانی به جای دریافت خدمات درمانی و حمایتی، تحت ماه‌ها یا حتی سال‌ها انفرادی طولانی‌مدت قرار می‌گیرند.
بحران‌های روحی ناشی از شرایط اسفبار بازداشت، به جای اینکه زنگ خطری برای آزادی یا درمان این افراد باشد، عموما به‌عنوان بهانه‌ای از سوی مقام‌ها برای تمدید مدت بازداشت و توجیه ادامه محرومیت آنها از آزادی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
گزارش همچنین به پرونده‌های تکان‌دهنده‌ای از جمله وضعیت پراسپر نیونزیما در کانادا اشاره می‌کند که حدود ۵ سال در بازداشت مهاجرتی به سر برده و حدود ۲ سال از آن را در سلول انفرادی گذرانده است؛ فردی که پس از ماه‌ها انفراد طولانی دچار فروپاشی شدید روانی شد، اما به جای دریافت خدمات پزشکی مناسب، همچنان در انزوای کامل و شرایط اسفبار نگهداری شد.
شرایط مشابهی نیز در آمریکا گزارش شده است؛ جایی که پناهجویان به دلیل ترس از انتقال به سلول انفرادی، ترجیح می‌دهند مشکلات و دردسر‌های روحی و روانی خود را از افسران پنهان کنند تا مبادا از بند عمومی به سلول‌های انفرادی انزوا منتقل شوند.
علاوه بر بحران‌های سلامت روان، این گزارش ابعاد فاجعه‌باری از محرومیت مهاجران دارای معلولیت جسمی و بیماری‌های مزمن از امکانات اولیه دارویی و تجهیزات کمکی را فاش کرده است.
بررسی‌های میدانی انجام‌شده در مراکز بازداشت مهاجران در ایالت فلوریدا و سایر نقاط آمریکا نشان می‌دهد که بازداشت‌شدگان مبتلا به دیابت، فشار خون بالا، ویروس اچ‌آی‌وی (HIV)، آسم و بیماری‌های قلبی به صورت نظام‌مند از دسترسی به دارو‌های حیاتی و ضروری خود محروم مانده‌اند. در موارد متعدد، قطع دسترسی به انسولین یا دارو‌های حیاتی بیماران مبتلا به اچ‌آی‌وی، به وخامت شدید حال عمومی، بستری‌شدن در بخش‌های مراقبت‌های ویژه و حتی مرگ‌های قابل پیشگیری در بازداشتگاه‌ها منجر شده است. گزارش تاکید می‌کند که حتی پس از بازگشت افراد از بیمارستان یا جراحی‌های اورژانسی به بازداشتگاه، کارکنان بخش پزشکی از ارائه دارو‌های تجویز شده توسط پزشک معالج خودداری کرده‌اند.
موضوع دیگری که در این گزارش مفصل به آن پرداخته شده، نبود کامل اقامتگاه‌ها و مناسب‌سازی‌های معقول برای افراد دارای معلولیت جسمی است. بازداشتگاههای مرزی فاقد امکانات اولیه مانند ویلچر، واکر، سمعک و تجهیزات کمکی ضروری برای فعالیت‌های روزمره زندگی هستند. این محرومیت‌ها نه تنها در دوران بازداشت، بلکه در هنگام اخراج به کشور‌های ثالث یا حتی پس از آزادی موقت نیز ادامه می‌یابد و افراد را در شرایطی به‌شدت آسیب‌پذیر رها می‌کند.
- بیشتر بخوانید:
- انتقاد نهاد‌های حقوق بشری از استرالیا در زمینه حقوق معلولان
- بیانیه ستاد حقوق بشر به مناسبت روز جهانی افراد دارای معلولیت
دیده‌بان حقوق بشر همچنین به موانع تبعیض‌آمیزی اشاره کرده که معلولیت افراد برای آزادی آنها از بازداشتگاه‌ها ایجاد می‌کند. در سیستم قضایی و مهاجرتی کانادا، برخی از پناهجویان با وجود صدور حکم آزادی، ماه‌ها در زندان می‌مانند؛ چرا که سازمان‌های حمایتی طرف قرارداد دولت حاضر به پذیرش و نظارت بر آنها به دلیل شرایط معلولیت نیستند، یا مقام‌های مرزی بهانه می‌آورند که فرد برای زندگی در جامعه به اندازه کافی پایدار نیست.
این وضعیت یک چرخه معیوب و کاملا تبعیض‌آمیز را خلق می‌کند که در آن، معلولیت فرد و نبود زیرساخت‌های حمایتی جامعه‌محور، به توجیهی برای تداوم سلب آزادی او تبدیل می‌شود.
در بخش دیگری از این گزارش، وضعیت پیچیده مهاجران اخراج‌شده به کشور‌های ثالث مانند مکزیک یا کشور‌های آفریقایی بررسی شده است. افرادی که از آمریکا یا کانادا اخراج می‌شوند، بدون داشتن مدارک هویتی، وضعیت اقامتی قانونی یا شغل، در کشور‌های ثالث رها می‌شوند؛ در حالی که بیماری‌های مزمن و ناتوانی‌های جسمی آنها نیازمند استمرار درمان است، اما به دلیل عدم دسترسی به سیستم‌های بهداشتی محلی، عملا در چرخه‌ای از رنج، فقر و بیماری غوطه‌ور می‌شوند.