آراد پورکار، کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به تأثیر ریسک‌های سیاسی و نگرانی از گسترش درگیری‌ها بر رفتار سهامداران، معتقد است فشار فروش اخیر را نمی‌توان صرفاً به بازگشایی نماد‌های پالایشی نسبت داد. به گفته او، بازار در حال قیمت‌گذاری سناریو‌های بدبینانه، به‌ویژه احتمال آسیب دیدن زیرساخت‌ها در یک درگیری نظامی است؛ شرایطی که رفتار محافظه‌کارانه سرمایه‌گذاران را تشدید کرده است. پورکار در عین حال تأکید می‌کند که در صورت تداوم شرایط فعلی و دور ماندن از جنگ، بازار سهام و به‌ویژه نماد‌های پالایشی همچنان از ظرفیت رشد برخوردارند.
آراد پورکار، کارشناس بازار سرمایه، در گفت‌و‌گو با خبرنگار بورس‌نیوز، درباره بازگشایی نماد‌های پالایشی و تأثیر آن بر معاملات بازار سهام اظهار کرد: یکی از عوامل اثرگذار بر وضعیت این گروه، موضوع فرمول قیمت‌گذاری و تفاوت شرایط اضطرار و غیراضطرار است. با قرار گرفتن بازار در شرایط اضطرار، سودآوری پالایشی‌ها برخلاف انتظاراتی که برخی تحلیلگران بر مبنای داده‌های جهانی داشتند، کمتر از برآورد‌ها محقق شد؛ موضوعی که به افزایش فشار فروش در این نماد‌ها انجامید.
وی افزود: این فشار فروش در حالی شکل گرفت که بسیاری از شرکت‌های پالایشی گزارش‌های شش‌ماهه مناسبی منتشر کرده بودند. با این حال، شرایط قیمت‌گذاری و فاصله میان انتظارات تحلیلی و سود محقق‌شده باعث شد بخشی از سهامداران نسبت به آینده این گروه محتاط‌تر عمل کنند.
این کارشناس بازار سرمایه با تأکید بر اینکه نمی‌توان منفی شدن کلیت بازار را تنها به وضعیت پالایشی‌ها نسبت داد، تصریح کرد: ریسک‌های سیاسی تأثیر قابل‌توجهی بر معاملات گذاشته‌اند و مجموعه این عوامل دست به دست هم داده‌اند تا بازار در وضعیت منفی قرار بگیرد. با وجود این، به اعتقاد من، نسبت‌های قیمت به سود یا P/E برخی نماد‌های پالایشی در محدوده‌ای قرار دارند که می‌تواند زمینه بازگشت آنها به روند معاملاتی قبلی را فراهم کند.
ریزش بورس؛ واکنش به ریسک‌های سیاسی یا ضعف بنیادی؟
پورکار در پاسخ به این پرسش که آیا بازار سهام، فارغ از تحولات سیاسی، همچنان ظرفیت اصلاح دارد یا می‌تواند به مسیر رشد بازگردد، گفت: اگر تحولات سیاسی را از معادلات کنار بگذاریم و فرض کنیم شرایط فعلی حفظ شود و جنگی رخ ندهد، بازار سهام همچنان پتانسیل رشد دارد و از نظر من مشکل بنیادی خاصی برای ادامه حرکت صعودی آن وجود ندارد.
وی ادامه داد: حتی نماد‌های پالایشی نیز در چنین شرایطی می‌توانند بار دیگر مورد توجه بازار قرار بگیرند و از سقف‌های قیمتی قبلی خود عبور کنند. البته تحقق این سناریو به تداوم شرایط موجود و کاهش ریسک‌های بیرونی وابسته است.
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد که برای تحلیل رفتار فعلی سهامداران باید میان وضعیت بنیادی شرکت‌ها و ریسک‌هایی که چشم‌انداز آینده را تحت تأثیر قرار می‌دهند، تفاوت قائل شد. از نگاه او، حتی زمانی که متغیر‌های بنیادی از ظرفیت رشد بازار حکایت دارند، افزایش نااطمینانی می‌تواند مانع ورود نقدینگی و موجب تشدید فشار فروش شود.
بازار سهام در حال قیمت‌گذاری سناریوی جنگ زیرساختی است
پورکار درباره دلایل تشدید رفتار محافظه‌کارانه سهامداران اظهار کرد: بازار در حال قیمت‌گذاری سخت‌ترین سناریو‌های احتمالی است. نگرانی بخشی از فعالان بازار تنها به وقوع یک درگیری نظامی محدود نمی‌شود، بلکه احتمال هدف قرار گرفتن زیرساخت‌ها نیز بر انتظارات سرمایه‌گذاران سایه انداخته است.
وی افزود: برخی فعالان بازار نگران‌اند که در صورت بروز درگیری، سناریویی فراتر از یک جنگ محدود تکرار شود و زیرساخت‌های کشور نیز در معرض آسیب قرار بگیرند. همین نگرانی باعث شده است سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری تصمیم بگیرند و حتی در شرایطی که سهام از منظر بنیادی جذاب به نظر می‌رسد، برای ورود به بازار دست نگه دارند.
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به تفاوت سناریو‌های احتمالی جنگ ادامه داد: اگر بازار به این جمع‌بندی برسد که درگیری احتمالی در محدوده یک جنگ محدود باقی می‌ماند، حتی می‌توان انتظار داشت تقاضا برای سهام افزایش پیدا کند. اما مسئله اصلی، نگرانی از سناریوی جنگ زیرساختی است؛ سناریویی که در حال حاضر به تشدید رفتار محافظه‌کارانه سهامداران منجر شده است.
به گفته پورکار، در چنین فضایی، افت قیمت‌ها لزوماً به معنای تغییر در ارزش بنیادی شرکت‌ها نیست، بلکه بخشی از آن می‌تواند ناشی از افزایش صرف ریسک و تلاش سرمایه‌گذاران برای کاهش مواجهه با عدم‌قطعیت‌های سیاسی و نظامی باشد.
آیا بورس در صورت وقوع جنگ دوباره تعطیل می‌شود؟
پورکار در ادامه و در پاسخ به پرسشی درباره احتمال تعطیلی دوباره بازار سهام در صورت تکرار شرایطی مشابه جنگ ۱۲روزه، اظهار کرد: به نظر من، در چنین شرایطی احتمال اینکه بازار برای مدت طولانی بسته بماند، پایین است. پیش‌بینی من این است که اگر اتفاقی رخ دهد، ممکن است بازار در دو یا سه روز ابتدایی با محدودیت‌هایی مواجه شود و پس از آن، با دامنه نوسان محدودتر به فعالیت خود ادامه دهد.
وی تأکید کرد که این ارزیابی، دیدگاه شخصی او درباره نحوه مدیریت احتمالی بازار در شرایط بحرانی است و تصمیم نهایی درباره تعطیلی معاملات یا تغییر دامنه نوسان، به سیاست‌ها و تصمیم‌های نهاد‌های مسئول بازار سرمایه بستگی خواهد داشت.
در مجموع، ارزیابی این کارشناس نشان می‌دهد که از نگاه او، متغیر تعیین‌کننده در مسیر کوتاه‌مدت بورس، نه صرفاً گزارش‌های مالی شرکت‌ها یا نسبت‌های ارزش‌گذاری، بلکه سطح ریسک سیاسی و سناریویی است که سرمایه‌گذاران برای آینده در نظر گرفته‌اند. در چنین شرایطی، هرگونه کاهش نااطمینانی می‌تواند بر رفتار معامله‌گران اثر بگذارد؛ هرچند بازگشت پایدار بازار به مسیر صعودی همچنان به تحولات پیش‌رو و وضعیت بنیادی شرکت‌ها وابسته است.