حوزه/ استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان، با تأکید بر ضرورت بهره‌گیری از فرصت عمر و آمادگی برای سفر آخرت، گفت: از منظر حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)، شیعه واقعی کسی است که در کنار پذیرش ولایت و محبت اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، به اوامر و نواهی آنان توجه داشته باشد و در عمل نیز به این آموزه‌ها پایبند بماند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه در مشهد، حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام، استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان، در افتتاحیه اردوی فرهنگی تربیتی «راه دل» که به همت دفتر خواهران حوزه علمیه خراسان ویژه طلاب خواهر جدیدالورود این حوزه در رواق دارالهدایه حرم مطهر رضوی برگزار شد، با اشاره به جایگاه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) و حضرت علی بن موسی‌الرضا(علیه‌السلام)، به تبیین آموزه‌های اخلاقی و تربیتی سیره اهل‌بیت(علیهم‌السلام) پرداخت.
وی با اشاره به فرا رسیدن سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) و برگزاری این مراسم در جوار بارگاه ملکوتی حضرت رضا(علیه‌السلام)، اظهار داشت: میان وجود مقدس پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله)، حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) و حضرت رضا(علیه‌السلام) اشتراکاتی وجود دارد و پیامبر اکرم(صلی‌الله‌علیه‌وآله) درباره حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) و امام رضا(علیه‌السلام) تعبیر «بَضْعَةٌ مِنّی» را به کار برده‌اند.
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه سخن گفتن در روز شهادت حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) و در محضر امام رضا(علیه‌السلام)، دشوار است، از حاضران خواست با توجه به آموزه‌های اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، از فرصت این جلسه برای بهره‌گیری از معارف دینی استفاده کنند.
بهره‌گیری از سرمایه عمر؛ توصیه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام در ادامه با اشاره به فرمایش حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) درباره ضرورت بهره‌برداری از سرمایه وجود انسان، اظهار داشت: حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) در بیانی می‌فرمایند: «خُذْ مِنْ نَفْسِکَ لِنَفْسِکَ»؛ یعنی از وجود خود برای خودت بهره بگیر.
وی با بیان اینکه خداوند متعال انسان را به عنوان خلیفه خود در زمین قرار داده است، افزود: خداوند همه قابلیت‌هایی را که انسان برای رسیدن به مقام خلیفة‌اللهی نیاز دارد، در وجود او قرار داده و از او خواسته است که در مسیر تحقق این ظرفیت حرکت کند. اگر رسیدن به این مقام در توان انسان نبود، چنین تکلیفی نیز بر عهده او قرار نمی‌گرفت.
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان با تأکید بر اینکه انسان باید از سرمایه وجودی خود در مسیر سعادت بهره بگیرد، گفت: یکی از مهم‌ترین سرمایه‌های انسان، زمان است؛ زیرا زندگی ما از لحظه‌های عمر تشکیل شده و هر لحظه که می‌گذرد، بخشی از این سرمایه از دست می‌رود.
وی با اشاره به بیانی از حضرت سیدالشهدا(علیه‌السلام) درباره گذر روزگار، تصریح کرد: انسان همان روزهایی است که بر او می‌گذرد و هر روزی که سپری می‌شود، بخشی از وجود او را با خود می‌برد؛ بنابراین، باید قدر لحظه‌های زندگی را دانست و اجازه نداد این سرمایه ارزشمند بدون بهره‌برداری از دست برود.
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام با اشاره به تعبیر معروف «ارحموا من یذوب رأس ماله» که درباره یخ‌فروشی در نیشابور نقل می‌شود، خاطرنشان کرد: به کسی رحم کنید که سرمایه‌اش در حال آب شدن است. این تعبیر، نمونه‌ای روشن از وضعیت انسان در برابر گذر عمر است؛ سرمایه‌ای که با سپری شدن زمان، پیوسته کاهش می‌یابد.
وی با اشاره به مباحث علم اصول درباره مشتق و اسم زمان، افزود: در بحث مشتق این پرسش مطرح می‌شود که آیا نزاع مشتق در اسم زمان نیز جریان دارد یا خیر؛ زیرا برخی معتقدند زمان، ذات ثابتی ندارد تا بحث مشتق در آن جاری شود.
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان اظهار داشت: انسان با گذشت هر سال، بخشی از عمر خود را از دست می‌دهد؛ ازاین‌رو، می‌توان گفت که چند سال از عمر او گذشته است، نه اینکه همان سال‌ها همچنان در اختیار او قرار داشته باشد.
وی با اشاره به کلامی از امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) با مضمون «إِنَّ اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ یَخْذُلَانِ فِیکَ، فَخُذْ مِنْهُمَا» بیان کرد: شب و روز از عمر انسان می‌کاهند و می‌گذرند؛ بنابراین، انسان نیز باید از این فرصت بهره بگیرد و اجازه ندهد لحظه‌های زندگی بدون دستاورد سپری شوند.
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام با تأکید بر اینکه گذشته بازنمی‌گردد و رسیدن به آینده نیز قطعی نیست، افزود: آنچه در اختیار انسان قرار دارد، همین لحظه‌ای است که در آن زندگی می‌کند. انسان باید از فرصت اکنون استفاده کند؛ زیرا ممکن است به آرزوهای آینده خود نرسد.
وی با اشاره به ماجرای یکی از دوستان خود که در مجلسی هنگام دعا برای حضرت ولی‌عصر(عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) از دنیا رفت، اظهار داشت: این اتفاق یادآور آن است که انسان نمی‌تواند برای ادامه زندگی خود تضمینی داشته باشد؛ ازاین‌رو، نباید بهره‌گیری از فرصت‌های معنوی را به آینده موکول کند.
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان با اشاره به آیه شریفه «أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یَا حَسْرَتَیٰ عَلَیٰ مَا فَرَّطْتُ فِی جَنْبِ اللَّهِ»، تأکید کرد: باید پیش از آنکه فرصت از دست برود و انسان دچار حسرت شود، از لحظه‌های عمر خود بهره بگیرد و برای سعادت خویش قدم بردارد.
آمادگی برای سفر آخرت و مسئولیت انسان در برابر خویش
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام با تأکید بر ضرورت استفاده از نعمت‌های الهی در مسیر زندگی ابدی، اظهار داشت: انسان باید از امکانات و سرمایه‌هایی که خداوند در اختیارش قرار داده است، برای سفر آخرت خود بهره بگیرد؛ زیرا زندگی انسان به دنیا محدود نمی‌شود و مراحل دیگری پیش روی او قرار دارد.
وی با اشاره به روایاتی درباره طولانی بودن مواقف قیامت، افزود: در برخی نقل‌ها آمده است که انسان در پنجاه موقف متوقف می‌شود و هر موقف هزار سال طول می‌کشد؛ ازاین‌رو، باید برای چنین سفری آمادگی لازم را فراهم کرد و نسبت به اعمال و رفتار خود بی‌تفاوت نبود.
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان با بیان اینکه انسان باید برای ورود به خانه قبر نیز توشه‌ای آماده کند، خاطرنشان کرد: گاهی تصور می‌شود که آماده کردن جهیزیه تنها مربوط به عروس است؛ درحالی‌که هر انسانی نیز برای ورود به خانه قبر خود به توشه نیاز دارد.
وی با اشاره به توصیه حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) درباره آماده کردن توشه آخرت، اظهار داشت: انسان باید توشه خود را از پیش بفرستد و به جای آنکه همه امور را به دیگران واگذار کند، خودش برای آینده ابدی خویش اقدام کند. نباید انجام کارهایی را که می‌توانیم در زمان حیات خود انجام دهیم، به دیگران بسپاریم تا پس از ما برایمان انجام دهند.
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام با تأکید بر اینکه هر فرد مسئول اعمال و رفتار خویش است، افزود: بهره‌گیری از سرمایه عمر، آماده کردن توشه آخرت و انجام اعمال صالح، از مسئولیت‌هایی است که انسان باید در دوران زندگی خود به آن توجه داشته باشد.
ولایت و عمل به دستورات اهل‌بیت(علیهم‌السلام)؛ معیار تشیع
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به جایگاه ولایت در سعادت انسان، اظهار داشت: از منظر حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)، محبت و پذیرش ولایت اهل‌بیت(علیهم‌السلام) باید با عمل به دستورات آنان همراه باشد و نمی‌توان تنها با ادعای محبت، از مسئولیت‌های دینی و اخلاقی غفلت کرد.
وی با نقل روایتی از حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) درباره معیار شیعه بودن، گفت: در این روایت، مردی از همسرش خواست از حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) بپرسد که آیا او از شیعیان آن حضرت به شمار می‌رود یا خیر. همسرش نزد حضرت رفت و پرسش شوهر خود را مطرح کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام افزود: حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) در پاسخ فرمودند که اگر آن مرد به آنچه اهل‌بیت(علیهم‌السلام) امر می‌کنند، عمل کند و از آنچه نهی می‌کنند، دوری کند، از شیعیان آنان است؛ اما اگر به اوامر و نواهی اهل‌بیت(علیهم‌السلام) توجه نداشته باشد، از شیعیان آنان به شمار نمی‌رود.
وی ادامه داد: هنگامی که همسر آن مرد پاسخ حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) را به او منتقل کرد، آن مرد با اندوه گفت که اگر شیعه کسی است که به دستورات اهل‌بیت(علیهم‌السلام) عمل کند و از آنچه نهی کرده‌اند، دوری جوید، او چنین نیست و از این وضعیت ابراز نگرانی کرد.
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان با اشاره به ادامه روایت، اظهار داشت: هنگامی که این زن بار دیگر نزد حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها) رفت و نگرانی همسرش را بازگو کرد، حضرت فرمودند که شیعیان ما بهترین‌های اهل بهشت هستند.
وی با بیان اینکه از این روایت می‌توان به تفاوت میان شیعه و محب اهل‌بیت(علیهم‌السلام) پی برد، افزود: گروهی ولایت و غدیر را پذیرفته‌اند، به اهل‌بیت(علیهم‌السلام) محبت دارند و به اوامر و نواهی آنان پایبند هستند؛ این افراد شیعیان اهل‌بیت(علیهم‌السلام) به شمار می‌روند.
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام ادامه داد: گروهی دیگر، ولایت و غدیر را قبول دارند و به اهل‌بیت(علیهم‌السلام) محبت می‌ورزند، اما گاهی در عمل از دستورات دینی تخطی می‌کنند و از آنچه مورد نهی قرار گرفته‌اند، دوری نمی‌جویند. در این بیان، از این گروه به عنوان محبان اهل‌بیت(علیهم‌السلام) یاد می‌شود.
وی با اشاره به نمونه‌هایی از محبت به امیرالمؤمنین علی(علیه‌السلام) در میان غیرمسلمانان، به جرج جرداق، نویسنده مسیحی کتاب «الإمام علی صوت العدالة الإنسانیة»، اشاره کرد و اظهار داشت: محبت و ستایش شخصیت امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) به‌تنهایی به معنای قرار گرفتن در جایگاه شیعه نیست و مسئله ولایت و پایبندی عملی به دستورات اهل‌بیت(علیهم‌السلام) نیز اهمیت دارد.
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان با تأکید بر اینکه محبت اهل‌بیت(علیهم‌السلام) باید در رفتار انسان نمایان شود، خاطرنشان کرد: پذیرش غدیر، محبت به اهل‌بیت(علیهم‌السلام) و عمل به بایدها و نبایدهای دینی، در کنار یکدیگر معنا پیدا می‌کنند و انسان نمی‌تواند با ادعای محبت، نسبت به گناه و تخلف از دستورات الهی بی‌تفاوت باشد.
مسئولیت در برابر گناه و ضرورت توجه به عاقبت اعمال
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام در ادامه با اشاره به مسئولیت انسان در برابر اعمال خود، اظهار داشت: پذیرش ولایت و محبت اهل‌بیت(علیهم‌السلام) به این معنا نیست که انسان می‌تواند هر عملی را انجام دهد و بدون توجه به پیامدهای رفتار خود، انتظار ورود مستقیم به بهشت را داشته باشد.
وی با بیان اینکه انسان باید نسبت به گناهان خود حساس باشد، افزود: بر اساس آموزه‌های دینی، برخی گناهان ممکن است در دنیا مورد بخشش قرار گیرند، برخی نیازمند تحمل سختی‌ها و فشارهای برزخی باشند و برخی نیز تا قیامت باقی بمانند و انسان در مراحل مختلف با پیامدهای اعمال خود مواجه شود.
استاد اخلاق حوزه علمیه خراسان با اشاره به اینکه در برخی روایات، از مراتب مختلف مواجهه انسان با پیامدهای گناه سخن گفته شده است، تأکید کرد: نباید تصور کرد که صرف پذیرش ولایت و محبت به حضرت امیرالمؤمنین(علیه‌السلام) و حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)، انسان را از مسئولیت اعمال خود بی‌نیاز می‌کند.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به دستورات دینی و پرهیز از گناه، اظهار داشت: انسان باید در کنار محبت به اهل‌بیت(علیهم‌السلام)، مراقب رفتار خود باشد و از عبور از خطوط قرمز الهی بپرهیزد؛ زیرا محبت حقیقی زمانی در زندگی انسان اثرگذار خواهد بود که در عمل نیز خود را نشان دهد.
حجت‌الاسلام والمسلمین غفارفام در پایان، با اشاره به مصائب حضرت زهرا(سلام‌الله‌علیها)، به ذکر مصیبت آن حضرت پرداخت.