با وجود آنکه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، هفته گذشته احتمال آغاز دور تازهای از حملات گسترده علیه ایران را «بسیار بعید» توصیف کرده بود، به نظر میرسد گزینه نظامی همچنان از روی میز کاخ سفید کنار نرفته است. وبسایت اکسیوس به نقل از دو منبع آگاه گزارش داده است که ترامپ همچنان احتمال انجام حملهای مشترک با اسرائیل علیه ایران را بررسی میکند؛ موضوعی که نشان میدهد با وجود توقف جنگ تمامعیار، خطر بازگشت به درگیری نظامی همچنان جدی است.
به گزارش خبرآنلاین، آکسیوس نوشت: انتظار میرود بررسیهای ترامپ درباره گزینههای نظامی پس از بازگشت او از سفر آسیایی در اواخر هفته جاری بار دیگر جدیتر دنبال شود. بر اساس سناریوهای مطرحشده، هرگونه عملیات نظامی آمریکا علیه ایران با مشارکت اسرائیل انجام خواهد شد و ممکن است تأسیسات هستهای مشکوک ایران، از جمله سایت کوه کلنگ، را هدف قرار دهد. در کنار این تأسیسات، پلها و نیروگاههای برق نیز در شمار اهداف احتمالی قرار دارند. همچنین احتمال حمله به فرماندهان نظامی و حتی مقامهای غیرنظامی ایران نیز مطرح شده است.
با این حال، ترامپ روز چهارشنبه تلاش کرد نشانههایی از قریبالوقوع نبودن حمله ارائه دهد. او در گفتوگو با شبکه فاکسنیوز، در پاسخ به پرسشی درباره تحولات پیش رو مدعی شد: «باید ببینیم چه میشود. سال جدید در راه است و بعد از اول ژانویه خواهیم دید چه اتفاقی میافتد. آنها رفتار بدی داشتهاند؛ اینها آدمهای بدی هستند.»
فشار نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ؛ هشدار کشورهای عربی درباره پاسخ ایران
اکسیوس در ادامه گزارش خود مینویسد ترامپ برای تصمیمگیری درباره بازگشت به جنگی تمامعیار با ایران، از چند جهت تحت فشار قرار دارد؛ فشارهایی که در داخل و خارج از دولت آمریکا مسیرهای متفاوتی را پیش روی او گذاشتهاند.
در یک سوی ماجرا، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، قرار دارد که خود نیز برای حفظ موقعیت سیاسیاش با چالشهایی روبهروست. به گفته منابع اکسیوس، نتانیاهو تلاش میکند ترامپ را متقاعد کند که هرچه سریعتر جنگ علیه ایران را از سر بگیرد.
در مقابل، رهبران کشورهای حوزه خلیج فارس نگران پیامدهای پاسخ احتمالی ایران هستند و بیم دارند که بازگشت آمریکا و اسرائیل به جنگ، تأسیسات نفت و گاز و زیرساختهای حیاتی منطقه را در معرض حملات گسترده قرار دهد. به همین دلیل، آنها از ترامپ خواستهاند از ورود دوباره به مسیر نظامی خودداری کند و بهجای آن، فشارهای اقتصادی علیه ایران را افزایش دهد.
در داخل دولت آمریکا نیز درباره نحوه مواجهه با ایران اختلافنظر وجود دارد. برخی اعضای تیم امنیت ملی ترامپ، از جمله پیت هگست، وزیر دفاع، از اقدام نظامی قاطعانه حمایت میکنند. با این حال، رئیسجمهور و شماری از مقامهای ارشد دولتش در اظهارات علنی و گفتوگوهای خصوصی تأکید کردهاند که واشنگتن به توصیه کشورهای عربی حوزه خلیج فارس توجه میکند. با وجود این مواضع، ترامپ همچنان بارها به گزینه حمله نظامی بازمیگردد.
یک مقام آمریکایی در توضیح موضع دولت ترامپ به اکسیوس گفت: «همانطور که رئیسجمهور ترامپ و مارکو روبیو، وزیر خارجه، اعلام کردهاند، کارزار فشار اقتصادی ما چنان ضربهای به ایران وارد کرده است که رئیسجمهور برای انجام عملیات رزمی گسترده نیازی به اقدام نظامی ندارد. با این حال، رئیسجمهور ترامپ همه گزینهها را برای اطمینان از اینکه ایران هرگز به سلاح هستهای دست پیدا نکند، در اختیار دارد.»
کاخ سفید در حال بررسی واکنش احتمالی ایران به سناریوهای حمله
در همین حال، بررسیهای نظامی و اطلاعاتی در واشنگتن نیز ادامه دارد. به گفته دو منبع آگاه، کاخ سفید از پنتاگون و کارشناسان اطلاعاتی خواسته است ارزیابی کنند که ایران در برابر هر یک از سناریوهای حملهای که ارتش آمریکا آماده کرده است، چه واکنشی نشان خواهد داد.
یکی از نگرانیهای اصلی واشنگتن این است که حمله احتمالی آمریکا و اسرائیل، پاسخ گسترده ایران را در پی داشته باشد و تأسیسات نفت و گاز کشورهای عربی حوزه خلیج فارس را هدف قرار دهد. بر همین اساس، کاخ سفید بهطور مشخص از کارشناسان پرسیده است آیا میتوان گزینهای نظامی را در نظر گرفت که بدون برانگیختن چنین واکنش ویرانگری از سوی ایران اجرا شود یا خیر.
سفر رئیس موساد به واشنگتن و طرح ادعای تازه درباره تسلیحات شیمیایی ایران
در بخش دیگری از این گزارش، اکسیوس از سفر هفته گذشته رومان گوفمن، رئیس سازمان جاسوسی موساد، به واشنگتن و میامی خبر داده است. گوفمن در جریان این سفر با جان رتکلیف، رئیس سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا)، و استیو ویتکاف، فرستاده کاخ سفید، دیدار و گفتوگو کرده است.
به گفته یک منبع اسرائیلی، گوفمن که از نزدیکترین افراد مورد اعتماد نتانیاهو به شمار میرود، با مأموریت نخستوزیر اسرائیل به آمریکا رفت تا مقامهای دولت ترامپ را برای ازسرگیری جنگ علیه ایران تحت فشار قرار دهد.
اما موضوع دیگری که در این دیدارها مطرح شده، نگرانی اسرائیل درباره فعالیتهای ایران در حوزه تسلیحات شیمیایی بوده است. منابع آمریکایی و اسرائیلی به اکسیوس گفتهاند رئیس موساد نگرانیهای تلآویو را در این زمینه با مقامهای آمریکایی در میان گذاشته است.
اسرائیل مدعی است اطلاعاتی در اختیار دارد که نشان میدهد ایران فعالیتهای تحقیقاتی و توسعهای خود در زمینه تسلیحات شیمیایی را افزایش داده و حتی آزمایشهایی نیز در این حوزه انجام داده است. به گفته یک مقام آمریکایی، ترامپ نیز درباره این اطلاعات جدید توجیه شده است.
رئیسجمهور آمریکا هم در گفتوگو با فاکسنیوز به این موضوع اشاره کرد و مدعی شد: «نشانههایی وجود دارد که ایران به دنبال گازهای شیمیایی و تسلیحات بیولوژیک است، چون ما آنها را در زمینه هستهای متوقف کردهایم. ساخت سلاح هستهای بسیار دشوارتر است و حالا آنها به دنبال سلاحهای گازی و بیولوژیک هستند. این اصلاً خوب نیست.»
تردید مقامهای آمریکایی درباره ادعای اسرائیل؛ آیا تهدید شیمیایی ایران فوری است؟
با این حال، ادعاهای اسرائیل درباره برنامه تسلیحات شیمیایی ایران در داخل دولتهای آمریکا و اسرائیل نیز بدون اختلافنظر نمانده است. به نوشته اکسیوس، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی میگویند اگرچه فعالیتهای ایران در زمینه تسلیحات شیمیایی افزایش یافته، اما این کشور در حال حاضر توانایی انجام چنین حملاتی را ندارد.
یک منبع که در جریان جزئیات این موضوع قرار گرفته، درباره استدلال رئیس موساد گفت: «استدلال گوفمن این بود که اگر آمریکا و اسرائیل اکنون اقدام نکنند، در مرحلهای بعد ناچار خواهند شد دست به اقدام نظامی بزنند؛ اما در آن زمان شرایط برای انجام چنین عملیاتی دشوارتر خواهد بود.»
با این حال، برخی مقامهای ارشد آمریکایی نسبت به ادعاهای گوفمن درباره تسلیحات شیمیایی با بدبینی جدی برخورد کردهاند. یکی از این مقامها گفته است که به نظر میرسد این ادعاها «با انگیزه و دستورکار مشخصی» مطرح شدهاند.
فرمانده سنتکام در اسرائیل؛ هماهنگی نظامی برای سناریوهای احتمالی
همزمان با این تحولات، دریاسالار برد کوپر، فرمانده ستاد فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام)، روز چهارشنبه به اسرائیل سفر کرد و با ایال زمیر، رئیس ستاد ارتش اسرائیل، و رومان گوفمن، رئیس موساد، دیدار داشت.
ارتش اسرائیل اعلام کرد که محور اصلی گفتوگوهای این دیدار، ایران و «تقویت هماهنگیها و آمادگی مشترک برای سناریوهای مختلف» بوده است.
کوپر همچنین به عربستان سعودی سفر کرد و با محمد بن سلمان، ولیعهد این کشور، و مقامهای نظامی سعودی درباره ایران و جنگ یمن گفتوگو کرد.
افزایش تنشها در تنگه هرمز/تلاش قطر و پاکستان برای شکستن بنبست مذاکرات
اکسیوس در ادامه به افزایش تنشها در تنگه هرمز طی هفتههای اخیر اشاره میکند؛ تنشهایی که با افزایش حملات ایران به کشتیها و انجام حملات دفاعی بیشتر از سوی آمریکا همراه بوده است. واشنگتن برخی از این حملات را بدون اعلام عمومی انجام داده است.
در همین حال، ایران حملات پهپادی به پایگاههای آمریکا در کویت و بحرین را از سر گرفته است. به نوشته اکسیوس، بیشتر این پهپادها رهگیری شدهاند و این حملات تلفاتی به دنبال نداشته است.
یک مقام آمریکایی در توصیف وضعیت کنونی گفت: «ما در حال انجام اقداماتی علیه یکدیگر هستیم، اما هنوز از آستانه تشدید تنش به یک جنگ تمامعیار عبور نکردهایم.»
با وجود افزایش تحرکات نظامی و ادامه بررسی گزینه حمله، تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به بنبست مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا همچنان ادامه دارد.
به نوشته اکسیوس، میانجیهای قطری و پاکستانی همچنان در تلاشاند راهی برای خروج مذاکرات از وضعیت فعلی پیدا کنند. در همین چارچوب، مقامهای قطری روز سهشنبه در عمان با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیدار کردند؛ هرچند این گفتوگوها به پیشرفت قابلتوجهی منجر نشد.
