مصطفی مهرآیین، جامعه‌شناس، پژوهشگر علوم اجتماعی و استاد سابق دانشگاه، روز شنبه ۱۸ مهر برای اجرای حکم حبس بازداشت و به زندان منتقل شد. این خبر در صفحه اینستاگرام و کانال تلگرامی این جامعه‌شناس منتشر شد.
مهرآیین پیش‌تر در پی انتشار نامه‌های سرگشاده و اظهارنظرهای انتقادی درباره سیاست‌های حکومت، در مجموع به هشت سال حبس تعزیری محکوم شده بود که طبق مقررات مربوط به تعدد جرم، پنج سال آن قابل اجراست.
شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب تهران به ریاست ابوالقاسم صلواتی در آذر ۱۴۰۴، مصطفی مهرآیین را به اتهام «اجتماع و تبانی به قصد ارتکاب جرم علیه امنیت کشور» به پنج سال حبس، «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال حبس و «توهین به رهبری» به دو سال حبس محکوم کرده بود.
این حکم در دی‌ماه گذشته از سوی دادگاه تجدیدنظر استان تهران تأیید شد. همچنین دادگاه در قالب مجازات‌های تکمیلی، او را به مدت دو سال از فعالیت در فضای مجازی و رسانه‌ها، عضویت در گروه‌های سیاسی و اجتماعی و خروج از کشور محروم کرد.
برخی رسانه‌ها از انتقال مهرآیین به زندان اوین خبر داده‌اند.
بیوگرافی مصطفی مهرآیین
مصطفی مهرآیین متولد پنجم شهریور ۱۳۵۳ در بندر دیر استان بوشهر است. او تحصیلات دانشگاهی خود را در دو حوزه متفاوت دنبال کرده است. مهرآیین در سال ۱۳۷۶ مدرک کارشناسی رشته مترجمی زبان انگلیسی را از دانشگاه علامه طباطبایی دریافت کرد. پس از آن، مسیر تحصیلی خود را به حوزه علوم اجتماعی تغییر داد و در سال ۱۳۷۹ موفق به اخذ کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی از دانشگاه تربیت مدرس شد.
او تحصیلات خود را در همین دانشگاه ادامه داد و در سال ۱۳۸۶ مدرک دکتری جامعه‌شناسی با گرایش جامعه‌شناسی فرهنگ را از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرد. تمرکز تحصیلی او در مقطع دکتری بر مسائل فرهنگی، تحولات اجتماعی و نسبت فرهنگ و قدرت در جامعه ایران بوده است.
مهرآیین در سال‌های بعد به‌عنوان مدرس و پژوهشگر در مراکز آموزشی و پژوهشی مختلف فعالیت داشته است. از جمله این مراکز می‌توان به دانشگاه تربیت مدرس، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و برخی مؤسسات پژوهشی فعال در حوزه جامعه‌شناسی اشاره کرد. فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی او عمدتاً در حوزه جامعه‌شناسی فرهنگ، مسائل اجتماعی معاصر و تحلیل‌های انتقادی متمرکز بوده است.
تاسیس موسسه مطالعاتی «رخداد تازه»
موسسه رخداد تازه در سال 1390 توسط جمعی از اساتید جامعه‌شناسی کشور مانند دکتر محمد فاضلی و دکتر محمد رضایی و به مدیریت دکتر مصطفی مهرآیین با هدف مطالعه و پژوهش در حوزه‌های پنج‌گانه جامعه‌شناسی، تاریخ، فلسفه، الهیات و هنر، تشکیل سمینارها و کارگاه‌ها در خصوص موضوعات متنوع و متفاوت مربوط به این حوزه‌های دانش، تاسیس شد.
این موسسه مطالعاتی تا سال 1393 ده‌ها دوره، کلاس، سمینار و کارگاه آموزشی در زمینه‌های مختلف علوم اجتماعی، فلسفه، تاریخ و ادبیات با حضور اساتید برجسته کشور برگزار کرد.
برخی از اساتید و مدرسین موسسه رخداد تازه عبارت بودند از سعید لیلاز، مصطفی ملکیان، بیژن عبدالکریمی، عباس مخبر، محمد ضیمران، احسان شریعتی، علی باباچاهی، محمد شمس لنگرودی، مقصود فراستخواه و سید هاشم آقاجری.
با این همه، موسسه مهرآیین در سال 1393 بنا بر اعلام مدیران آن به دلیل مشکلات اقتصادی و از بین رفتن شرایط اجتماعی برگزاری چنین دوره‌هایی، به کار خود پایان داد.
شهرت با حضور در رسانه‌ها
با وجود سال‌ها فعالیت دانشگاهی و رسانه‌ای، نام مصطفی مهرآیین برای بخش گسترده‌تری از افکار عمومی نخستین‌بار در بهمن‌ماه ۱۴۰۲ و پس از حضور در یک مناظره تلویزیونی در شبکه یک سیما مطرح شد. این مناظره که در چارچوب برنامه‌ای مرتبط با انتخابات مجلس دوازدهم برگزار شد، میان مهرآیین و مهدی جمشیدی، کارشناس صداوسیما و از چهره‌های شناخته‌شده جریان اصولگرا، شکل گرفت و بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی داشت.
چند ماه بعد، در فروردین ۱۴۰۴، مهرآیین با انتشار دو نامه خطاب به رهبری، بار دیگر در مرکز توجه رسانه‌ها قرار گرفت. پس از انتشار نخستین نامه، مهرآیین اعلام کرد که به شعبه ۹ دادسرای فرهنگ و رسانه احضار شده است.
احضار مصطفی مهرآیین به زندان
مصطفی مهرآیین، بهمن‌ماه ۱۴۰۴ اعلام کرد که برای اجرای حکم زندان به دادسرای زندان اوین احضار شده است. او روز چهارشنبه ۱۵ بهمن تصویر احضاریه صادرشده از سوی شعبه اول اجرای احکام کیفری دادسرای ناحیه ۳۳ تهران را منتشر کرد. در این احضاریه از مهرآیین خواسته شده بود ظرف سه روز پس از ابلاغ، خود را برای اجرای حکم معرفی کند.
بر اساس رأی صادره از دادگاه تجدیدنظر تهران در آذرماه، مهرآیین به اتهام «اجتماع و تبانی علیه امنیت کشور» به پنج سال حبس، بابت «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به یک سال حبس و به اتهام «اهانت به رهبر جمهوری اسلامی» به دو سال حبس محکوم شده است. مطابق حکم صادرشده، مجازات‌ها با اجرای اشد اعمال می‌شود.
علاوه بر مجازات حبس، دادگاه برای او مجازات‌های تکمیلی نیز در نظر گرفته است. بر اساس این حکم، مهرآیین به مدت دو سال از فعالیت در فضای مجازی، رسانه‌ها و احزاب منع شده و همچنین ممنوعیت خروج از کشور برای او اعمال شده است.
آثار و تألیفات مصطفی مهرآیین
مصطفی مهرآیین به عنوان نویسنده نیز فعالیت قابل‌توجهی داشته است.
کتاب‌های ترجمه‌شده
- انقلاب ایران؛ ریشه های بحران و ناآرامی، نوشته دکتر مهران کامروا انتشارات کرگدن
- جامعه‌شناسی فرهنگ: نظریه‌ای درباره رابطه ظریف و پیچیده اندیشه و ساختار اجتماعی، اثر روبرت وسنو، انتشارات کرگدن.
- شرایط تولید اندیشه: جامعه‌شناسی تاریخی تحولات فکری در جهان اسلام، اثر منصور معدل و چارلز کارزمن، انتشارات کرگدن.
کتاب‌های تالیفی
- داستان زندگی و تولید اندیشه: تبیین جامعه شناختی ظهور گفتمان چند آوایه مدرنیسم اسلامی در ایران معاصر
- نظریه‌های جامعه شناسی معرفت، مدلی تازه برای تبیین تولید گفتمان های فرهنگی- هنری در کشورهای مسلمان.
- کتابشناسی مطالعه تحولات فکردینی در جهان اسلام در عصر مدرن: یک دسته‌بندی بنیادی.
- شرایط تولید هنر: ریشه های ظهور سینمای نئورئالیستی-انتقادی در ایران (84-1368)، با همکاری زهرا افتخاری.
- قدرت و متن: نقش سینمای ایدئولوژیک دهه شصت در تثبیت قدرت جمهوری اسلامی.
- جامعه شناسی تبلیغات تجاری؛ پیوند تبلیغات تجاری با شرایط ساختاری و گفتمانی ایران دوره جنگ، با همکاری حوریه نوری.